мини|Гавранот седи на жаба откако спасил деца од поплава.Приказните за гаврани — традиционални митови за создавањето на луѓе и животни од домородните народи на северозападниот брег на Тихоокеанскиот океан. Тие се среќаваат и кај народите што зборувале атабаскански јазик и други, а приказните за гаврани постојат кај речиси сите први народи низ целиот регион, но едни од најистакнати се во приказните на народите Хаида, Цимшија, Тлингит и Талтан.
Гавранот и орелот се познати под многу различни имиња од многу различни народи и претставуваат важни фигури меѓу пишаните и вербалните приказни. Тие се пренесуваат од генерација на генерација преку народни раскажувачи на приказни и се од културно и историско значење.
Од перспектива на некои раскажувачи, домородните митови како што се приказните за гавранот, за разлика од бајките и малите приказни за деца, не се за забава и можат да бидат културна сопственост на кланот или поединецот од кој потекнува приказната, па така е вообичаено другите да не раскажуваат приказни што се во сопственост на друг клан без нивна дозвола, и треба да се вложат напори да се дознае дали одредена приказна е во сопственост или не пред да се сподели.
Иако приказните за гавранот во секоја култура се различни, сепак има и такви што го делат истиот наслов, а одредени атрибути на гавранот остануваат исти. Гавранот е секогаш магично суштество способно да земе форма на човек, животно, па дури и неживи предмети. Тој е чувар на тајни, а воедно и измамник кој честопати е фокусиран на задоволување на сопствената лакомост за што и да посакува, а неговите приказни раскажуваат за тоа како настанале световните работи или им нудат предлози на децата како да се однесуваат. Креативната природа на гавранот се покажува преку околности, а не преку намера, преку желбата да ги задоволи сопствените потреби, а не преку какви било алтруистички принципи. Тој е и протагонист во приказните на некои групи и антагонист на други, односно и херој и забава.
Приказните што го прикажуваат гавранот како херој се специфични за областите на север од континентот, како што се народите во северна Британска Колумбија и Алјаска, како што е Цимшјан и Хаидите, а слични приказни за Кутх се појавуваат и во културите Чукчи во североисточна Азија, а најверојатно е дека се под влијание на приказните на Индијанците.
Народот Хаида му го припишуваат на гавранот пронаоѓањето на првите луѓе скриени во школка на кои им донел бобинки и лосос.
Сијуксите раскажувале како бел гавран ги предупредувал бизоните за приближување на ловци, но на крајот, еден лут ловец ја фатил птицата и ја фрлил во оган, по што ја направил црна.
Заеднички карактеристики Иако бајките за гавраните го раскажуваат потеклото на човечките суштества, сепак тие не се осврнуваат на потеклото на организираното општество, а во бајките што го отсликуваат развојот и организацијата на општествата на домородните Американци, херојот често е самото човештво.
Приказните за гавраните не нудат детална слика за општествените односи и реалноста на животот. Традиционални митови Атабаскански Атабасканскиот е јазично семејство од неколку соседни дијалекти што ги зборувале различни народи во Западна Канада и американскиот Запад и понатаму на северни, јужни и јужни атабаскански јазични подрегиони, а овие групи живееле во еден од трите атабаскански региони.
Кахто Кахто се домородна калифорниска група староседелци од Америка, кои живееле најјужно од сите Атапасканци во Калифорнија, населувајќи се во долината Кахто и долината Лонг, и генерално во земјата јужно од Блу Рок и помеѓу изворите на двете главни притоки на реката Ил. Кахтонскиот јазик е еден од четирите атабаскански јазици што се зборувале во северозападна Калифорнија, а повеќето кахтонски говорници биле исто така двојазични во Северен Помо.
Приказна за создавањето Една верзија на приказната за создавањето на гавранот е онаа на Кахто во Калифорнија. Во една варијанта, Гавранот е учен од неговиот татко, Кит-ка'оситји-ка, да биде создавач, но Гавранот е незадоволен од резултатот и така тој го создавал светот, но не е во можност да му даде светлина или вода, а кога слушнал дека светлината може да се најде скриена во далечна земја, Гавранот решил да патува таму и да ја украде. Во куќата на светлината, тој здогледува млада жена што живее со својот татко и го изведува првиот од многуте трикови. Тој најпрво се претвара во ронка земја, при што се вметнува внатре во нејзината вода за пиење која таа ја испила, па така од тоа ќерката забременува и раѓа необично и пребирливо дете кое постојано плаче и бара да допре еден од сноповите што се складирани во ѕидовите. На детето му се дава една од торбите за да го смири, но кога се заморува од играње со неа, тоа ја пушта, и таа почнува да лебди подалеку од него и исчезнува низ баџата. Штом ќе стигало до небото, снопот се одврзув и расфрла ѕвезди по небото. Кога детето плаче за да го добие назад, му се дава второто снопче за да си игра, а тоа повторно го пушта да лебди низ дупката на таванот, со што се ослободува месечината, а сè се случи повторно со третото и последно снопче, кое одлетува и станува сончева светлина. Откако ќе донесе светлина на целиот свет, гавранот одлетал низ баџата. Тахлтан Локално, меѓу народот Тахлтан, нивните обичаи и начин на живот многу се разликувале, бидејќи честопати биле широко разделени и морале да издржат различни услови во зависност од нивната локација. Во тахлтанската културат се верувало дека некои од нивните предци имале знаење што други не го знаеле, од времето пред големиот потоп, а некои од овие предци го користеле тоа знаење за доброто на луѓето, додека други го користеле за зло и на штета на другите, па така гавранот се сметал за главен херој против овие зли предци.
Во тахлтановите приказни, гавранот се нарекува Голема Врана.
Приказна за гаврановото раѓање Тахлтанците тврделе дека Големата Врана бил чудесно роден како најмлад од многуте браќа во северната земја Тлингит и дека бил воспитан зборувајќи го локалниот јазик, а воедно и одвоен од својот татко при раѓање, па така неговиот татко никогаш не се споменувал во нивните приказни. Гавранот бил роден како трето дете на жена чии претходни два сина биле убиени од нејзиниот чичко и така секој пат кога жената ќе се породела, нејзиниот чичко нудел да ги научи да ловат откако ќе пораснат доволно и секој пат кога ќе ги извадел на кану и ќе ги измамел, им наредувал на момчињата да седнат на работ од кануто, по што го нишал кануто, принудувајќи ги да паднат во водата каде што ги оставал да се удават.
Но, нејзиното трето дете бил гавран, кој добро се занимавал со резбање. Исто како што направил двапати претходно, нејзиниот чичко повторно прашал дали може да го научи гавранот да лови откако ќе наполни неколку години, а таа неколкупати го одбила нејзиниот чичко сè додека гавранот не инсистирал да му дозволи да оди.
Така, тие излегле на море и се случило истото сценарио. Гавранот паднал во водата, но наместо да се удави, тој зел едно од играчките кануа што ги изрезбал и го направил да порасне во кану со целосна големина и така се вратил веднаш кај мајка си и раскажал што направил неговиот чичко.
Уште двапати чичкото се обидел да го удави на ист начин, но Гавранот го надмудри секој пат сè додека чичкото не се откажал и повеќе не го водел гавранот на лов, туку одел сам.
Како што Гавран растел и станувал маж, ја сретнал жената на чичкото каде што се обидел да си игра со неа. Ја скокоткал девојката и две птици излетале од под нејзините раце, сина сојка и клукајдрвец при што девојката умрела.
Кога чичкото се врати од лов, видел дека неговата жена умрела и имал намера повторно да го убие гавранот, но овој пат од бес, а не од измама, но, уште еднаш, гавран избегал со своите резби од кану, а овојпат од кога избегал тој не се врати дома и неговото патување започнало, никогаш да не се врати дома.
Тој започнал да патува со кану по крајбрежјето, сосема сам, но застанувал секогаш кога ќе наидел на некое село. Кога ќе сретнел луѓе за кои видел дека ги искористуваат другите или ја користат нивната моќ за зло, тој убивал во обид да ги лиши од моќ.
Патувал многу години по брегот на територијата Тлингит, прво патувајќи на југ, почнувајќи од север сè додека не стигнал толку далеку на југ, подалеку од територијата Тлингит сè додека не стигнал до народот Минк, по што се свртел и продолжил назад во друга насока.
Тој го правел ова патување север југ, југ север неколку години и дури откако ја завршил својата работа по брегот, се упатил кон внатрешноста по реката Стикин сè до нејзиниот извор, а воедно патувал и по реките Нас, Скина и Таку и сите нивни бројни потоци, никогаш не останувајќи на едно место многу долго и никогаш не патувајќи далеку од водните патишта.
Преку своите внатрешни патувања ги запознал Каска Дене, Хаида и други народи на исток.
Подоцна во животот, кога ја завршил целата работа што можел да ја заврши, тој се вратил во крајбрежните региони воден од зајдисонцето сè додека мистериозно не исчезнал.
Единствената претпоставка била дека можеби отишол да живее со Канугу и други древни богови на остров далеку во океанот, од каде што верувале дека се создава времето. мини|„Приказната за жената од магла и гавранот“ од Демпси Боб, изложена на Меѓународниот аеродром во Ванкувер, раскажува како алчноста на гавранот резултирала со лососовата миграција.Гавранот се појавува и во други приказни кои не се директно поврзани со него, па така во приказната за „Луѓето на топлиот и студениот ветер“ се вели дека некој, можеби гавранот, наредил луѓето да ги испратат ветровите.
Тој се појавува повторно во приказната за „Големиот потоп“, која објаснува за убивањето на злите предци кои ги користиле своите моќи за да ги одземат сонцето, месечината и Мечката кои биле изгубени за време на потопот.
Инуити Инуитите (порано Ескими) се домородни на Алјаска, Северна Канада и Гренланд, а во нивната култура, бувот, рибата и гавранот се од најголема важност. Гавраните исто така се чести во уметничките дела на Инуитите и тие имаат неколку приказни што раскажуваат за гаврановото раѓање, кое често е споено со бувот со кого гавранот делел длабоко пријателство.
Инуитите велат дека гавранот бил роден од темнината, слаб и изгубен, а кога почнал бесцелно да патува низ светот, сфатил дека е таткото гавран, создател на целиот живот и така откако сфатил кој е, ја собрал својата сила и одлетал од темнината на ново место кое го нарекол земја, но сепак бил сам, па затоа решил да создаде растенија.
Додека летал наоколу истражувајќи го овој нов свет, наишол на човек за кој легендата тврди дека бил првиот од Инуитите. Гавранот го нахранил човекот и го научил да го почитува светот околу себе, а набргу потоа, се родила жена и гавранот ги научил двајцата како да се облекуваат, да градат засолниште и да прават кануа за да патуваат по водата. Додека двајцата одгледувале и раѓале деца, Гавранот се грижел за нивните деца и ги воспитувал како што правел и претходно. Зуни мини|Којотот плови со кану по реката Колумбија. Гавранот ја дели природата на измамник со којотот во митологиите на индијанските староседелци, но кај народот Зуни му недостасуваат негативните карактеристики. Гавранот не е традиционален фетиш на Зуните, но тој, заедно со арата, играат улога во приказната за миграцијата на Зуните и често е врежан во нивните уметнички дела, обично изрезбан од црн мермер, иако не исклучиво.
Зуните го сметаат Гавранот за итрец, но без негативни карактеристики што ги поврзуваат со којотот, а најголемите особини на гавранот се неговата способност да им помогне на луѓето да ги надминат своите неуспеси, нудејќи нежни потсетници дека сè со што луѓето имаат храброст да се соочат, исто така имаат и моќ да се трансформираат. Модерни адаптации Има многу детски книги и сликовници кои раскажуваат традиционални приказни за гаврани, а овие нови верзии се честопати критикувани за прикажување на многу „пољубезен“ гавран на кој му останува малку од оригиналниот алчен измамник.