Powstanie i rozwój Język czeski powstał z języka prasłowiańskiego. Należy do grupy zachodniej, chociaż rozwój grup typu TorTGrupy spółgłoskowo-samogłoskowe, w których „T” oznacza dowolną spółgłoskę. (ale już nie orT-) odbył się tak, jak w grupie południowej. korva > krava > kráva (pol. krowa < krova) melko > mlěko > mléko (pol. mleko < mleko) olketь > loketь > loket (pol. łokieć)
Poniżej przedstawiono historię języka czeskiego w porównaniu z historią języka polskiego:
Prelabializacja przed ą nie zaszła, za to zaszła w gwarach i języku potocznym przed o: pol. węgiel, cz. oko > oko, gwarowe voko (pol. oko) šč, ždž > šť, žď i zanik zwarcia: dz´ > z, g > h ščitъ > štít (pol. szczyt) nodzě > noze (pol. nodze) gostь > host (pol. gość) Przemiany samogłosek i, y, e, a, o, u przetrwały w zasadzie bez zmian (brak miękczenia przed e) veslo > veslo (pol. wiosło) darъ > dar (pol. dar) dobrъjь > dobrý (pol. dobry) voda > voda (pol. woda) uxo > ucho (pol. ucho) ь, ъ > 0, e (rozwój jerów jak w polskim, ale brak miękczenia przed ь) pьsъ > pes, ale pьsa > psa (pol. pies, psa) sъnъ > sen (pol. sen) ě > ´e běgъ > běh (pol. bieg) pěna > pěna (pol. piana) ą > u;