Gyöngyi Dani (ur. 3 lipca 1975 w Kaposvárze) – węgierska florecistka i szpadzistka na wózkach inwalidzkich oraz .
W latach 2001–2022 zdobyła 6 srebrnych i 2 brązowe medale na igrzyskach paralimpijskich, a także jeden złoty medal na mistrzostwach świata oraz 10 złotych medali mistrzostw Europy. W 2016 została odznaczona cywilnym orderem za zasługi dla Węgier w klasie Krzyża Komandorskiego ().
Życiorys Dani urodziła się 3 lipca 1975 roku w Kaposvárze na Węgrzech. Była drugą z trzech córek Márii Tóth; matka Dani była sprzątaczką, a ojciec pracownikiem fabryki.
Rodzina była uboga, a Dani opiekowała się młodszą siostrą z niepełnosprawnością intelektualną i uczęszczała do szkoły zawodowej; sama Dani była jeszcze wówczas w pełni sprawna. W wieku 16 lat, w 1991 roku, targnęła się na swoje życie, skacząc z dachu budynku i choć przeżyła, to w efekcie doznała trwałego urazu kręgosłupa. Na rehabilitację trafiła do państwowego instytutu dla osób z niepełnosprawnością ruchową (). Poznała tam osoby ze wspólnoty katolickiej, które pomogły jej przejść przez ten trudny okres i stała się bardziej religijna niż wcześniej. Dzięki osobom, które wówczas poznała, zetknęła się ze sportem osób z niepełnosprawnościami i, by pozostać aktywną, próbowała swoich sił w różnych dyscyplinach, w tym w koszykówce, w maratońskich wyścigach na wózkach, tenisie stołowym czy trójboju siłowym. Podobała jej się koszykówka, jednak nie istniała wówczas węgierska kobieca drużyna na poziomie międzynarodowym. Początkowo nie była zainteresowana szermierką, ale zachęcana do dalszej pracy w 1998 roku wybrała ją jako główną dyscyplinę, rozpoczynając intensywne treningi.
Mistrzostwa Europy W 2001 roku zdobyła swój pierwszy medal w międzynarodowej imprezie – zdobyła srebro w mistrzostwach Europy w Madrycie jako szpadzistka kategorii B (kategoria zawodniczek z urazami rdzenia kręgowego z niedowładem nóg lub też minimalnym niedowładem rąk).
W swojej karierze 10 razy zdobyła złoto na mistrzostwach Europy, w tym pierwsze drużynowe złoto w 2003 roku w szpadzie i we florecie. Na poziomie europejskim zdobyła oprócz tego 3 medale srebrne i jeden brązowy.
Mistrzostwa świata Pierwszy medal na mistrzostwach świata wywalczyła w 2002 roku w Budapeszcie, gdzie zdobyła srebro jako florecistka, czyli podobnie jak rok wcześniej na poziomie europejskim. Tym razem zdobyła jednak również dwa medale drużynowe: floretem i szpadą. W obu wypadkach w tym samym składzie czteroosobowym: , , . Cztery lata później, w Turynie, wystartowała w podobnych konkurencjach, ale tym razem indywidualnie zdobyła brąz, a drużyny były trzyosobowe: , Zsuzsanna Krajnyák.
Po dłuższej przerwie od mistrzostw, w 2010 roku w Paryżu zdobyła brązowy medal w konkurencji indywidualnej floretem, a srebrny medal w konkurencji drużynowej floretem wraz z rodaczkami: Zsuzsanną Krajnyák, Judit Pálfi i Veroniką Juhász. W 2011 roku wystartowała w Katanii, gdzie indywidualnie wywalczyła ponownie brąz floretem. Drużyna w tym samym składzie wywalczyła srebro we florecie, a w szpadzie drużyna w składzie z 2002 roku: Zsuzsanna Krajnyák, Veronika Juhász, Andrea Jurák, zdobyła brąz. W 2013 roku w Budapeszcie zdobyła dwa brązowe medale drużynowe: szpadą i floretem; szpada w poprzednim składzie, a we florecie zamiast Judit Pálfi wystąpiła . W 2015 roku mistrzostwa odbyły się w Egerze, gdzie Dani wywalczyła dwa srebrne medale floretem (drużynowo i indywidualnie) oraz brązowy medal drużynowo szpadą; tym razem drużynę floretu stanowiły: Hajmási, Krajnyák i Jurák, a szpady: Krajnyák i . W 2017 roku w Rzymie zdobyła dwa brązowe medale w konkurencji drużynowej w szpadzie (Hajmási, Krajnyák) i we florecie (Veres, Krajnyák). W 2019 roku na mistrzostwach w Cheongju zdobyła złoty medal drużynowo floretem (Hajmási, Krajnyák, ) oraz brązowy medal drużynowo szpadą (Veres, Krajnyák).
Łącznie zdobyła 20 medali na mistrzostwach świata: 1 złoty, 5 srebrnych i 14 brązowych. Złoty medal mistrzostw świata był jednym z największych osiągnięć w jej karierze, szczególnie dlatego, że był to pierwszy złoty medal takich mistrzostw w historii węgierskiego sportu.
Igrzyska paralimpijskie Pierwszy raz na letnich igrzyskach paralimpijskich wystąpiła w 2004 roku w Atenach, gdzie zdobyła trzy srebrne medale. W drużynowym florecie Węgierki przegrały w finale z drużyną z Hongkongu 22:45. Obie drużyny wystąpiły w tym samym składzie w szpadzie i tu również w finale węgierska ekipa została pokonana przez chińskie zawodniczki, tym razem 33:45. Podobny skład był w indywidualnej potyczce na florety i tym razem Dani również przegrała walkę o złoto z Chinką wynikiem 4:15.
W 2008 roku Dani brała udział w paralimpiadzie w Pekinie, tym razem w konkurencjach indywidualnych w szpadzie i florecie, ale nie udało się jej zdobyć medalu i odpadła w ćwierćfinałach.
Na igrzyskach w Londynie w 2012 roku zdobyła 2 srebrne medale. Indywidualnie we florecie przegrała z Chinką Fang Yao 10:15, a drużynowo w szpadzie z chińską drużyną 38:45.
Letnie Igrzyska Paraolimpijskie 2016 w Rio były nieco mniej udane, ale były to pierwsze igrzyska Dani po urodzeniu dziecka. Co prawda we florecie drużynowym zdobyła srebro, ale w szpadzie węgierskie zawodniczki wyprzedziła zarówno drużyna z Chin, jak i z Hongkongu.
Ostatnim jej występem paralimpijskim w karierze były Letnie Igrzyska Paraolimpijskie 2020 w Tokio. W związku z pandemią zawody zostały przesunięte o rok i Dani wahała się, czy na nich wystąpić, ale otrzymała dziką kartę od węgierskiego komitetu paralimpijskiego (). Podczas ceremonii otwarcia igrzysk została wyróżniona rolą chorążej Węgier. W konkurencji indywidualnej nie udało jej się wyjść z grupy, ale we florecie drużynowym zdobyła brąz wraz z koleżankami z drużyny: i . Kluczowy, 45. punkt zdobyła wówczas Éva Hajmási, wygrywając z drużyną z Hongkongu jednym punktem w meczu o brąz. Srebrny i złoty medal zdobyły odpowiednio Włochy i Chiny.
Łącznie zdobyła zatem 8 medali na letnich igrzyskach: 6 srebrnych, w tym 2 indywidualne srebra i 2 brązowe medale drużynowo.
Występy narciarskie Dani próbowała sił w różnych dyscyplinach sportowych. W 2002 roku zainteresowała się zimowymi igrzyskami w związku z udanym występem węgierskiego reprezentanta w Salt Lake City i choć miała już wówczas sukcesy w szermierce, rozpoczęła starania o zdobycie kwalifikacji na paralimpiadę w .
W 2010 roku udało jej się osiągnąć wyznaczony cel i została pierwszą kobietą w historii Węgier, która zakwalifikowała się na zimowe igrzyska paralimpijskie. Kwalifikację na igrzyska zimowe uzyskała dzięki zajęciu drugiego miejsca w slalomie gigancie we francuskim Auron. Miała wystąpić w Vancouver w 2010 roku w slalomie kobiet w pozycji siedzącej, ale w dniu rozpoczęcia igrzysk złamała nogę i musiała wycofać się z zawodów. Mimo tych problemów jeszcze w 2012 roku rozważała start w Soczi, ale w 2013 roku, z powodów rodzinnych, zakończyła karierę narciarską.
Po zakończeniu kariery zawodniczki Niedługo po występach w Tokio, jesienią 2021 roku, założyła fundację Paraktív wraz z Krisztiną Dórą (również paralimpijką, ale maratonką). Celem fundacji jest zachęcanie jak największej liczby osób z niepełnosprawnością ruchową do uprawiania sportu.
W marcu 2022 roku Dani została wybrana do komisji technicznej federacji szermierczej działającej w ramach Międzynarodowej Federacji Sportów na Wózkach.
Studiowała zarządzanie i organizację sportu na (). Pracowała jako doradczyni zawodowa, pomagając znaleźć pracę osobom z niepełnosprawnościami.
Nagrody i wyróżnienia Nagrody i wyróżnienia (z pominięciem medali sportowych): 2003 – nagroda Vodafone dla najlepszego sportowca z niepełnosprawnością roku 2004 – () 2005 – nagroda Vodafone dla najlepszego sportowca z niepełnosprawnością roku 2009 – laureatka programu 2012 – () 2012 – drużyna roku w sporcie osób z niepełnosprawnościami (nagroda węgierska) 2013 – drużyna roku w sporcie osób z niepełnosprawnościami (nagroda węgierska) 2016 – drużyna roku w sporcie osób z niepełnosprawnościami (nagroda węgierska) 2016 – () 2022 – drużyna roku w sporcie osób z niepełnosprawnościami (nagroda węgierska)
Życie prywatne Jej pierwszym mężem był József Pancsa, jeden z założycieli węgierskiego ruchu paralimpijskiego. Pancsa zmarł w 2011 roku. Z tego związku Dani ma przybraną córkę. Po śmierci męża korzystała z psa asystującego o imieniu Scooby (), owczarka belgijskiego, który wcześniej pomagał jej mężowi; miała też wówczas i później własne psy.
W późniejszych latach związała się z instruktorem paralotniarskim Balázsem Nagyem, który ma również uprawnienia tandempilota. W 2015 roku, przed igrzyskami w Rio, urodził im się syn Kristóf.
Po doświadczeniach bliskich śmierci w okresie nastoletnim stała się bardziej religijna. Bywała na chrześcijańskich zlotach młodzieży, które – jak mówiła – pomogły jej przejść trudne chwile i odnaleźć wówczas wolę życia. Po latach została ambasadorką Kongresu eucharystycznego, na którym wystąpiła jako panelistka.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Paraolimpijskich 2020 Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Paraolimpijskich 2016 Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Paraolimpijskich 2012 Kategoria:Medaliści Letnich Igrzysk Paraolimpijskich 2004 Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Urodzeni w 1975