thumb|190px|Królowa (Elżbieta I Tudor) Królowa (królowa panująca) (analogicznie cesarzowa, wielka księżna) – kobieta będąca samodzielną monarchinią – głową państwa i której przysługuje związana z tym władza polityczna. Identyczny tytuł, jak w powyższej sytuacji, przysługuje również małżonce panującego monarchy. W polskiej terminologii nie ma bowiem wyraźnego rozróżnienia pomiędzy tymi dwiema odmiennymi funkcjami.
Polskie wersje tytułów panujących monarchiń cesarzowa, np. Cesarzowa Wszechrusi Katarzyna II królowa, np. królowa Wielkiej Brytanii Elżbieta II wielka księżna, np. wielka księżna Luksemburga Szarlotta arcyksiężna – np. arcyksiężna Austrii Maria Teresa Habsburg księżna – np. księżna Parmy Maria Ludwika Austriaczka
Historyczne monarchinie panujące samodzielnie Europa Państwa historyczne Cesarstwo Bizantyńskie Irena (752–803) Zoe (1025–1050) Teodora (1042, 1055–1056) Cesarstwo Trapezuntu Teodora (1284–1285) Irena (1339–1341) Anna Anachutlu (1341, 1341–1342) Królestwo Epiru Dejdamia (ok. 234–232 p.n.e.) Królestwo Bosporańskie Kamasare Filoteknos (koregentka ok. 180–175/60 p.n.e.) Dynamis Filoromajos (47–14 p.n.e.) Gepaepyris (37–39) Królestwo Jerozolimskie Melisanda (1131–1153) Sybilla (1186–1190) Izabela (1192–1205) Maria (1205–1212) Jolanta (1212–1228) Księstwo Akwitanii Eleonora (1137–1172)
Państwa współczesne Austria – arcyksięstwo Maria Teresa Habsburg (1740–1780) Bośnia – królestwo (1395–1398) Chorwacja
(Patrz niżej – Węgry)
Czechy – królestwo Maria Teresa Habsburg (1740–1780) Dania Małgorzata I (1388–1412) – królowa Danii, Szwecji i Norwegii Niderlandy – królestwo Wilhelmina (1890–1948) Juliana (1948–1980) Beatrycze (1980–2013) Gruzja – królestwo Rusudan I (1223–1245) Tamara I Wielka (koregentka 1179–1184; królowa 1184–1213) (1744; abdykowała) Hiszpania Nawarra – królestwo Joanna I (1274–1305) Joanna II Mała (1328–1349) Blanka I (1425–1441) Eleonora I (1479) Katarzyna I (1483–1518) Joanna III (1555–1572) Aragonia – królestwo Petronela I (1137–1162) Joanna Szalona (1516–1555) Kastylia – królestwo Urraka (1109–1126) Berengaria Kastylijska (1217; abdykowała) Izabela I Katolicka (1474–1504) Joanna Szalona (1504–1555) Hiszpania – królestwo Izabela II (1833–1868) Litwa – wielkie księstwo Anna Jagiellonka (1576–1592) – wielka księżna Luksemburg – wielkie księstwo Maria Adelajda (1912–1919; abdykowała) Szarlotta (1919–1964) Monako – seniorat / księstwo Klaudyna Grimaldi (1457–1458) – seniorka Monako Ludwika Hipolita Grimaldi (1731) – księżna Monako Norwegia Małgorzata I (1388–1412) – królowa Danii, Szwecji i Norwegii Polska – królestwo Jadwiga Andegaweńska (1384–1399) – król Polski Anna Jagiellonka (1576–1592) – królowa/król Polski Portugalia – królestwo Maria I (1777–1816) Maria II (1826–1828) (1834–1853) Rosja cesarstwo
Katarzyna I (1725–1727) Anna Iwanowna Romanowa (1730–1740) Elżbieta Romanowa (1741–1762) Katarzyna II (1762–1796) Szwecja – królestwo Małgorzata I (1389–1412) – królowa Danii, Szwecji i Norwegii Krystyna Waza (1632–1654) Ulryka Eleonora Wittelsbach (1718–1720) Węgry (i Chorwacja) – królestwo Maria I Andegaweńska (1382–1385) Maria II Teresa Habsburg (1740–1780) Włochy księstwo Parmy i Piacenzy Maria Teresa Habsburg (1740–1748) Maria Ludwika Austriaczka (1814–1847) księstwo Lukki Eliza Bonaparte (1805–1814) (także księżna Piombino) Maria Ludwika (1817–1824) Sycylia – królestwo Konstancja (1194–1198) Maria I (1377–1401) (także księżna Aten) Joanna Szalona (1516–1555) Neapol – królestwo Joanna I (1343–1381) Joanna II (1414–1435) Joanna III Szalona (1516–1555) Wyspy Brytyjskie Mercja – królestwo Ethelfleda (911–918) – Pani Mercji (918) – Pani Mercji Wessex – królestwo (672–674) Anglia – królestwo Matylda (Pani Anglii) (1141) Jane Grey (1553) Maria I Tudor (1553–1558) Elżbieta I Tudor (1558–1603) Maria II Stuart (1689–1694) Anna (1702–1707), patrz niżej jako królowa Wielkiej Brytanii Szkocja – królestwo Małgorzata Kenneth (1286–1290) Maria I Stuart (1542–1567) Maria II Stuart (1689–1694) Anna (1702–1707), patrz niżej jako królowa Wielkiej Brytanii Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii – królestwo Anna (1707–1714) Wiktoria (1876–1901) Elżbieta II (1952–2022)
Afryka Egipt starożytny Nitokris (2218 – 2216 p.n.e.) Neferusobek (1798–1794 p.n.e.) Hatszepsut 1479–1458 p.n.e.) Neferneferuaton–Nefertiti lub Neferneferuaton–Taszerit (Jedna z nich została wyniesiona na tron jako współregent i przybrała imię Neferneferuaton) (ok. 1334–1332 p.n.e.) Tauseret (1192–1186 p.n.e.) Arsinoe II (277–270 p.n.e.) Berenika II (246–222 p.n.e.) Kleopatra I (194–180–176 p.n.e.) Kleopatra II (173 / 131–127 p.n.e.) Kleopatra III (142–101 p.n.e.) Berenika III (101–88, 88–80 p.n.e.) Kleopatra V (58–57 p.n.e.) Kleopatra VI Tryfajna III (57–56 p.n.e.) Berenika IV (56–55 p.n.e.) Kleopatra VII Wielka (51–31 p.n.e.) Arsinoe IV (48–47 p.n.e.) Etiopia – cesarstwo Zauditu (1916–1930); była pierwszą kobietą na tronie cesarskim, choć wcześniej były kobiety faktycznie sprawujące władzę np. jako królowe-matki Madagaskar – królestwo Ranavalona I Okrutna (1828–1861) Rasoherina (1863–1868) Ranavalona II (1868–1883) Ranavalona III (1883–1896)
Azja Armenia Mała (Cylicja) – królestwo Izabela I (1219–1252) Armenia – królestwo Erato Artaksyda (6–12) Chiny – cesarstwo Wu Zetian (690–705); jedyna oficjalna chińska kobieta-cesarz (nie cesarzowa); poza nią, chińskie władczynie rządziły jako cesarzowe wdowy, regentki itp. Cypr – królestwo Charlotta (1458–1464) Katarzyna Cornaro (1474–1489) Japonia – cesarstwo
Jingū (206–269), legendarna cesarzowa; Suiko (554–628), pierwsza historyczna cesarzowa Kōgyoku (594–661), panowanie 642–645 Kōgyoku (594–661), panowanie 655–661 (jako cesarzowa Saimei) Jitō (645–702), panowanie 690–697 Gemmei (661–721), panowanie 707–715 Genshō (680–748), panowanie 715–724 – formalnie cesarzowa Hidaka Shōtoku (718–770), panowanie 749–758 (jako cesarzowa Kōken) Shōtoku (718–770), panowanie 764–770 Meishō (1624–1696), panowanie 1629–1643 Go–Sakuramachi (1740–1813), panowanie 1762–1771
Izrael Judea – królestwo Aleksandra Salome (76–67 p.n.e.) Państwo Seleucydów Kleopatra Thea (126–121 p.n.e.)
Wyspy Pacyfiku Hawaje – królestwo Lydia Liliʻuokalani (1891–1893) Tonga Salote Tupou III (1918–1965)
Zobacz też Cesarzowa wdowa Monarchia iure uxoris Królowa (małżonka) Królowa matka
Linki zewnętrzne http://www.smolec.pl/kobiety/kobiety_u_wladzy.html Bibliografia Dynastie Europy, wyd. Ossolineum, Wrocław Warszawa Kraków 2003. Morby John, Dynastie świata. Przewodnik chronologiczny i genealogiczny, Kraków 1995.
Kategoria:Tytuły monarsze Kategoria:Kobieta