Stanisław Władysław Rausz (ur. 4 sierpnia 1896 w Krakowie, zm. wiosną 1940 w Kijowie) – podpułkownik łączności Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Władysława i Marii z Zapałowiczów urodzony 4 sierpnia 1896 w Krakowie. Absolwent c. k. II Wyższej Szkoły Realnej w Krakowie.

W czasie I wojny światowej walczył w szeregach plutonu telegraficznego II Brygady Legionów Polskich, a po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) w kompanii telegraficznej Polskiego Korpusu Posiłkowego. 20 listopada 1918 jako sierżant aspirant oficerski został mianowany przez gen. Bolesława Roję chorążym służby łączności (telefon) z rangą od dnia 1 listopada 1918. 18 marca 1919 jako podoficer byłych Legionów Polskich służący w Oddziale II Sztabu Generalnego został mianowany z dniem 1 marca 1919 podporucznikiem służby łącznościDz. Rozk. Wojsk. Nr 36 z 1 kwietnia 1919, poz. 1148, jako Rausch.. Na początku 1920 pełnił służbę w kompanii telegraficznej nr 3. 2 lutego 1920 dowódca Okręgu Generalnego „Kielce” udzielił mu czterotygodniowego urlopu, „celem poratowania zdrowia po przebytym tyfusie plamistym, do Krakowa i Warszawy”. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. 21 grudnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu kapitana, w wojskach łączności, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich.

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia Kobryń, a jego oddziałem macierzystym był 2 baon zapasowy telegraficzny. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od dnia 1 czerwca 1919 i 27. lokatą w korpusie oficerów łączności. 1 grudnia 1924 został awansowany na stopień majora ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924. Został przydzielony do 2 pułku łączności. Od 1923 jako oficer nadetatowy tej jednostki był szefem Szefostwa Łączności w Dowództwa Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie. W roku szkolnym 1925/1926 uczęszczał do Polskiej Szkoły Nauk Politycznych w Krakowie. W czerwcu 1926 został przeniesiony do 5 samodzielnego batalionu łączności w Krakowie na stanowisko pełniącego obowiązki kwatermistrza. W listopadzie 1927 został przydzielony do 9 Okręgowego Szefostwa Łączności w Brześciu nad Bugiem na stanowisko referenta. W kwietniu 1928 został przeniesiony do 2 pułku łączności na stanowisko dowódcy II batalionu. W ramach wprowadzonej wiosną 1929 nowej organizacji wojsk łączności został mianowany w randze majora pierwszym oficerem sztabu 3 Grupa Łączności w Przemyślu. Jako kandydat do Wyższej Szkoły Wojennej odbył staż w 23 pułku artylerii polowej (5 czerwca – 7 sierpnia 1930) i 58 pułku piechoty (8 sierpnia – 15 września 1930), a następnie powołany na kurs próbny przy WSWoj. (15 października – 15 grudnia 1930) jednak nie został zakwalifikowany do tej uczelni. 3 listopada 1931 minister spraw wojskowych wydał rozkaz w sprawie reorganizacji wojsk łączności. W ramach przeprowadzonej reorganizacji Dowództwo 3 Grupy Łączności zostało zlikwidowane, a Stanisław Rausz został przeniesiony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr X z zachowaniem dotychczasowych dodatków służbowych. W grudniu 1932 został przeniesiony do Dowództwa 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie na stanowisko szefa łączności. W opinii za 1933 inspektor armii, gen. dyw. Daniel Konarzewski napisał o nim: „Fachowo taktycznie jak i technicznie bardzo dobrze wyszkolony. Pracowity i ambitny. Charakter wyrobiony. Doskonały organizator i pomocnik szefa sztabu. Na obecnem stanowisku bardzo dobry”. Na stopień podpułkownika został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 1. lokatą w korpusie oficerów łączności. Później został mianowany dowódcą 1 batalionu telegraficznego w Zegrzu.

W czasie kampanii wrześniowej walczył na stanowisku dowódcy łączności Armii „Prusy”, a następnie Frontu Północnego. Brał udział w walkach na Lubelszczyźnie.

Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej został aresztowany przez Sowietów. Został przewieziony do więzienia przy ulicy Karolenkiwskiej 17 w Kijowie. Tam został zamordowany przez NKWD prawdopodobnie w maju 1940. Figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej pod poz. 89 na liście dyspozycyjnej nr 056/3, sporządzonej między 5 a 9 maja 1940, i poz. 2442 w wykazie akt osobowych aresztowanych, wysłanych do NKWD ZSRR. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych trzykrotnie – przed 1923 Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”.

Upamiętnienie 16 listopada 2011, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, przy Zespół Szkół Ekonomicznych nr 3 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Krakowie został zasadzony Dąb Pamięci Stanisława Rausza.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z VII Liceum Ogólnokształcącym im. Zofii Nałkowskiej w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie dowództwa 1 Dywizji Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Prusy” Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Podoficerowie Legionów Polskich Kategoria:Polacy w I wojnie światowej Kategoria:Podpułkownicy łączności II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Posiłkowego