Nematostoma parasiticum (Fr.) J. Schröt. – gatunek grzybów workowych. Wywołuje chorobę o nazwie osutka zwisowa jodły.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Nematostoma, Pseudoperisporiaceae, Incertae sedis, Dothideomycetidae, Dothideomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1888 r. Robert Hartig, nadając mu nazwę Trichosphaeria parasitica. W 1997 r. Margaret Elizabeth Barr przeniosła go do rodzaju Nematostoma. Synonimy: Trichosphaeria parasitica R. Hartig 1888 Herpotrichia parasitica (R. Hartig) Rostr. 1890 Acanthostigma parasiticum (R. Hartig) Sacc. 1891
Morfologia i rozwój Na dolnej stronie porażonych liści tworzy się biała, wojłokowata grzybnia. Początkowo grzybnia rozwija się na powierzchni liścia jako saprotrof, z czasem jednak staje się pasożytem i pojawiają się w niej czarne kropki. Są to perytecja grzyba. Mają rozmiar 0,1–0,2 mm, są ciemnobrązowe, osadzone z wieloma wyprostowanymi szczecinkami o długości do 0,2 mm. Worki 7–9 × 60–80 µm, askospory 4–5 × 15–22 µm z 1–4 przegrodami. W następnym roku porażone igły brązowieją i zamierają, ale nie opadają, lecz zwisają z pędów na strzępkach grzybni, co ułatwia powstającym w nich zarodnikom zainfekowanie nowych liści. Gdy wyrosną nowe pędy, również zostaną zainfekowane przez patogena.
Występowanie i siedlisko Najwięcej stanowisk Nematostoma parasitica podano w Australii, ale występuje także w Afryce, Azji, Europie, Ameryce Północnej (na Alasce), na Grenlandii, podano jego stanowiska nawet w Antarktyce. Atakuje głównie igły jodeł (Abies), rzadziej choiny kanadyjskiej (Tsuga canadensis), jeszcze rzadziej świerka (Picea).
Przeprowadzone w 2010 r. przez T. Kowalskiego i K. Andrucha badania naukowe na jodłach w Nadleśnictwie Lesko wykazały, że perytecja Nematostoma parasiticum na igłach powstawały rzadko (w 3,2% badanych okazów). Częściej tworzyły się bezpłciowe pseudotecja. Liczne stłoczone szczecinki na wierzchołkowych połowach pseudotecjów pomagały w odróżnieniu grzyba. Owocniki N. parasiticum były osiem razy częstsze na igłach wiosną niż jesienią.
Przypisy Podany jako Herpotrichia parasitica (synonim).
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pseudoperisporiaceae