Symfonia romantyczna W XIX wieku symfonia pozostała jedną z najważniejszych form muzyki orkiestrowej, ale jej klasyczny model był coraz częściej przekształcany. Kompozytorzy romantyczni rozbudowywali formę, powiększali orkiestrę, pogłębiali kontrasty dynamiczne i kolorystyczne oraz nadawali symfonii bardziej indywidualny charakter wyrazowy. Obok symfonii zachowującej czteroczęściowy schemat rozwijały się odmiany programowe, wokalno-instrumentalne i koncertujące. Jednym z najważniejszych ogniw między klasycyzmem a romantyzmem była twórczość Franza Schuberta. Jego symfonie zachowywały związek z tradycją klasyczną, ale wprowadzały silniejszy pierwiastek liryczny, śpiewność tematów i bardziej romantyczną ekspresję. Szczególnie ważnym przykładem jest Symfonia niedokończona, przywoływana jako utwór o wyraźnie kantylenowym, lirycznym charakterze. W romantycznym nurcie symfonii ważne miejsce zajęli także Felix Mendelssohn, Robert Schumann i Johannes Brahms. Mendelssohn i Schumann kontynuowali klasyczny model formy, ale łączyli go z romantyczną ekspresją i indywidualnym językiem tematycznym.