Bezogoniec jawajski (Megaerops kusnotoi) – gatunek ssaka, nietoperza z rodziny rudawkowatych. Mniejszy od bezogońca sundajskiego, długość głowy i tułowia między 58,2 a 75,5 mm, masa ciała około 19,9 g. Wydatne, tubularne nozdrza, dobrze rozwinięta rynienka podnosowa. Endemit Indonezji, żyje w lasach, grzęduje w małych grupach. Tryb życia słabo znany. Liczebność spada wobec wylesiania i górnictwa.

Budowa thumb|left|Bezogoniec jawajski przypomina większy gatunek z tego samego rodzaju, widocznego wyżej bezogońca sundajskiego Długość głowy i tułowia bezogońca jawajskiego wynosi między 58,2 a 75,5 milimetra, a więc nieco mniej niż u bezogońca sundajskiego. Ogon nie występuje, podobnie jak u innych bezogońców. Długość ucha wynosi 11,1 do 15,2 milimetra, mniej niż u bezogońca sundajskiego. Długość przedramienia mierzy między 49 a 53,6 milimetra, mniej niż u bezogońca sundajskiego. Masa ciała wynosi około 19,9 grama, ponownie mniej niż u bezogońca sundajskiego.

Zwierzę posiada wystające oczy umiarkowanego rozmiaru, o tęczówkach barwy ciepłego brązu. Oczodoły są duże, jednakże nie przekraczają grzbietowego profilu czaszki. Uszy z kolei, umiarkowanej długości, są bladobrązowe z ciemniejszym brzegiem i małym trójkątnym przeciwskrawkiem (antitragus).

Badacze opisują szeroki, sprawiający wrażenie opuchniętego, pozbawiony włosów, krótki pysk o umiarkowanej wysokości i znacznej szerokości, pobrużdżony. Widnieją na nim tubularne nozdrza o opuchniętych podstawie i brzegach. Pod nimi widnieje dobrze rozwinięta rynienka podnosowa, podobnie jak i u bezogońca sundajskiego. Od tejże rynienki podnosowej ponad górną wargą biegnie płatek łączący się z księżycowatym pionowym grzbietem zmierzającym od tyłu nosa do wargi, tworzący brzeg tylny bocznej powierzchni pyska, także sprawiającej wrażenie opuchniętej. Autorzy zwracają uwagę także na wgłębienia za nozdrzami i duże zgrubienie na wardze dolnej.

W czaszce badacze nie obserwują zgięcia podstawy czaszki (basicranial deflection). Kości nosowe i przedszczękowe wystają do przodu, tworząc krótką tubę, jednak nie przekraczają kła. Mózgoczaszka jest zaokrąglona, a przedni korzeń jarzmowy leży lekko powyżej linii zębodołów górnych. Kość jarzmowa jest łagodnie wygięta i cienka, oglądana z góry też zdaje się lekko zgięta. Autorzy wskazują także słabo nadęte zachyłki paranosowe, które nie docierają do otworu zaoczodołowego. Różni to bezogońca jawajskiego od bezogońca sundajskiego. Wyrostek zaoczodołowy jest cienki i kieruje się w kierunku tylno-bocznym.

Płaskie podniebienie sięga daleko za zębami. Jego prosty koniec pozbawiony jest kolca, obserwowanego choćby u bezogońca sundajskiego. Badacze wskazują także na 9 grzbietów podniebiennych, niepodzielonych i zakrzywionych, po których następują 2 przyśrodkowo podzielone, położone za zębami. Jest ich więc więcej niż u bezogońca sundajskiego. Płaski jest także dół mezopterygoidu. Badacze wspominają także o szerokiej kości ectotympanic oraz o obecnej po jej stronie przyśrodkowej entotympanic.

Wszystkie bezogońce mają ten sam wzór zębowy: siekacze 2 górne, jeden dolny, po jednym kle, po 3 przedtrzonowce, jeden trzonowiec górny i 2 dolne, w sumie 28 zębów. U bezogońca jawajskiego górny trzonowiec jest niewielki, prostej budowy, a następujący po nim kieł także osiąga małe rozmiary, ponadto lekko się krzywi. Przedtrzonowiec opisywany jest jako spiczasty. Następujące po nim dalsze zęby policzkowe są coraz mniejsze. W obrębie żuchwy z kolei drugi siekacz jest niewielki (pierwszego nie ma w ogóle). Po nim zaś idzie mały, nieco zakrzywiony kieł, a następnie kołkowaty przedtrzonowiec. Trzeci zaś przedtrzonowiec jest prosty i wysoki, po czym następują trzonowce, które są coraz mniejsze, w tym kołkowaty drugi.

Ciało zwierzęcia porasta dość krótkie, cienkie futro barwy jasnoszarej z brązem na głowie i bladą żółcią na ramionach. Ramiona, podobnie jak kark, porasta dłuższy włos, podobnie do niewielkiej słabo wyraźnej kryzy bezogońca sundajskiego. Włosy porastające grzbiet zwierzęcia mają szarą podstawę, ku końcom zaś robią się jasnobrązowe. Słabo owłosione są natomiast klatka piersiowa i gardło zwierzęcia. Brzuch porasta futro krótsze niż na grzbiecie, barwy szarej. Natomiast podstawę przedramienia porastają gęste, wełniste włosy.

Uropatagium jest wąskie w środkowej swej części, dobrze zaś rozwinięte wzdłuż piszczeli. Ostroga jest niewielka. Występuje długi kciuk. Wskaziciel kończy się pazurem. Do pierwszego palca przyłącza się błona skrzydeł. Błony te są szarobrązowe.

Systematyka thumb|left|Rodzaj bezogoniec liczy 4 gatunki, prócz bezogońca jawajskiego zalicza się doń m.in. bezogoniec indochiński

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisali w 1979 roku angielski teriolog John Edwards Hill oraz indonezyjski teriolog i herpetolog Boeadi, umieszczając nowo opisany gatunek w rodzaju Megaerops i nadając mu epitet gatunkowy kusnotoi. Miejsce typowe to Hanjuang Cinletuh w Lengkong, na południu Sukabumi, na zachodzie Jawy w Indonezji, na wysokości 700 m nad poziomem morza. Holotyp to samica zakonserwowana w alkoholu (czaszka wyjęta) (sygnatura BMNH:Mamm:1977.316) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz typowy został zebrany 29 grudnia 1973 przez współautora opisu, Boeadiego.

Zalicza się on do rodzaju Megaerops, czyli bezogoniec, wraz z kilkoma innymi gatunkami, jak bezogoniec sundajski, bezogoniec indochiński czy bezogoniec obrożny. Bezogoniec należy do plemienia Cynopterini, zasobnego w 14 gatunków, umieszczonych także w rodzajach Cynopterus (krótkonosek) i Ptenochirus (piżmolot). Wraz z drugim plemieniem Balionycterini, obejmującym 17 gatunków, tworzy ono podrodzinę Cynopterinae. Jest ona jedną z ośmiu podrodzin w rodzinie rudawkowatych (Pteropodidae), obejmującej w sumie 191 gatunków.

Podgatunków nie wyróżnia się.

Etymologia Megaerops: rodzaj Megaera ; gr. ωψ ōps, ωπος ōpos ‘oblicze, wygląd’. kusnotoi: Kusnoto Setyadiwirja, pierwszy indonezyjski kustosz Indonezyjskiego Ogrodu Botanicznego, jego dyrektor od 1959.

Tryb życia Zwierzę grzęduje na gałęziach drzew pojedynczo w niewielkich grupach, w przeciwieństwie do tworzącego większe zgromadzenia bezogońca sundajskiego.

Tryb życia bezogońca jawajskiego nie został poznany. Nie wiadomo też, w jaki sposób się rozmnaża. Długość pokolenia szacuje się na 5 lat.

Ekologia Jest to gatunek leśny. Zasiedla lasy nizinne i górskie, wiecznie zielone i deszczowe, a także lasy zrzucające liście na Małych Wyspach Sundajskich.

Nie wiadomo, czym żywi się bezogoniec jawajski. Niemniej rudawkowate są zwykle owocożercami, tak jak choćby bezogoniec sundajski.

Rozmieszczenie geograficzne thumb|left|Prócz Jawy i Bali bezogoniec jawajski żyje na niewielkiej wulkanicznej wyspie Lombok Bezogoniec jawajski występuje, jak sama nazwa wskazuje, na zachodniej i wschodniej Jawie, a także na wyspach Bali i Lombok. Endemit Indonezji.

Gatunek, opisany z wysokości 700 m nad poziomem morza, występuje prawdopodobnie także na wysokościach wyższych.

W kulturze Nie ma informacji wskazujących, by bezogoniec jawajski był obiektem ludzkich polowań, handlu ani by był w inny sposób wykorzystywany.

Zagrożenia i ochrona IUCN uznaje gatunek za narażony na wyginięcie. Po raz pierwszy uwzględniła gatunek w 1988, uznając go za niewystarczająco znany, co powtórzono 2 lata później. W 1994 gatunek uznano za rzadki, a 1996 za narażony na wyginięcie, co powtórzono w kolejnych ocenach w 2008 i 2021. Spełnia kryteria takiej klasyfikacji, jako że populacja tego gatunku spadła o 30% w ostatnich 15 latach.

Jego całkowita liczebność spada. Wpływa na to niszczenie jego siedlisk poprzez wylesianie i górnictwo. IUCN przewiduje dalszy spadek liczebności bezogońca jawajskiego, chyba że ustałyby rzeczone zagrożenia. Jego populacja jest podzielona na 3 wyspy, aczkolwiek leżące blisko siebie.

Nie prowadzi się żadnych działań zmierzających do ochrony tego właśnie gatunku, niemniej zasiedla on pewne tereny objęte ochroną prawną. Wymienia się tu leżący na zachodzie Jawy Park Narodowy Gunung Gede Pangrango i znajdujący się we wschodniej części wyspy Park Narodowy Baluran, ponadto na Lomboku Suranadi Nature Recreation Park. IUCN widzi potrzebę dalszych badań dotyczących ekologii, statusu i zagrożeń dla gatunku.

Przypisy 2. Javan Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 1. Temminck's Tailless Fruit Bat, s. 63, w:

Nazwy polskie za:

Kategoria:Rudawkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1978 roku