Jan Mulinowicz (ur. ok. 1600 w Chojnach pod Łodzią, zm. ok. 1661) – mieszczanin krakowski, będący na wpół legendarną sierocą postacią historyczną, związaną z historią zarówno regionu łódzkiego czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów, jak i samych Starych Chojen, będących współcześnie osiedlem miasta Łodzi. mały|259x259px|Tablica z nazwą ulicy Jana Mulinowicza w ŁodziFundator m.in. najstarszego dziś znanego polskiego pomnika, czyli 11-metrowej dziękczynnej Kolumny Mulinowicza, stojącej w latach 1634-1939 przy południowym wyjeździe Traktem Piotrkowskim z jego rodzinnej wsi Chojny.

Współcześnie miejsce lokalizacji Kolumny Mulinowicza znajduje się w rejonie skrzyżowania ulicy Rzgowskiej z ulicą Kolumny w sąsiedztwie Stawów Jana i obdarowanego przez niego Kościoła pw. św. Wojciecha, znanego współcześnie jako Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Łodzi. Wszystkie wymienione miejsca, wraz z leżącą nieopodal ulicą Jana Mulinowicza, są powiązane z postacią Jana lub stanowią jego współczesne upamiętnienie.

Charakterystyka postaci

Legenda

Legenda głosi, że na początku XVII wieku w ówczesnej wsi Chojny, mieszkał chłopiec o imieniu Janek. Po stracie rodziców oraz wypędzeniu ze swego mieszkania przez nowego właściciela mały Janek siedział zapłakany przy drodze prowadzącej do Piotrkowa. Na sierotę trafił przejeżdżający traktem krakowski kupiec o nazwisku Mulinowic, który wysłuchawszy historii chłopca, postanowił go zabrać ze sobą. Małżeństwo Mulinowiców nie miało żadnych dzieci, dlatego zdecydowali, że adoptują Janka.

Po śmierci przybranych rodziców Jan stał się spadkobiercą ich znacznego majątku. W miejscu, w którym spotkał swojego przyszłego ojca, postawił w 1634 (dzisiaj róg ulicy Rzgowskiej i Kolumny) kolumnę, nazwaną potem także Kolumną Sierocą.

Ową legendę przytacza Oskar Flatt w swoim dziele Opis miasta Łodzi z 1853 roku, będącym pierwszą drukowaną monografią tegoż miasta.

Autentyczność Na fakt, że Jan Mulinowicz rzeczywiście mieszkał w Krakowie, wskazują informacje zawarte między innymi w archiwach Uniwersytetu Jagiellońskiego. W księgach promocji z 1639 roku pojawia się imię i nazwisko Joannes Mulinowic, a w 1642 roku Johannes Mulinowicz wpisany jest jako bakałarz sztuk wyzwolonych.

Według pochodzącej z 1643 roku taksy podatkowej mieszczan krakowskich, kupiec Mulinowicz zapłacił 65 złotych podatku, co wskazywało na bardzo dużą zamożność tegoż podatnika. Taki stan rzeczy potwierdza jeszcze dokument z 1661, który informował o przejęciu własności przez wdowę po Janie Mulinowiczu podkrakowskiej wsi Wólka.

Nazwisko Brzmienie nazwiska Jana nie jest do końca pewne, przed laty stanowiąc zagadkę dla lokalnych mieszkańców. W momencie, kiedy zaczęto pisemnie dokumentować istnienie kolumny, nieodnawiane przez ponad dwieście lat litery na pomniku uległy już częściowemu wytarciu, które utrudniało dokładne rozczytanie nazwiska fundatora.

Poszukiwania w krakowskich źródłach archiwalnych nie dało jasnej, jednoznacznej odpowiedzi, która z form nazwiska jest poprawna, wobec czego wybrano formę Mulinowicz, we współczesnym brzmieniu. Rodzina o tym nazwisku zamieszkiwała przed wiekami w Krakowie i z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że była tożsama z chojeńskim sierotą Jankiem.

Dziedzictwo mały|Kapliczka Chrystusowa stojąca w miejscu zburzonej Kolumny Mulinowicza Kolumna Sieroca Najbardziej znaczącym obiektem, jaki pozostawił po sobie Janek, była wybudowana w 1634 roku Kolumna Mulinowicza, która stanowiła najstarszy w Polsce świecki pomnik, wzniesiony ponadto 10 lat przed Kolumną Zygmunta. Została ona postawiona na trakcie piotrkowskim, przy wyjeździe z ówczesnej wsi Chojny. Składała się z wysokiego czworokątnego piedestału o wysokości ok. 2 metrów, wykonanego z czarnego marmuru oraz kolumny z szarego marmuru, o łącznej wysokości ok. 8 metrów.

Na bokach podstawy kolumny znajdowały się trzy łacińskie inskrypcje. Najważniejsza określała fundatora i podawała datę powstania pomnika. W tłumaczeniu na polski brzmiała ona: Bogu najlepszemu, najwyższemu Jan Mulinowic, mieszczanin krakowski, wzniósł w roku pańskim 1634.

Po ponad trzystu latach istnienia kolumna została bezpowrotnie zniszczona przez niemieckiego okupanta w ostatnim kwartale 1939 roku. W miejscu kolumny stoi dzisiaj kapliczka, na której widnieje napis: Na pamiątkę lat wojny 1939–1945 i za doznaną opiekę Boską i Matki Bożej Nieustającej Pomocy S.J.S.

Dary dla Kościoła pw. św. Wojciecha Jan Mulinowicz wspierał również finansowo ówczesną wiejską parafię, która istnieje do dziś jako Kościół Rzymskokatolicki pw. św. Wojciecha – Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia. Do dzisiaj zachowały się pewne obiekty wskazujące na lokalną charytatywną działalność Mulinowicza. Jednym z nich jest pozłacany kielich mszalny z łacińską inskrypcją, która w tłumaczeniu na język polski brzmi: "Jan Mulenowic kościołowi chojeńskiemu ten przedmiot ofiarował w roku pańskim 1628".

Innym zachowanym do dzisiaj przedmiotem związanym z Mulinowiczem, jest mosiężna kula z datą 1643 oraz literami CCIM, co stanowi skrót łacińskiego zdania "Civis Cracoviensis Ioannes Mvlinowic", czyli "Mieszczanin krakowski Jan Mulinowic". Kulę tę dzisiaj można zobaczyć nad bramą wejściową do świątyni, od strony ulicy Rzgowskiej.

Do dziś zachowała się również ufundowana kościołowi przez Jana Mulinowicza srebrna wieżyczkowa monstrancja z roku 1638 oraz chrzcielnica z czarnego marmuru. Wiadomo także, że sfinansował on murowaną zakrystię, którą wybudowano w 1647.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ludzie związani z Górną Kategoria:Ludzie związani z Krakowem Kategoria:Kupcy I Rzeczypospolitej