Teresa Baranowska (ur. 13 sierpnia 1946 w Bydgoszczy) – polska polonistka i pedagog, działaczka opozycji antykomunistycznej, związana z „Solidarnością” i Konfederacją Polski Niepodległej, w latach 1991–2006 dyrektorka III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach, radna gminy Cisna w latach 2014–2024.
Życiorys W 1970 roku ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, a już rok wcześniej zaczęła pracę w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach jako nauczycielka języka polskiego.
We wrześniu 1980 roku zaangażowała się w działalność Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, początkowo w swojej szkole, a następnie w Zarządzie Regionalnym w Katowicach. W strukturach związku pełniła szereg funkcji – była członkinią zarządu Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego w Katowicach, zasiadała w Prezydium Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, a także działała jako wiceprzewodnicząca Komisji Zakładowej Oświaty i Wychowania oraz członkini Krajowej Komisji Oświaty i Wychowania.
Równolegle w latach 1980–1984 była członkinią Konfederacji Polski Niepodległej, wchodząc w skład jej Rady Politycznej. Należała do Centralnego Kierownictwa Akcji Bieżącej KPN w Obszarze V w Katowicach, a w listopadzie 1981 roku objęła funkcję rzecznika prasowego tej struktury. Była inicjatorką licznych działań protestacyjnych na Górnym Śląsku, w tym głodówek organizowanych w obronie uwięzionych liderów KPN. Zajmowała się także dystrybucją znaczków i publikacji sygnowanych przez KPN oraz kolportażem wydawnictw podziemnych, a jej mieszkanie służyło jako miejsce spotkań opozycjonistów.
W lutym 1981 roku podjęła działania w Regionalnym Komitecie Obrony Więzionych za Przekonania, a następnie weszła w skład jego władz krajowych. W okresie od marca do grudnia 1981 roku współtworzyła niezależne pismo „Wolność”, którego pierwszy numer wydała pod pseudonimem. 1 maja tego samego roku na balkonie Superjednostki wywiesiła transparent z napisem „Uwolnić więźniów politycznych”.
W październiku 1981 roku prokuratura postawiła jej zarzut działania na rzecz obalenia ustroju socjalistycznego przemocą. Po wprowadzeniu stanu wojennego, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku została internowana. Najpierw przebywała w areszcie Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Katowicach. Po interwencji bpa Herberta Bednorza oraz Międzynarodowego Czerwonego Krzyża przewieziono ją do Ośrodku Odosobnienia w Darłówku, gdzie przebywała od 16 lutego 1982 roku, a 2 marca tego samego roku osadzono ją w ośrodku w Gołdapi. Mieszkała w jednym pokoju z Anną Walentynowicz i Aliną Pienkowską. Wyszła na wolność 23 lipca 1982 roku.
Po zwolnieniu z internowania kontynuowała działalność opozycyjną w ramach KPN. Od 1982 roku kolportowała wydawnictwa podziemne, organizowała pomoc dla represjonowanych i ich rodzin, a także była współorganizatorką mszy św. za ojczyznę w katowickiej katedrze Chrystusa Króla, a także uczestniczyła we wszystkich mszach św. organizowanych przez ks. Jerzego Popiełuszkę w kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie. Była jednocześnie w stałym kontakcie z Walentynowicz i Pienkowską. Zajmowała się też ukrywaniem działaczy opozycji antykomunistycznej.
Za swoją aktywność polityczną poniosła konsekwencje zawodowe – w 1983 roku decyzją Komisji Dyscyplinarnej przy Kuratorium Oświaty i Wychowania została zwolniona z pracy w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach i na trzy lata pozbawiona prawa wykonywania zawodu nauczycielki. Zarzucono jej m.in. organizację uroczystości katyńskich, w których mówiła prawdę o zbrodni katyńskiej.
W latach 1984–1985 wraz z partnerem prowadziła hodowlę owiec w Bieszczadach. Była wielokrotnie zatrzymywana na 24 godziny w areszcie Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Lesku. W latach 1985–1989 była związana z Polską Partią Niepodległościową. W 1987 roku była organizatorką Ruchu Młodzieży Solidarnej, a także współredagowała podziemne pismo „Bajtel”. W 1988 roku zatrudniła się jako ekspedientka, pozostając wcześniej bez zatrudnienia. Proponowano jej udział w wyborach do Sejmu 4 czerwca 1989 roku pod patronatem przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy, ale odmówiła, gdyż miała o nim wówczas złe zdanie.
W latach 1989–1991 ponownie pracowała w Zespole Szkół Handlowych w Katowicach, a w 1991 roku objęła stanowisko dyrektora III Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Katowicach. Uczyła także języka polskiego i historii sztuki. Funkcję dyrektora pełniła aż do przejścia na emeryturę w 2006 roku.
W latach 2000–2006 była członkinią Unii Wolności i Partii Demokratycznej – demokraci.pl. W 2004 roku bezskutecznie kandydowała z list Unii Wolności do parlamentu europejskiego z okręgu nr 11.
Dwukrotnie, w wyborach samorządowych z 2014 i 2018 roku została wybrana z list lokalnego komitetu do Rady Gminy Cisna. W drugiej swojej kadencji pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Rady Gminy i jednocześnie przewodniczącej Komisji Oświaty, Kultury, Służby Zdrowia i Opieki Społecznej. Zaangażowała się też w Społecznej Radzie ZOZ-u przy szpitalu w Lesku.
Życie prywatne i upamiętnienie Pochodzi z rodziny Henryka i Anny, w rodzinie repatriantów z Kresów Wschodnich. Ma syna oraz córkę. Była także macochą aktorki Anny Dereszowskiej.
Mieszka w gminie Cisna. Ma gospodarstwo rolne w Strzebowiskach po bracie zmarłym w 1979 roku. Przed emeryturą mieszkała w Katowicach, w Superjednostce.
W 2017 roku powstał o niej film dokumentalny Dziewczyna z Klepsydry reżyserii Ewy Kozik, zrealizowany przez TVP Katowice.
Nagrody i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2007). Krzyż Wolności i Solidarności (2016). Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2025).
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1946 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bydgoszczy Kategoria:Polscy poloniści Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Nauczyciele związani z Katowicami Kategoria:Ludzie związani z Cisną Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Politycy Konfederacji Polski Niepodległej Kategoria:Polscy radni rad gmin Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Politycy Partii Demokratycznej – demokraci.pl Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)