Kopia obrazu Matki Bożej CzęstochowskiejObraz Nawiedzenia (Ikona Nawiedzenia) thumb|250px|Kopia Obrazu w czasie nawiedzenia w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Kole (21 lipca 2023) Kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej (w literaturze religijnej oraz oficjalnych dokumentach kościelnych nazywana powszechnie Obrazem Nawiedzenia lub Ikoną Nawiedzenia) – oficjalna, wierna replika Cudownego Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej z Jasnej Góry, wykonana w 1957 roku na zlecenie Prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego przez artystę i profesora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Leonarda Torwirta. Wizerunek ten stanowi jeden z najważniejszych obiektów kultu religijnego we współczesnej historii Kościoła katolickiego w Polsce i jest centralnym symbolem tzw. Peregrynacji (Nawiedzenia), czyli uroczystego przenoszenia obrazu do wszystkich parafii i diecezji w kraju.

Obraz został uroczyście pobłogosławiony przez papieża Piusa XII w Watykanie 14 maja 1957 roku, a jego powstanie było bezpośrednio związane z przygotowaniami do obchodów Milenium Chrztu Polski (1966). Kopia ta zapisała się w historii Polski również jako symbol oporu Kościoła i wiernych wobec reżimu komunistycznego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL) – w latach 1966–1972, w wyniku decyzji władz państwowych o tzw. aresztowaniu obrazu, wizerunek był przymusowo przetrzymywany na Jasnej Górze, a peregrynację kontynuowano w sposób symboliczny za pomocą samych pustych ram i umieszczonej w nich Ewangelii.

Geneza i powstanie obrazu Pomysł stworzenia wiernej kopii Jasnogórskiej Ikony zrodził się w latach 1953–1956 w czasie uwięzienia prymasa Stefana Wyszyńskiego przez władze komunistyczne w Prudniku i Komańczy. Bezpośrednim impulsem były uroczystości 300-lecia ślubów lwowskich w dniu 26 sierpnia 1956 roku, gdy uniesiony wysoko przez biskupów oryginalny wizerunek wywołał spontaniczny okrzyk miliona wiernych: „Matko, zejdź do nas!”. 11 kwietnia 1957 roku Episkopat Polski oficjalnie uchwalił wprowadzenie dzieła Nawiedzenia we wszystkich parafiach.

Malowanie kopii powierzono artyście Leonardowi Torwirtowi z Torunia, a gotowa ikona została zawieziona do Rzymu, gdzie 14 maja 1957 roku papież Pius XII dokonał jej uroczystego pobłogosławienia. 19 czerwca 1957 roku prymas Wyszyński przywiózł obraz pociągiem na Dworzec Główny w Warszawie, skąd odkrytym samochodem w asyście honorowej paulinów przewieziono go do archikatedry św. Jana. Oficjalna peregrynacja rozpoczęła się tam 29 sierpnia 1957 roku.

Aresztowanie i wykradzenie obrazu W miarę rozwoju ruchu pielgrzymkowego władze komunistyczne zaczęły utrudniać wędrówkę obrazu, m.in. zdejmując go z trasy pod Olkuszem w maju 1966 roku czy siłą przejmując pod Liksajnami w czerwcu 1966 roku. Kulminacja nastąpiła 2 września 1966 roku pod Będzinem, kiedy to milicja siłą zatrzymała eskortę i zmusiła do odwiezienia obrazu na Jasną Górę. Władze państwowe postawiły wówczas paulinom ultimatum, grożąc w razie niepodporządkowania się nakazowi natychmiastowym poborem kleryków do wojska oraz likwidacją klasztoru w Warszawie. Przez kolejne sześć lat (1966–1972) wokół Jasnej Góry trwały całodobowe posterunki milicyjne sprawdzające bagażniki wyjeżdżających aut, a po kraju wędrowały same puste ramy, świeca paschalna oraz księga Ewangelii.

Fizyczny powrót kopii na trasę nastąpił w wyniku brawurowej akcji w dniu 13 czerwca 1972 roku. Ksiądz Józef Wójcik, przy współpracy z ks. Romanem Siudkiem i siostrami służebniczkami, potajemnie wykradł zabezpieczony obraz z klasztoru i przewiózł go do Radomia, co pozwoliło na oficjalne wznowienie normalnej peregrynacji 18 czerwca 1972 roku w diecezji sandomierskiej.

I etap nawiedzenia kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej W święto Matki Bożej Częstochowskiej, 26 sierpnia 1957 roku, na Jasnej Górze w ramach uroczystości rozpoczęcia milenijnego nawiedzenia nastąpił symboliczny obrzęd zetknięcia oryginalnego obrazu z poświęconą kopią. Trzy dni później, 29 sierpnia, kopia jasnogórskiej ikony rozpoczęła swą pielgrzymkę po kraju od odwiedzin w archikatedrze warszawskiej. 4 września 1966 roku obraz został siłą odebrany przez władze komunistyczne w drodze z Warszawy do Katowic, na co interweniował arcybiskup Karol WojtyłaK. Wojtyła, Nauczyciel i pasterz, Rzym 1998, t. 2, s. 10-11.. 12 października 1980 zakończył się I etap nawiedzenia wszystkich parafii w Polsce.

II etap nawiedzenia kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej Pierwszy etap peregrynacji we wszystkich parafiach w Polsce zakończył się 12 października 1980 roku w Częstochowie. Wyjątkowym momentem w historii obrazu był dzień 20 maja 1981 roku, kiedy to na tydzień przed śmiercią schorowanego prymasa Stefana Wyszyńskiego, wizerunek przyniesiono do jego prywatnego pokoju na pożegnanie. Kardynał wypowiedział wówczas życzenie: „Niech ta Wędrówka nadal nie ustaje, a gdy się skończy, niech zacznie się na nowo”.

Zgodnie z tą wolą oraz decyzją Komisji Maryjnej Episkopatu, po krótkich etapach nawiedzenia katedr (1982) i tygodniach diecezjalnych (1983), oficjalny drugi etap powszechnej peregrynacji wszystkich parafii w Polsce rozpoczął się uroczyście 4 maja 1985 roku w Drohiczynie pod hasłem przygotowania do Wielkiego Jubileuszu Roku 2000 i trwa sukcesywnie w kolejnych diecezjach do czasów współczesnych.

+ # Data Archidiecezja/Diecezja Źródło 1. 4 V 1985 – 16 VI 1985 drohiczyńska 2. 16 VI 1985 – 9 III 1986 siedlecka 3. 6 IV 1986 – 14 IX 1986 łomżyńska 4. 14 IX 1986 – 16 VIII 1987 warmińska 5. 16 VIII 1987 – 15 XI 1987 białostocka 6. 31 I 1988 – 15 V 1988 gdańska 7. 15 V 1988 – 8 X 1989 chełmińska 8. 8 X 1989 – 9 IX 1990 koszalińsko-kołobrzeska 9. 9 IX 1990 – 1 IX 1991 szczecińsko-kamieńska 10. 1 IX 1991 – 23 VIII 1992 zielonogórsko-gorzowska 11. 23 VIII 1992 – 29 VIII 1993 legnicka 12. 29 VIII 1993 – 18 XII 1994 wrocławska 13. 26 XI 1995 – 29 VI 1996 opolska 14. 29 VI 1996 – 7 XII 1996 gliwicka 15. 7 XII 1996 – 13 XII 1997 katowicka 16. 28 XI 1997 – 10 X 1998 bielsko-żywiecka 17. 10 X 1998 – 15 IV 2000 krakowska 18. 15 IV 2000 – 13 X 2001 tarnowska 19. 13 X 2001 – 24 VII 2002 rzeszowska 20. 24 VIII 2002 – 20 XII 2003 przemyska 21. 6 III 2004 – 18 IX 2004 zamojsko-lubaczowska 22. 18 IX 2004 – 15 X 2005 lubelska 23. 22 IV 2006 – 30 VI 2007 radomska 24. 30 VI 2007 – 13 IX 2008 kielecka 25. 13 IX 2008 – 12 IX 2009 sandomierska 26. 12 IX 2009 – 11 IX 2010 łódzka 27. 11 IX 2010 – 23 X 2011 kaliska 28. 3 III - 24 VIII 2012 elbląska 29. 26 VIII 2012 – 15 IX 2013 toruńska 30. 21 IX 2013 – 7 VI 2014 ełcka 31. 15 VI 2014 – 5 VI 2015 warszawska 32. 20 VI 2015¹ – 11 VI 2016 płocka 33. 3 IX 2016 – 24 VI 2017 łowicka 34. 2 IX 2017 – 16 VI 2018 warszawsko-praska 35. 16 IX 2018 – 8 IV 2019 bydgoska 36. 18 V 2019² – 9 I 2022 poznańska 37. 23 IV 2022 – 18 II 2023 gnieźnieńska 38. 22 IV 2023 – 16 III 2024 włocławska 39. 6 IV 2024 – 1 V 2025 częstochowska ¹ W dniach 14-17 kwietnia 2016 kopia obrazu peregrynowała w Gnieźnie i w Poznaniu w ramach obchodów 1050 rocznicy chrztu Polski

² Od 13 marca do 1 września 2020 peregrynacja obrazu w archidiecezji poznańskiej została zawieszona w związku z panującą pandemią COVID-19, do tego czasu obraz znajdował się w klasztorze sióstr klarysek od Najświętszego Sakramentu w Pniewach. Drugi taki sam przypadek miał miejsce od 14 października 2020 kiedy to obraz przebywał w domu zakonnym Sióstr Elżbietanek w Poznaniu a peregrynację wznowiono 1 sierpnia 2021.

(**) W dniu 12 września 2021 kopia obrazu znajdowała się w Świątyni Opatrzności podczas uroczystej beatyfikacji kard. prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego oraz s. Róży Czackiej.

III etap nawiedzenia kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej Drugi etap powszechnej peregrynacji, trwający nieprzerwanie przez 40 lat, zakończył się uroczystą mszą świętą dziękczynną na szczycie jasnogórskim w dniu 2 maja 2025 roku.

Inauguracja oficjalnego trzeciego etapu Nawiedzenia wszystkich parafii w Polsce miała miejsce 26 sierpnia 2025 roku, w uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej, podczas sumy pontyfikalnej na Jasnej Górze z udziałem Episkopatu Polski

+ # Data Archidiecezja/Diecezja Źródło 1. 30 VIII 2025 – 14 VI 2026 sosnowiecka 2. 26 VIII 2026 – 24 IV 2027 świdnicka

Przebieg nawiedzenia w parafiach Doba nawiedzenia w poszczególnych parafiach ma ściśle określony, tradycyjny porządek religijny i społeczny. Przygotowania duchowe w danej wspólnocie rozpoczynają się zazwyczaj na tydzień przed przybyciem Ikony i obejmują m.in. specjalne misje święte lub rekolekcje parafialne. Tradycją stało się również dekorowanie przez mieszkańców całej miejscowości: na trasie przejazdu obrazu wywieszane są flagi maryjne i papieskie, tworzone są bramy powitalne, a przydrożne kapliczki i okna domów zyskują odświętny wystrój.

Centralne uroczystości w dniu przybycia obrazu przebiegają według stałego schematu: Powitanie na granicy parafii: Ikona wędruje w specjalnym samochodzie-kaplicy (tzw. kaplicowozie). Na granicy parafii na obraz oczekują tłumy wiernych, biskupi, lokalne duchowieństwo oraz delegacje niosące wizerunek (m.in. strażacy, ojcowie, matki i młodzież). Procesja i Msza Święta: Obraz jest uroczyście wnoszony w procesji do kościoła parafialnego, gdzie odprawiana jest uroczysta msza święta koncelebrowana pod przewodnictwem biskupa ordynariusza. Czuwanie nocne: Przez całą noc kościół pozostaje otwarty dla wiernych. Odbywają się wtedy specjalne nabożeństwa, m.in. Apel Jasnogórski o godzinie 21:00, pasterka maryjna odprawiana przez kapłanów pochodzących z danej parafii oraz indywidualna modlitwa w ciszy Pożegnanie: Następnego dnia, po mszach świętych dla chorych, starszych oraz dzieci, następuje uroczysty akt zawierzenia parafii Matce Bożej. Ikona jest pakowana do samochodu-kaplicy i w asyście procesji odprowadzana do granic sąsiedniej parafii, gdzie cykl zaczyna się od nowa.

Przypisy

Kategoria:Jasna Góra Kategoria:Kościół katolicki w Polsce Ludowej Częstochowska