Katarzy zostali potępieni na synodzie w Tours w 1163 i ponownie na Soborze Laterańskim III w 1179.
Innym masowym ruchem heretyckim powstałym w XII wieku byli waldensi, którzy działali w południowej i wschodniej Francji, we Włoszech, Niemczech i Aragonii. Zostali potępieni przez Kościół w 1184Zob. M. Lambert, Średniowieczne herezje, s. 27–62, 75–132, 181 i nast.; S. Runciman, Manicheizm średniowieczny, Katowice 2007, s. 151 i nast.; H.Ch. Lea, History of the Inquisition of the Middle Ages, vol. I, s. 57–128; P. Kras, Ad abolendam..., s. 66–103, 114..
Władze kościelne przez długi czas nie były pewne, jakie środki należy podjąć wobec heretyków. Od starożytności tradycyjnymi środkami Kościoła przeciwko herezji były napomnienie i pokuta, a w ostateczności ekskomunika, czyli wykluczenie z grona wiernych. Przyjęcie chrześcijaństwa przez Cesarstwo Rzymskie w IV wieku i późniejsza chrystianizacja państw i ludów barbarzyńskich w Europie nie zmieniły tego podejścia. Kościół wczesnośredniowieczny szybko stał się jednak główną podporą ukształtowanego w tym okresie ładu społecznego, co otworzyło drogę do traktowania odstępstwa religijnego jako przejawu buntu wobec istniejącego porządku.