mały|Jezioro Brzeźno Dziemiany – gmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie gdańskim.
Siedzibą gminy są Dziemiany.
Według danych z 30 czerwca 2011 gminę zamieszkiwało 4058 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 4340 osób.
Historia
Gmina zbiorowa Dziemiany została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie kościerskim w woj. pomorskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Dziemiany, Jastrzębie, Kalisz (część główna), Piechowice, Płęsy (część główna), Raduń, Trzebuń (część główna), Płoczyce (część), Łubiana (część) i Rotembark (część) oraz z obszarów dworskich Dunajki, Grzybowski Młyn (część) i Loryniec (część), położonych na tych terenach lecz nie wchodzących w skład gmin.
Podczas II wojny światowej gminę Dziemiany (Sophienwalde) zniesiono, a jej obszar włączono do gminy Lipusz (Liebusch)Liebusch. Ponadto 1 października 1944 od gminy Liebusch odłączono wsie Dziemiany, Raduń i Trzebuń (a także Szklana Huta, Śluza i Tuszkowy z przedwojennej gminy Lipusz) na potrzeby poligonu Truppenübungsplatz WestpreußenTruppenübungsplatz Westpreußen.
Po wojnie powrócono do stanu administracyjnego sprzed wojny. 7 kwietnia 1945 roku gmina wraz z całym powiatem kościerskim weszła w skład nowo utworzonego woj. gdańskiego. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 7 gromad: Dziemiany, Jastrzębie, Kalisz, Piechowice, Płęsy, Raduń i TrzebuńWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Obszar gminy Dziemiany wszedł w skład gromad Dziemiany (Dziemiany, Jastrzębie, Piechowice, Płęsy, Raduń i Trzebuń) i Kalisz (Kalisz)Uchwała Nr 23/III/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu starogardzkiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91).
Gminę Dziemiany reaktywowano w dniu 1 stycznia 1973 roku w powiecie kościerskim w woj. gdańskim. W skład gminy weszło 8 sołectw: Dziemiany, Jastrzębie Dziemiańskie, Kalisz, Piechowice, Płęsy, Raduń, Schodno i TrzebuńUchwała Nr XVIII/108/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie gdańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 195).. 1 czerwca 1975 roku gmina znalazła się w nowo utworzonym mniejszym woj. gdańskim.
2 lipca 1976 roku gmina została zniesiona, a jej obszar połączono z gminą Lipusz (bez sołectw Gostomko i Korne) w nową gminę Dziemiany-Lipusz z siedzibą w Dziemianch.
Gminę Dziemiany reaktywowano 1 stycznia 1984 w tych samych granicach co w 1976 roku. De jure, od gminy Dziemiany-Lipusz odłączono sołectwa Lipusz, Lipuska Huta, Płocice, Szklana Huta, Śluza i Tuszkowy, które weszły w skład reaktywowanej gminy Lipusz, po czym pozostałe tereny gminy (sołectwa Dziemiany, Jastrzębie Dziemiańskie, Kalisz, Piechowice, Płęsy, Raduń, Schodno i Trzebuń,) przemianowano na gminę Dziemiany. Zapis taki oznacza, że w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Dziemiany i Lipusz) zostały z początkiem 1984 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Dziemiany zachowała prawną ciągłość po gminie Dziemiany-Lipusz.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2005 gmina Dziemiany ma obszar 124,97 km², w tym: użytki rolne: 25% użytki leśne: 59%
Gmina stanowi 10,72% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 31 grudnia 2017 roku. Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 4 340 100 2 174 50,1 2 166 49,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 35 18 17 Miejscowości Miejscowości podstawowe oraz ich integralne części gminy Dziemiany.Identyfikator SIMCNazwa miejscowościRodzaj miejscowościMiejscowość podstawowaPołożenie geograficzne0160608BelfortosadaBelfort0160962Białe Błotaczęść wsiTrzebuń0161039Borsztalosada leśnaTrzebuń0160666CzarneosadaJastrzębie Dziemiańskie0160761DąbrówkaosadaPiechowice0160778DębinaosadaPiechowice0160637DunajkiosadaDziemiany0161045DywanosadaTrzebuń0160614Dziemianywieś0160784Głuchy Bórosada leśnaPiechowice0160695Jałoweczęść wsiKalisz0160650Jastrzębie Dziemiańskiewieś0160689Kaliszwieś0160896KalwariaosadaRaduń0160790KlocosadaPiechowice0160904KolanoosadaRaduń0160844KozłowiecosadaPłęsy0160979Lampkowoczęść wsiTrzebuń0160850LaskaosadaPłęsy0160703Leżuchowoczęść wsiKalisz0160910MilkowoosadaRaduń0161051MutkowoosadaTrzebuń0160726Nowe SłoneosadaKalisz0160867OstrówosadaPłęsy0160809ParowaosadaPiechowice0161068PełkosadaTrzebuń0160755Piechowicewieś0160838PłęsyosadaPłęsy0160815Przerębska HutaosadaPiechowice0160880Raduńwieś0160927Raduń-OsiedleosadaRaduń0161074RozwalewoosadaTrzebuń0160873RówosadaPłęsy0160940SchodnoosadaSchodno0160620Słonecznikczęść wsiDziemiany0160732SłupinkoosadaKalisz0160749Stare SłoneosadaKalisz0160672StonyosadaJastrzębie Dziemiańskie0160821SzablewoosadaPiechowice0160933TkalniaosadaRaduń0160710Tomaszewoczęść wsiKalisz0160956Trzebuńwieś0161080TurzonkaosadaTrzebuń0160985Wilczewoczęść wsiTrzebuń0160991Zajączkowoczęść wsiTrzebuń0160643Zarośleosada leśnaDziemiany0161000Zatrzebionkaczęść wsiTrzebuń0161016Zimny Dwórczęść wsiTrzebuń0161022Żabowoczęść wsiTrzebuń Źródła: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części(xls),Zbiory danych państwowego rejestru nazw geograficznych --
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Dziemiany w 2014 roku
Ochrona przyrody Rezerwat przyrody Brzeg Jeziora Cheb Rezerwat przyrody Lipno i Lipionko Rezerwat przyrody Motowęże Rezerwat przyrody Wda - Trzebiocha Wdzydzki Park Krajobrazowy Buczyna w Leśnictwie Głuchy Bór (powierzchniowy pomnik przyrody)
Sołectwa W skład gminy wchodzi 8 sołectwBIP gminy, sołectwa: Dziemiany, Jastrzębie Dziemiańskie, Kalisz, Piechowice, Płęsy, Schodno, Raduń, Trzebuń
Sąsiednie gminy Brusy, Karsin, Kościerzyna, Lipusz, Studzienice
Zobacz też gmina Dziemiany-Lipusz
Przypisy