Chorągiew wołoska koronna Michała Kozubka – oddział koronnej lekkiej jazdy autoramentu narodowego wojska I Rzeczypospolitej drugiej połowy XVII wieku (okresu powstania Chmielnickiego, okresu II wojny północnej i wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667).
Charakterystyka Chorągwie lekkiej jazdy (wołoskie, tatarskie i kozaków regestrowych) były jednostkami organizacyjnymi i taktycznymi liczącymi około 60–100 koni. Uzbrojenie jazdy typu tatarskiego składało się z szabli i łuku, w wołoskiej zamiast łuku często występowała rusznica. Zaciągano je według systemu pocztów towarzyskich. Składała się z zazwyczaj dwukonnych pocztów: rotmistrza, porucznika, chorążego i pocztów towarzyszy. Podział stawek żołdu w oddziale był następujący: 5 stawek brał rotmistrz, 2 stawki porucznik, 2 kolejne stawki chorąży, a pozostałe stawki żołdu przyznane w kompucie dzielono pomiędzy poczty towarzyskie.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
Na początku 1651 rozpoczęto przygotowania do kolejnej walnej rozprawy z siłami powstańczym. W związku z planowanymi działaniami wojennymi armię koronną rozbudowano niemal trzykrotnie. Obok 65 dotychczas istniejących jednostek utworzono 95 nowych, zwiększając tym samym jej stan liczebny z 11 758 do 32 784 koni i porcji. Straty poniesione przez korpus hetmana Marcina Kalinowskiego podczas wiosennych walk na Ukrainie, a następnie w bitwie pod Beresteczkiem, doprowadziły jednak do znacznego zmniejszenia liczebności wojska. Pomimo utworzenia kolejnych 10 jednostek regularna armia koronna liczyła pod koniec 1651 roku 28 585 koni i porcji. W pierwszym kwartale 1651 do komputu koronnego została powołana chorągiew pancerna starosty mławskiego Kazimierza Piaseczyńskiego, której etat ustalono na 100 koni.
W pierwszej połowie 1655 Rzeczpospolita przygotowywała się do odparcia szwedzkiej agresji. Sejmiki wojewódzkie, a także sejm nadzwyczajny uchwaliły podatki i nakazały zwiększenie liczebności sił zbrojnych. W drugim kwartale roku, w składzie komputu znajdowało się 12 chorągwi wołoskich – w sumie 1138 koni. Jedną z nich była chorągiew starosty mławskiego Kazimierza Piaseczyńskiego. W 1656 liczyła 31 koni.
W źródle podane jest także: W drugim kwartale 1655 roku, w składzie komputu znajdowało się 86 chorągwi kozackich (pancernych) – w sumie 8039 koni. Jedną z nich była chorągiew starosty mławskiego Kazimierza Piaseczyńskiego licząca 97 koni.
Nowy atak Karola Gustawa na Danię zaktualizował plan wysłania tam pomocy polskiej. Wyprawa doszła do skutku we wrześniu 1658, a w skład współdziałającej z oddziałami cesarskimi i brandenburskimi grupy wojsk polskich Stefana Czarnieckiego weszły trzy pułki jazdy. W składzie pułku królewskiego znalazła sie chorągiew pancerna koronna starosty mławskiego Kazimierza Piaseczyńskiego pod Kazimierzem Bazalskim. Liczyła wtedy 105 koni.
Do 1 stycznia 1660 była to chorągiew starosty mławskiego Kazimierza Piaseczyńskiego pod porucznikiem Kazimierzem Bazajskim. Piaseczyński zginął w Danii w bitwie pod Nyborgiem (1659), a szefostwo przejął Michał Kozubek (Kozubski) .
Wiosną 1660 pokój oliwski zakończył wojnę ze Szwecją. Król Jan Kazimierz jeszcze w tym samym roku postanowił zakończyć wojnę polsko-rosyjską. Uderzenie głównych sił głównych miały osłaniać dwie dywizje litewskie wzmocnione dywizją koronną Stefana Czarnieckiego. W skład tej ostatniej wchodziła chorągiew wołoska Michała Kozubka. W czerwcu 1660 chorągiew liczyła 60 koni, a w IV kwartale tegoż roku 100 koni.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Chorągwie lekkiej jazdy koronne Kategoria:Chorągwie autoramentu narodowego Kategoria:Jazda koronna w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Jazda koronna w dobie potopu szwedzkiego Kozubka