Rumiñahui, nado a finais do século XV no actual Ecuador, e finado o 25 de xuño de 1535, foi un xeneral durante a guerra civil inca. As ortografías hispanizadas do seu nome inclúen Rumiaoui, Ruminavi, Ruminagui, Rumiñagui e Rumiñawi. Despois da morte do emperador Atahualpa, liderou un levantamento en 1533 contra os españois na parte norte do Imperio Inca (actual Ecuador). Segundo a tradición ordenou que o tesouro da cidade se escondese e a cidade se queimase. Aínda que capturado e torturado, nunca revelou o tesouro. Dende 1985, o 1º de decembro celébrase como día de conmemoración dos seus actos.
Traxectoria Nado en Pillaro, na moderna provincia de Tungurahua, en Ecuador, e recibiu o nome de Ati II Pillahuaso. Os historiadores incas tenden a crer que era medio irmán de Atahualpa, nacido dunha nobre nativa.
Máis tarde na vida, despois de converterse nun importante guerreiro e líder militar, foi chamado Rumiñahui (do kichwa rumi que quere dicir pedra, rocha; e ñawi que quere dicir ollo, cara,Kichwa Yachakukkunapa Shimiyuk Kamu (Ministry of Education, Ecuador) "ollo de pedra", "cara de pedra", "ollo de rocha" ou "cara de rocha").Leon, P., 1998, The Discovery and Conquest of Peru, Chronicles of the New World Encounter, edited and translated by Cook and Cook, Durham: Duke University Press,
Cando Francisco Pizarro encarcerou a Atahualpa e o retivo no Cuarto do Rescate, Rumiñawi levou forzas a Cajamarca para entregar unha enorme cantidade de ouro para a súa liberación. Despois de que os españois executasen a Atahualpa, Rumiñawi regresou a Quito. Crese que ordenou que o tesouro dos Llanganatis fose lanzado a un lago ou enterrado na neve.
Sebastián de Benalcázar dirixiuse a Quito, coa intención de recuperar calquera tesouro. As forzas de Rumiñahui e Benalcázar enfrontáronse na batalla do monte Chimborazo, onde Rumiñahui foi derrotado. Porén, antes de que as forzas españolas capturasen Quito, os seus tesouros foran agochados en segredo.Prescott, W.H., 2011, The History of the Conquest of Peru, Digireads.com Publishing,
Rumiñahui ordenou que se incendiase a antiga cidade de Quito. Tamén ordenou que se matasen as principais damas dos templos que se negaran a fuxir para evitar que fosen capturadas polos soldados estranxeiros. Rumiñahui foi finalmente capturado polos españois, que o torturaron e mataron, enfurecidos pola súa barbarie. Eles tamén querían o tesouro, pero nunca revelou a localización do tesouro.
Notas
Véxase tamén
Outros artigos Conquista española do Imperio Inca Asociación Rumiñahui
Categoría:Nados no século XV Categoría:Finados en 1535 Categoría:Xenerais do Imperio Inca