Admirał Essen () – fregata rakietowa Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej projektu 11356R (typu Admirał Grigorowicz) z początku XXI wieku. Wodowana w 2014 roku, do służby w rosyjskiej Flocie Czarnomorskiej weszła w 2016 roku. Brała udział w interwencji w Syrii i wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Okręt nosił numer burtowy 751, następnie 490.
Okręt ma około 4000 ton wyporności i niecałe 125 metrów długości. Jego napęd stanowią turbiny gazowe, pozwalające na osiąganie prędkości do 32 węzłów. Uzbrojenie główne składa się pionowych wyrzutni pocisków manewrujących Kalibr lub przeciwokrętowych Oniks oraz pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu , uzupełnianych przez armatę uniwersalną kalibru 100 mm, lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Wyposażony jest w jeden śmigłowiec pokładowy.
Budowa
„Admirał Essen” był drugą zbudowaną fregatą rakietową projektu 11356R, określanego także jako projekt 11356M lub typ Admirał Grigorowicz. Otrzymał nazwę na cześć admirała Nikołaja von Essena. Fregaty te, zaprojektowane i zbudowane w Rosji, były pierwszymi większymi okrętami nawodnymi nowo zbudowanymi dla jej Floty Czarnomorskiej po rozpadzie ZSRR. Ich konstrukcja wywodzi się z powstałych na zamówienie Indii fregat typu Talwar, stanowiących z kolei rozwinięcie wcześniejszych radzieckich projektów. W odróżnieniu od starszych okrętów, charakteryzowały się one między innymi wprowadzeniem nowoczesnego ukształtowania burt kadłuba i nadbudówek zgodnie z wymogami trudnowykrywalności (stealth). Pierwotnie okręty klasyfikowane były jako dozorowce, a w 2016 roku przeklasyfikowano je na fregaty.
Stępkę pod budowę przyszłego „Admirała Essena” położono w stoczni w Królewcu 8 lipca 2011 roku, a okręt wodowano 7 listopada 2014 roku. Budowę prowadzono pod numerem stoczniowym: 1358. 30 czerwca 2015 roku rozpoczęły się próby okrętu na uwięzi, a później . Akt odbioru okrętu podpisano 31 maja 2016 roku, po czym przyjęto go do służby 7 czerwca 2016 roku. Nadano mu początkowo numer burtowy: 751.
Dane taktyczno-techniczne
Długość całkowita fregat typu Admirał Grigorowicz wynosi 124,8 m, a szerokość maksymalna 15,2 m. Zanurzenie przy wyporności bojowej wynosi 4,2 m, a razem z gruszką dziobową 5,8 m. Wyporność normalna okrętów wynosi 3300 ton, bojowa: 4035 ton, a wyporność pełna: 4500 ton.
Napęd stanowią cztery turbiny gazowe w układzie COGAG, napędzające dwie śruby: dwie marszowe i dwie mocy szczytowej, o łącznej mocy 60 900 KM (45 400 kW). Pozwala on na osiąganie prędkości maksymalnej 30 węzłów, a krótkotrwałej 32 węzły. Zasięg pływania z prędkością ekonomiczną 14 węzłów wynosi 4850 mil morskich, a przy prędkości 30 węzłów wynosi 700 mil morskich.
thumb|Okręt na Newie podczas Dnia Marynarki Wojennej w 2016 roku thumb|Odpalenie pocisków przeciwlotniczych Sztil-1 z „Admirała Essena” Główny system uzbrojenia ofensywnego stanowi ośmiokomorowa wyrzutnia pionowa w części dziobowej dla ośmiu pocisków manewrujących. Można wystrzeliwać z niej pociski manewrujące rodziny Kalibr: woda-ziemia 3M-14 przeciwokrętowe 3M-54, lub rakietotorpedy 91RE1 lub pociski przeciwokrętowe 3M55 Oniks. Brak jest uniwersalnych pocisków, wymuszający ograniczenie zestawu zabieranych pocisków służących do zwalczania konkretnych celów. Drugim systemem uzbrojenia rakietowego są dwa 12-komorowe bloki pionowych wyrzutni pocisków przeciwlotniczych średniego zasięgu 9M317M systemu (Tornado). Pociski te mogą zwalczać cele powietrzne na wysokości do 15 000 m i w odległości do 50 km, a w razie konieczności także cele nawodne. Wyrzutnie umieszczone są na pokładówce na dziobie, między armatą a wyrzutniami pocisków Oniks/Kalibr. Uzbrojenie rakietowe uzupełnia osiem wyrzutni przenośnych pocisków krótkiego zasięgu 9K38 Igła-1.
Uzbrojenie artyleryjskie składa się z szybkostrzelnej armaty uniwersalnej o kalibrze 100 mm A-190, umieszczonej na dziobie, w wieży o zmniejszonej skutecznej powierzchni odbicia. Całkowity zapas amunicji wynosi 480 pocisków. Jako zestaw obrony bezpośredniej służą dwa działka wielolufowe 30 mm AK-630M, rozmieszczone po bokach hangaru na rufie. Artyleria kierowana jest radarowo. Okręt ponadto przenosi broń maszynową.
Broń podwodną stanowią przede wszystkim cztery wyrzutnie torped kalibru 533 mm, służące przede wszystkim do odpalania ciężkich torped przeciwpodwodnych różnych wzorów. Ich uzupełnienie stanowi pojedyncza dwunastoprowadnicowa wyrzutnia rakietowych bomb głębinowych RBU-6000, o zasięgu 5800 m, z zapasem 96 bomb. Możliwości zwalczania okrętów podwodnych zwiększa śmigłowiec pokładowy Ka-27, z lądowiskiem na rufie i stałym hangarem.
Okręty mają stosunkowo bogaty zestaw sensorów, aczkolwiek złożony głównie z nowych wersji urządzeń wywodzących się z czasów ZSRR, umiarkowanie nowoczesnych. Składa się on z dwóch radarów obserwacji powietrznej i nawodnej (MR-760MA i MR-352 Pozitiw-E), dwóch radarów wykrywania celów niskolecących MR-212 Wajgacz-Najada, radarów naprowadzania pocisków przeciwlotniczych i pocisków Kalibr, radaru artyleryjskiego oraz systemu hydrolokacyjnego. Posiada również urządzenia walki radioelektronicznej.
Służba Początek służby i walki z Państwem Islamskim (2016–2021) thumb|„Admirał Essen” w lipcu 2017 thumb|„Admirał Essen” w Stambule 2 maja 2019 roku, z nowym numerem burtowym Okręt uroczyście podniósł banderę rosyjską po raz pierwszy 7 czerwca 2016 roku w Królewcu, z udziałem m.in. potomków admirała Essena. Początkowo bazował w Bałtyjsku na Bałtyku. 31 lipca wziął udział w paradzie z okazji Dnia Marynarki Wojennej na Newie w Petersburgu. Po uszkodzeniu śrub na skałach, był remontowany w macierzystej stoczni Jantar od 7 listopada do grudnia tego samego roku.
18 kwietnia 2017 roku wyszedł z Kronsztadu do docelowego miejsca służby na Morze Czarne, pełniąc po drodze od 5 maja służbę w składzie rosyjskiego stałego zespołu na Morzu Śródziemnym. W ramach rosyjskiej interwencji w wojnie domowej w Syrii 31 maja ostrzelał dwoma pociskami manewrującymi Kalibr cele Państwa Islamskiego w rejonie Palmyry, określane przez Rosję jako bazy terrorystyczne (wraz z okrętem podwodnym ). 22 lub 23 czerwca ponownie ostrzelał dwoma pociskami Kalibr cele Państwa Islamskiego w prowincji Hama (z fregatą „Admirał Grigorowicz” i okrętem podwodnym „Krasnodar”). 5 lipca 2017 roku po raz pierwszy przybył do bazy Floty Czarnomorskiej w Sewastopolu, gdzie wszedł w skład 30. dywizjonu okrętów nawodnych. 10 lipca 2017 roku powrócił na Morze Śródziemne i 5 września ponownie ostrzeliwał rakietami cele naziemne w rejonie Dajr az-Zaur, powracając do bazy 22 września. Jeszcze przed końcem tego roku numer burtowy zmieniono mu na 490. W 2018 roku okręt jeszcze dwukrotnie pełnił służbę na Morzu Śródziemnym. Między innymi wyszedł tam w sierpniu 2018 roku, wraz z fregatą „Admirał Grigorowicz”. Na Morze Śródziemne ponownie wpłynął 1 marca 2019 roku.
Na początku 2020 roku „Admirał Essen” odbył rejs na Morze Śródziemne i Morze Czarne z bliźniaczą fregatą „Admirał Makarow”, powracając do bazy 10 kwietnia, po przejściu dwutygodniowej kwarantanny w związku z pandemią Covid-19. Później wypełniał zadania na Morzu Śródziemnym od października do grudnia 2020 roku. W czerwcu 2021 roku odbył ćwiczenia na Morzu Śródziemnym z krążownikiem „Moskwa”, powracając na Morze Czarne 5 lipca w związku z manewrami sił NATO Sea Breeze-25 (podczas których dochodziło do kilku wrogich incydentów ze strony Rosji). Następnie pełnił zadania na Morzu Śródziemnym od sierpnia do października 2021 roku (zastępując „Admirała Makarowa”.
Wojna rosyjsko-ukraińska (od 2022) „Admirał Essen”, pozostając na Morzu Czarnym, brał aktywny udział w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Począwszy od 27 lutego 2022 roku ostrzeliwał regularnie cele w Ukrainie pociskami Kalibr. Najprawdopodobniej ten okręt 29 marca 2022 roku zniszczył budynek administracji obwodowej w Mikołajowie, w którym zginęło 37 osób cywilnych. Dowódcą okrętu był wówczas komandor por. Aleksandr Smirnow. 2 kwietnia 2022 roku w okolicy Kosy Tendrowskiej „Admirał Essen” został lekko uszkodzony bliskim wybuchem rakiety przeciwokrętowej Neptun. W 2026 roku rosyjski sąd wojskowy potwierdził, że ranny został jeden członek załogi, uznając zaocznie dowódcę 406. brygady artylerii Sił Morskich Ukrainy Andrija Szubina za winnego „terroryzmu” i strzelania do okrętów wypełniających „humanitarne” zadania ochrony żeglugi. Po tym zamalowano na okręcie numer burtowy. Według Rosji, na początku kwietnia 2022 roku „Admirał Essen” zestrzelił rakietami przeciwlotniczymi Sztil-1 ukraiński bezpilotowiec rozpoznawczy Bayraktar TB2. We wrześniu–październiku 2023 roku, w związku z zagrożeniem ukraińskimi atakami, wraz z głównymi siłami Floty przebazował z Sewastopola do Noworosyjska. W grudniu 2023 roku okręt został odznaczony przez prezydenta Putina Orderem Nachimowa.
W nocy na 2 marca 2026 roku „Admirał Essen” został uszkodzony w ataku dronowym Służby Bezpieczeństwa Ukrainy na Noworosyjsk. Na podstawie fotografii oceniano, że doszło do trafienia drona w nadbudówkę, i na skutek wybuchu i pożaru oraz prawdopodobnego następczego wybuchu granatów wyrzutni celów pozornych PK-10, uszkodzeniu uległo znajdujące się tam wyposażenie radioelektroniczne, w tym system walki elektronicznej TK-25, radary naprowadzania rakiet przeciwlotniczych MR-90 Oriech i prawdopodobnie główny radar Friegat-M2M. W ataku uszkodzono też trałowiec „Walentin Pikul” i korwety proj. 1124M: i . Okręt tego typu, zidentyfikowany jako „Admirał Essen” po białym kolorze kopuły radaru kierowania ogniem, został powtórnie lekko uszkodzony w kolejnym ataku na Noworosyjsk w nocy na 6 kwietnia 2026 roku. Oceniano na podstawie zdjęć, że jeden wybuch drona nastąpił na nabrzeżu obok części dziobowej, a drugi na samym dziobie, prawdopodobnie nie niszcząc jednak istotnych systemów. Atak przeprowadziło 1. Centrum Systemów Bezpilotowych wraz z SBU przy użyciu dronów FP-2. W nocy na 23 maja 2026 roku „Admirał Essen” został ponownie celnie zaatakowany w Noworosyjsku m.in. przez 9. batalion „Kairos” 414 Brygady Bezpilotowców Uderzeniowych. Okręt został trafiony dronem FP-1/2, co potwierdziło nagranie; stopień uszkodzeń pozostał niezweryfikowany. W ataku miała zostać uszkodzona także korweta rakietowa proj. 1239.
„Admirał Essen” wraz z „Admirałem Makarowem” i innymi okrętami został ponownie uszkodzony w ataku dronów na Noworosyjsk w nocy 11/12 sierpnia 2026 roku. Stopień uszkodzeń nie został oficjalnie ujawniony, lecz na podstawie analizy zdjęć oceniano, że trafienie nastąpiło w rejonie dziobowych wyrzutni rakiet i mogło doprowadzić do zniszczenia dziobowych wyrzutni rakiet Kalibr i uszkodzenia systemu informacji bojowej Triebowanije-M, co wyłączyło okręt z użycia operacyjnego. Według ukraińskiej marynarki wojennej, w nocy 8/9 września 2026 roku „Admirał Essen” został trafiony w nadbudówkę i uszkodzony pociskiem przeciwokrętowym Neptun.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Fotografie
Kategoria:Inwazja Rosji na Ukrainę Kategoria:Rosyjskie fregaty rakietowe