Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2013 roku

mały|253x253px|Adrian Hasler – lider Postępowej Partii Obywatelskiej przed wyborami w 2013 r., który objął po nich urząd premiera Liechtensteinu. mały|270x270px|Rząd kadencji 2013–2017, który został powołany po wyborach w 2013 r. Od lewej: Marlies Amman-Marxer (VU), Thomas Zwiefelhofer (VU), Adrian Hasler (FBP), Aurelia Frick (FBP) i Mauro Pedrazzini (FBP). Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2013 roku (niem. Fürstentum Liechtenstein Landtagswahlen 2013) – powszechne wybory do Landtagu, które odbyły się w dniu 3 lutego 2013 roku na terenie Księstwa Liechtensteinu.

Ordynacja wyborcza Landtag Księstwa Liechtensteinu składa się z dwudziestu pięciu deputowanych, którzy są wybierani przez Naród na czteroletnią kadencję są w wyborach tajnych, bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych z dwóch okręgów wyborczych – Oberlandu i UnterlanduArt. 46 ust. 1 Konstytucji Liechtensteinu. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele zamieszkujący na stałe w Księstwie, którzy ukończyli 18. rok życia, a ich prawa nie są zawieszone, gdzie cenzus wiekowy dla kandydatów do Landtagu to 20 lat. Udział w wyborach jest obowiązkowy.

Każdy wyborca może oddać swój głos na taką liczbę kandydatów z różnych komitetów wyborczych ile wynosi całkowita liczba mandatów możliwych do zdobycia w danym okręgu wyborczym, czyli piętnaście w Oberlandzie i dziesięć w Unterlandzie. Od wyborów w 2005 r. możliwe jest głosowanie korespondencyjne.

Miejsce w parlamencie przysługuję tylko komitetom, które przekroczyły próg wyborczy, wynoszący 8%Art. 46 ust. 3 Konstytucji Liechtensteinu. Mandaty są przyznawane dwuetapowo. W pierwszym etapie przyznaje się tzw. mandaty podstawowe przy pomocy metody Hagenbacha-Bischoffa, a brakujące mandaty rozdysponowuje się jako tzw. mandaty uzupełniające przy pomocy metody d'Hondta.

Kontekst polityczny Początek kadencji ustępującego parlamentu stał pod znakiem afery finansowej związanej z unikaniem płacenia podatków przez obywateli Niemiec, która rozpoczęła się jeszcze w lutym 2008 r., kiedy aresztowano prezesa Deutsche Post Klausa Zumwinkela. Naciski polityczne ze strony RFN doprowadziły do podpisania obustronnych porozumień w 2010 r. i reform finansowych w państwie.

We wrześniu 2011 r. z inicjatywy obywatelskiej odbywało się referendum dot. legalizacji aborcji. Na kilka dni przed głosowaniem książę Alojzy otwarcie zapowiedział, że niezależnie od wyniku głosowania zawetuje zmiany w prawie aborcyjnym. Mieszkańcy odrzucili nowelizację przepisów, jednak słowa regenta wywołały niezadowolenie w środowiska prodemokratycznych i rozpoczęło się zbieranie głosów pod kolejną inicjatywą, która tym razem miała dot. ograniczenia praw konstytucyjnych Księcia, a w szczególności prawa do absolutnego weta. Na 1 lipca 2012 r. zaplanowano referendum, w którym mieszkańcy jednoznacznie odrzucili wniosek – przeciw głosowało 76,4% obywateli przy frekwencji wynoszącej 82,9%.

W 2011 r. poseł VU Harry Quaderer wystąpił z partii i do końca kadencji zasiadał w Landtagu jako bezpartyjny. Przed wyborami 2013 r. zaczęła gromadzić się wokół niego grupa polityczna, z której wyłonił się komitet wyborczy Niezależni (DU, niem. Die Unabhängigen). Po wyborach został on sformalizowany, jednak z założenia nie była to klasyczna partia polityczna, gdyż nie miała jasnego programu ramowego, a opierała się na wolności poglądów jej członków.

Ustępujący gabinet był tworzony przez koalicję VU-FBP, a na jego czele stał Klaus Tschütscher z Unii Patriotycznej.

Listy wyborcze Do wyborów przystąpiły cztery komitety wyborcze odpowiadające czterem partiom: Postępowej Partii Obywatelskiej (FBP), Unii Patriotycznej (VU), Niezależnym (DU) Wolnej Liście (FL). Na listach dwóch pierwszych partii znalazła się maksymalna możliwa liczba kandydatów, a zatem dwudziestu pięciu. Na liście DU znalazło się dziesięć nazwisk, w tym sześć w Oberlandzie i czterech w Unterlandzie. Z kolei lista FL składała się z ośmiu kandydatów, w tym sześciu w Oberlandzie i dwóch w Unterlandzie. Zatem łącznie w wyborach wystartowało sześćdziesięciu ośmiu kandydatów, a wśród nich znalazło się osiemnaście kobiet, a zatem kobiety stanowiły 26,5% kandydatów. Lista wyborczaLiderKandydaciWynik w poprzednichwyborach w 2009 r.OberlandUnterlandRazemcentruj|36x36pxPostępowa Partia Obywatelskaniem. Fortschrittliche BürgerparteiAdrian Hasler15102543,5%centruj|30x30pxUnia Patriotycznaniem. Vaterländische UnionThomas Zwiefelhofer15102547,6%centruj|35x35pxNiezależniniem. Die UnabhängigenHugo Quaderer6410–centruj|30x30pxWolna Listaniem. Freie ListePepo Frick6288,9%

Wyniki Wybory zwyciężyła Postępowa Partia Obywatelska z 77 644 głosami (40,0%), zdobywając dziesięć mandatów w Landtagu. Drugie miejsce w głosowaniu przypadło Unii Patriotycznej, na którą oddano 65 118 głosów (33,5%), co przełożyło się na osiem mandatów parlamentarnych. Żadna z partii nie zdobyła bezwzględnej większości w dwudziestopięcioosobowym parlamencie i ponownie utworzono rząd koalicyjny z Adrianem Haslerem z FBP na czele. Obie partię rządzące zaliczyły spadek poparcia względem poprzednich wyborów: FBP o 3,5 punktu procentowego, a VU aż o 14,1 p.p..

Zaskakująco wysoki wynik osiągnął komitet Niezależni z wynikiem 29 739 głosów (15,3%), dzięki czemu otrzymał aż cztery miejsca w Landtagu. Na ostatnim miejscu, jednak nadal powyżej progu wyborczego, znalazła się Wolna Lista, zdobywając 21 604 głosy (11,1%) i trzy mandaty. Po raz pierwszy w parlamencie znaleźli się członkowie czterech partii, a dodatkowo udział partii koalicyjnych VU-FBP w nowej kadencji Landtagu był najmniejszy w historii. Na partie opozycyjne oddano łącznie 51 343 głosy (26,4%). PartiaWynikiMandatyGłosy%ZmianaLiczbaZmianaFBPPostępowa Partia Obywatelska 40,0%10VUUnia Patriotyczna 33,5%8DUNiezależni 15,3%–4–FLWolna Lista 11,1%3

Wyniki według okręgów i gmin Zarówno w Oberlandzie jak i w Unterlandzie zwyciężyła Postępowa Partia Obywatelska, zdobywając kolejno 39,3% i 41,9% głosów.

W dziewięciu z jedenastu gmin najwięcej głosów otrzymała FBP, a jedynie w gminach Balzers i Triesenberg więcej głosów miała VU. Najwyższe poparcie dla zwycięskiej partii odnotowano w gminie Gamprin – 47,0%, a najniższe w Balzers – 35,6%. Natomiast VU najwyższym poparciem cieszyła się w gminie Triesenberg – 41,9%, a najmniej głosów oddano na nią w gminie Planken – 25,8%. Głosy na Niezależnych stanowiły największy odsetek w gminie Gamprin – 18,7%, a najmniejszy w gminie Triesenberg – 11,9%. Z kolei FL najlepszy wynik osiągnęła w gminie Planken – 14,4%, a najniższy w gminie Gamprin – 5,9%.

Oberland Partia19x19px Balzers19x19px Planken19x19px Schaan19x19px Triesen19x19px Triesenberg19x19px VaduzOberlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMFBP 35,6% 44,9% 37,5% 39,0% 38,8% 45,0% 39,3% 6VU 38,7%25,8% 31,5% 33,3% 41,9% 30,8% 34,6%5DU 14,8%– 14,9%– 16,9%– 16,1%– 11,9%– 12,9%– 14,8%–2–FL 10,9% 14,4% 14,1% 11,5% 7,4% 11,2% 11,4%2

Unterland Partia19x19px Eschen19x19px Gamprin19x19px Mauren19x19px Ruggell19x19px SchellenbergUnterlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMFBP 36,7% 47,0% 46,1% 40,9% 42,1% 41,9% 4VU 34,4%28,4% 26,2% 33,6% 32,0% 30,9%3DU 18,3%–18,7%– 15,7%– 16,4%– 13,4%– 16,8%–2–FL 10,7% 5,9% 12,1% 9,1% 12,6% 10,4%1

Frekwencja Udział w wyborach jest dla obywateli Liechtensteinu z czynnymi prawami wyborczymi jest obowiązkowy. W głosowaniu udział wzięło 15 363 osób spośród 19 251 uprawnionych, a zatem frekwencja wyniosła 79,8% i była niższa o 4,8 punktu procentowego niż w poprzednich wyborach w 2009 r..

Wyższą frekwencję odnotowano w Unterlandzie – 82,5%, podczas gdy w Oberlandzie swój głos oddało 78,3% obywateli.

Najwyższą frekwencją cechowała się gmina Planken, w której zagłosowało 91,5% uprawnionych, zaś najniższą gmina Triesen, gdzie zagłosowało 75,6%.

Od wyborów w 2005 r. wszyscy obywatele Liechtensteinu mogą zagłosować osobiście przy urnie lub korespondencyjnie za pośrednictwem poczty. W 2013 r. z opcji głosowania korespondencyjnego skorzystało 14 684 obywateli, czyli 95,6% głosujących, a zatem o 15,1 p.p. więcej niż w poprzednich wyborach.

Skład Landtagu mały|350x350px|Podział mandatów do Landtagu po wyborach w 2013 r.W nowej kadencji Landtagu po raz pierwszy znaleźli się przedstawiciele czterech ugrupowań: dziesięciu deputowanych z FBP, ośmiu z VU, czterech z DU oraz trzech z FL. Wśród posłów znalazło się pięć kobiet, a zatem stanowiły one 20% deputowanych. Największa liczba posłów – sześciu, mieszkała w gminie Schaan, pięciu w gminie Triesen, po trzech w gminach Eschen, Ruggell i Triesenberg, dwóch w gminie Triesenberg oraz po jednym w gminach Balzers, Gamprin, Vaduz. Gminami, w których nie mieszkał żaden poseł były Mauren i Planken. Najstarszym posłem była Albert Frick z FBP – 64 lata, zaś najmłodszym Thomas Lageder z FL – 32 lata. Średnia wieku wynosiła 45,8 lat, jednak trzech deputowanych (Harry Quaderer, Herbert Elkuch i Erich Hasler z DU) nie podało swojego wieku. DeputowanyPartiaOkręg wyborczyGminaLiczba głosówWiekBatliner ChristianFBPOberlandTriesen381144 latBatliner ManfredFBPUnterlandEschen205649 latBeck AloisFBPOberlandSchaan376550 latBüchel GeroldFBPUnterlandRuggell207238 latFrick AlbertFBPOberlandSchaan351464 lataHasler ElfriedFBPUnterlandGamprin215047 latKaiser JohannesFBPUnterlandSchellenberg218454 lataLampert WendelinFBPOberlandTriesenberg365742 lataNägele EugenFBPOberlandSchaan340648 latWohlwend ChristineFBPOberlandBalzers353334 lataBeck ChristophVUOberlandTriesenberg309334 lataBüchel PeterVUUnterlandSchellenberg154654 lataKonrad FrankVUOberlandVaduz317245 latLanter-Koller ViolandaVUUnterlandRuggell163949 latÖhri JudithVUUnterlandRuggell166344 lataRüdisser-Quaderer KarinaVUOberlandSchaan305854 lataVogt ThomasVUOberlandTriesen311336 latWenaweser ChristophVUOberlandSchaan312249 latElkuch HerbertDUUnterlandSchellenberg1518–Hasler ErichDUUnterlandEschen1169–Quaderer HarryDUOberlandSchaan2527–Schurti PioDUOberlandTriesen158648 latKonzett-Bargetze HelenFLOberlandTriesen144940 latLageder ThomasFLOberlandTriesen122032 lataMarxer WolfgangFLUnterlandEschen83352 lata

Zobacz też Landtag Ustrój polityczny Liechtensteinu Historia Liechtensteinu

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Liechtenstein w XXI wieku 2013 Liechtenstein