Міратворчая аперацыя ў Абхазіі (1994—2008) — міратворчая місія, якая ажыццяўлялася Калектыўнымі сіламі па падтрыманні міру (КСПМ) Садружнасці Незалежных Дзяржаў (СНД), сфармаванымі рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў СНД на базе Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі.

Увод Калектыўных сіл па падтрыманні міру ў зону грузіна-абхазскага канфлікту дазволіў ажыццявіць раз’яднанне ўзброеных фарміраванняў канфліктуючых бакоў, стварэнне зон бяспекі і абмежавання ўзбраенняў, што спрыяла прыпыненню кровапраліцця ў рэгіёне, а таксама фармаванню неабходных умоў для палітычнага дыялогу паміж бакамі.

Перадгісторыя Грузія з 1993 года з’яўлялася членам СНД. Згодна са Статутам СНД, дзяржавы-члены праводзяць узгодненую палітыку ў галіне калектыўнай бяспекі, раззбраення і кантролю над узбраеннямі, будаўніцтва Узброеных Сіл і падтрымцы ўнутранай бяспекі, у тым ліку з дапамогай груп ваенных назіральнікаў і калектыўных сіл па падтрыманні міру''.

14 мая 1994 года пасля некалькіх раўндаў складаных перамоваў, якія прайшлі пад кіраўніцтвам спецыяльнага пасланца Генеральнага сакратара ААН, супрацьстаялыя бакі ў грузіна-абхазскай вайне 1992—1993 гг. падпісалі ў Маскве Пагадненне аб спыненні агню і раз’яднанні сіл. Бакі дамовіліся аб разгортванні Калектыўных сіл па падтрыманні міру СНД для назірання за выкананнем гэтага пагаднення. Пад кантролем Калектыўных міратворчых сіл, разгорнутых у чэрвені 1994 года і цалкам укамплектаваных расійскімі вайскоўцамі, знаходзілася зона бяспекі шырынёй 24 км па лініі судакранання грузінскіх і абхазскіх сіл.

Згодна з палажэннем Статута СНД, рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў «Аб выкарыстанні Калектыўных сіл па падтрыманні міру ў зоне грузіна-абхазскага канфлікту» ад 21 кастрычніка 1994 г. у зону канфлікту быў уведзены расійскі кантынгент.

Задачы У асноўныя задачы ўваходзіла: Забеспячэнне захавання рэжыму спынення агню і ўстанаўлення міру, прадухіленне аднаўлення ваенных дзеянняў у зоне канфлікту шляхам раз’яднання узброеных фарміраванняў канфліктуючых бакоў; Стварэнне ўмоў для бяспечнага і годнага вяртання людзей, якія пакінулі зону канфлікту, у раёны іх ранейшага пражывання; Садзейнічанне ў аднаўленні раёна канфлікту, у тым ліку ў аказанні гуманітарнай дапамогі, правядзенне размініравання, аднаўленні асноўных сістэм жыццезабеспячэння насельніцтва; Супрацоўніцтва з персаналам місіі ААН па назіранні ў Грузіі (МААННГ) і іншым персаналам ААН, якія знаходзяцца ў рэгіёне (таксама аказвалася садзейнічанне прадстаўнікам арганізацый «Урачы без межаў», «Акцыя па барацьбе з голадам», арганізацыя па размініраванні «Hallo Trast», «Чырвоны Крыж»); Ажыццяўленне ва ўзаемадзеянні з місіяй ААН кантролю за знаходжаннем у зоне бяспекі цяжкага ўзбраення; Забеспячэнне бяспекі ключавых сістэм жыццезабеспячэння (Інгурская ГЭС, Інгурскі мост); Спыненне дзеянняў тэрарыстычных, дыверсійных фарміраванняў і іншых узброеных груп, якія знаходзяцца ў Гальскім раёне і пранікальных звонку.

Склад Станам на 1 жніўня 2008 года групоўка КСПМ налічвала 1561 чал. (у тым ліку 199 афіцэраў). Яна была абсталявана 135 адз. бранятанкавай тэхнікі, 267 адз. аўтамабільнай тэхнікі, 4 верталётамі (Мі-8, Мі-24). На ўзбраенні КСПМ знаходзілася 30 мінамётаў і 2943 адз. стралковага ўзбраення.

Дзейнасць Нягледзячы на намаганні КСПМ, штогод адбывалася да пяцідзесяці парушэнняў рэжыму спынення агню, асабліва ў 1994—1995 гадах. У 2004—2008 гадах колькасць абстрэлаў населеных пунктаў і пастоў КСПМ знізілася, але ў той жа час пачасціліся выпадкі мініравання мясцовасці і правакацыйных дзеянняў супраць кантынгенту.

Праблема вяртання бежанцаў на тэрыторыю Абхазіі так і не была вырашана. Ва ўмовах, калі значная частка мясцовага насельніцтва была ўзброена асабістай стралковай зброяй, стыхійнае вяртанне бежанцаў магло прывесці да масавых сутыкненняў з вялікімі чалавечымі ахвярамі з абодвух бакоў.

Патруляванне КСПМ СНД ва ўзаемадзеянні з МААННГ дазваляла перыядычна выяўляць у зоне бяспекі цяжкае ўзбраенне і тэхніку, асабліва напярэдадні вайны жніўня 2008 года.

Для забеспячэння бяспекі Інгурскай ГЭС групоўкай КСПМ былі спецыяльна выстаўленыя асобныя дадатковыя пасты міратворчых сіл. Патруляванне ў раёне ГЭС дазволіла забяспечыць яе бесперабойную працу. Інгурскі мост, які злучае паўднёвую і паўночную зоны бяспекі, на момант уводу ў рэгіён міратворцаў быў разбураны. Сіламі інжынерных падраздзяленняў групоўкі яго ўдалося аднавіць. Менавіта тут у далейшым праводзіліся штотыднёвыя чатырохбаковыя сустрэчы з удзелам прадстаўнікоў канфліктуючых бакоў і місіі ААН па назіранні ў Грузіі.

Нягледзячы на ўзгодненыя дзеянні КСПМ СНД і місіі ААН у Грузіі па назіранні і кантролі за выкананнем канфліктуючымі бакамі дамоўленасцей па падтрыманні міру і ўрэгуляванні канфлікту, мер па зніжэнні крымінагеннай напружанасці ў Гальскім раёне Абхазіі і Зугдзідскім раёне Грузіі, а таксама ў Кадорскай цясніне, ваенна-палітычнае становішча ў зоне канфлікту ўсе гэтыя гады характарызавалася як складанае, напружанае і нестабільнае з-за адсутнасці ўстойлівага двухбаковага палітычнага, канструктыўных узаемапрымальных прапаноў на міждзяржаўным узроўні, а ў апошнія гады — у сувязі з частымі спробамі сілавога ціску новага кіраўніцтва Грузіі на чале з Міхаілам Саакашвілі.

Згортванне 10 кастрычніка 2008 года, у адпаведнасці з рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў СНД (прынятым на пасяджэнні ў Бішкеку), было афіцыйна спынена дзеянне мандата Калектыўных сіл СНД. Да 15 кастрычніка міратворчыя сілы СНД былі выведзеныя. У перыяд з кастрычніка да пачатку снежня расійскія войскі занялі пазіцыі ў Гальскім сектары, на якіх раней знаходзіліся міратворчыя сілы СНД, і абсталявалі новыя ўмацаваныя пазіцыі на кантраляваным Абхазіяй баку ад лініі спынення агню, большасць з якіх не былі занятыя.

Крыніцы

Літаратура

Lynch, Dov The conflict in Abkhazia : dilemmas in Russian 'peacekeeping' policy, // Королевский институт международных отношений, 1998

Катэгорыя:Расійска-грузінская вайна (2008)Катэгорыя:Ваенныя аперацыіКатэгорыя:Садружнасць Незалежных Дзяржаў