Mieczysław Wolfke (ur. 29 maja 1883 w Łasku, zm. 4 maja 1947 w Zurychu) – polski fizyk i działacz masoński, profesor Politechniki Warszawskiej, Wielki Mistrz Wielkiej Loży Narodowej Polski w latach 1931–1934. Był prekursorem telewizji i holografii oraz odkrył: metody zestalenia helu; dwie odmiany ciekłego helu.
Życiorys Mieczysław Władysław Wolfke urodził się w Łasku 29 maja 1883 roku jako jedyny syn inżyniera drogowego Karola Juliusza Wolfkego oraz Lucyny z KośmińskichAkt urodzenia Mieczysława Władysława Wolfkego wydany w parafii Łask oznaczony numerem 128.. Jego rodzina w linii męskiej wywodziła się z Prus Książęcych; pradziadek, Jan Bogumił, był architektem w Warszawie na przełomie XVIII/XIX w. Jego matka była siostrą fizyka Gustawa Kośmińskiego, organizatora szkolnictwa w Częstochowie, który uczestniczył w skropleniu tlenu przez Zygmunta Wróblewskiego i Karola Olszewskiego w 1883.
W 1892 roku Wolfke przeniósł się wraz z rodzicami do Częstochowy, gdzie jego ojciec został powiatowym inżynierem drogowymTydzień r. XX nr 14 z dnia 22.03(3.04).1892, Piotrków, dyrektorem gimnazjum i przewodniczącym rady miasta. W wieku 12 lat napisał rozprawę „Planetostat" nt. podróży międzyplanetarnych statkami napędzanymi siłą odrzutu (na ćwierć wieku przed pracą doktorską Hermanna Obertha). Wszystkie przedstawione tam hipotezy poparł odpowiednimi wzorami matematycznymi.
W Częstochowie ukończył pięć klas Gimnazjum Męskiego, po czym naukę kontynuował w Sosnowieckiej Szkole Realnej. W tym okresie interesował się filozofią Azji Wschodniej, w tym buddyzmem. Egzamin maturalny zdał w 1902 roku„Księga pamiątkowa wydana z okazji 90-lecia szkoły”, Liceum Ogólnokształcące im. S. Staszica w Sosnowcu, Sosnowiec 1984.. W wieku 17 lat opracował telektroskop – urządzenie pozwalające na przesyłanie obrazów za pomocą fal elektromagnetycznych. Był to pierwowzór telewizji. Wolfke otrzymał na nie patent w Rosji i według niektórych źródeł także w NiemczechPatent nr 4498 na „przyrząd do elektrycznego, bezprzewodowego przekazu obrazu” wydany w dniu 30 listopada 1900 roku. Patent ten zyskał uznanie na wystawie jubileuszowej Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie i dał Wolfkemu światowy rozgłos.
W 1902 roku wyjechał na studia na Uniwersytecie w Leodium, gdzie pracując pod kierunkiem próbował teoretycznie zdefiniować elektron jako zaburzenie eteru. Zrażony słabym wyposażeniem laboratoriów w 1904 roku przeniósł się na paryską Sorbonę. W Paryżu zetknął się z ruchami wolnomularstwa i wolnomyślicielstwa. W 1906 roku zawarł związek małżeński z koleżanką z Sorbony, Stanisławą Winawer (znaną później jako Soava Gallone). Wstąpił do , któremu przewodniczył . W 1907 roku nie zdał egzaminu licencjackiego i przeprowadził się do Wrocławia (wówczas na terytorium Niemiec). Wstąpił na Uniwersytet Wrocławski i w 1910 roku z odznaczeniem zdobył stopień doktora filozofii u prof. Ottona Lummera na podstawie pracy dotyczącej teorii obrazowania siatek dyfrakcyjnych, która rozwijała koncepcje Ernsta Abbego. Po opatentowaniu w 1909 roku wspólnie z Karolem Ritzmannem (późniejszym szwagrem) lampy kadmowo-rtęciowej został w 1911 zatrudniony w Zakładach Zeissa w Jenie. Po unieważnieniu pierwszego małżeństwa, w marcu 1912 roku wziął ślub z Agnieszką Eryką RitzmannArchiwum Archidiecezji Wrocławskiej. Księga parafialna z 1912 roku. Ponieważ praca w przemyśle nie odpowiadała jego ambicjom, w 1912 roku wyjechał do Karlsruhe, gdzie przez 4 miesiące pracował jako asystent prof. w Zakładzie Fizyki miejscowej Politechniki. Następnie udał się do Zurychu, gdzie 26 maja 1913 roku uzyskał docenturę na tamtejszej Politechnice (ETH) (recenzentami dorobku byli Albert Einstein i ), a rok później na Uniwersytecie. Do końca swojego pobytu w Zurychu wykładał fizykę teoretyczną i doświadczalną na obu tych uczelniach. Nawiązał znajomość z Gabrielem Narutowiczem, dziekanem jednego z wydziałów ETH. Pracował również dla firm Carl Zeiss oraz Brown Boveri, lecz propozycje stałej (dobrze płatnej) posady w przemyśle konsekwentnie odrzucał. W Zurychu w 1915 roku na świat przyszedł jego syn – Karol Wolfke, a w 1918 roku – córka Lucyna.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości uzyskał polski paszport. W 1919 roku odwiedził chorego ojca w Częstochowie. W 1920 roku został mianowany profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Nominację przyjął, lecz wskutek kłopotów finansowych, a także braku laboratorium, pracy tej nie podjął. W 1921 roku przerwał proces habilitacyjny i wyjechał do Weesen nad jeziorem Walensee w oczekiwaniu na rozpatrzenie wniosków o fundusze z Polski, pracując dorywczo w przemyśle. Wiosną 1922 roku habilitował się na Uniwersytecie w Zurychu (recenzentami byli i Erwin Schrödinger).
15 maja 1922 roku Wolfke został na podstawie rekomendacji Stefana Pieńkowskiego mianowany przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego profesorem Politechniki Warszawskiej i we wrześniu tego roku wrócił na stałe do Polski, zamieszkując z rodziną w Gmachu Fizyki i Elektrotechniki przy ul. Koszykowej 75. Na Politechnice Warszawskiej objął Zakład Fizyczny I, powstały z podziału przez władze uczelni Zakładu stworzonego przez prof. Wiktora Biernackiego na dwie części (drugą objął prof. Stanisław Kalinowski). Odszedł od zainteresowań optycznych i zajął się elektrycznością, a następnie kriogeniką. Wiosną 1924 roku wyjechał na badania w Instytucie Niskich Temperatur Heikego Kamerlingha Onnesa na Uniwersytecie w Lejdzie, gdzie zaproponował ciśnieniową metodę zestalania helu.
W 1926 roku na świat przyszedł jego drugi syn – Stefan. W tym samym roku Wolfke przeszedł inicjację do Wielkiej Loży Narodowej Polski, a w 1931 został wybrany jej mistrzem, przyjmując pseudonim Władysław Holender. Z powodu działalności w wolnomularstwie stał się obiektem ataków ze strony bojówek narodowo-radykalnych podczas zajęć 18 listopada 1936 i 29 października 1937, po czym 10 listopada 1937 jego współpracownik Józef Mazur złożył przeciwko niemu 110 zarzutów na ręce rektora Politechniki Józefa Zawadzkiego. Postępowanie przeciw Wolfkemu zostało przeniesione na jego prośbę do Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i przerwane wybuchem wojny.
W 1928 Wolfke zainicjował badania nad telefonią świetlną dla celów wojskowych w Instytucie Badań Inżynierii. Na początku lat trzydziestych przystąpił do organizacji wydzielonego Instytutu Niskich Temperatur na Politechnice Warszawskiej, uruchamiając tam skraplarkę helową. Uczestniczył w obradach Koła Naukoznawczego przy Kasie im. Mianowskiego, organizowanych od 1928 przez Stanisława Michalskiego. W roku 1933 został członkiem Tymczasowego Komitetu Doradczo-Naukowego. Opracowywał i testował dla wojska czujniki podczerwieni, noktowizję, termowizję, szyfrowane sygnały świetlne i systemy naprowadzania rakiet. Za wiedzą Komitetu Obrony Rzeczypospolitej wyjeżdżał do III Rzeszy, żeby śledzić niemieckie postępy w rozwoju technik rakietowych. W 1938 roku włączył się w organizację lotu polskiego balonu nazwanego „Gwiazdą Polski” do stratosfery. Pierwsza z prób w Dolinie Chochołowskiej w październiku 1938 zakończyła się niepowodzeniem na skutek zapłonu wodoru przy napełnianiu powłoki przed startem, druga zaś zaplanowana była na wrzesień 1939 roku. Jeszcze przed wojną, w maju 1939 roku, ostrzegał na łamach pisma „Polska Zbrojna” przed bronią atomową.
W rezultacie napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę wyposażenie jego laboratorium na Politechnice Warszawskiej zostało wywiezione przez okupanta. Wolfke trafił na Pawiak. Aresztowany 10 listopada 1939 roku wraz z synem Karolem spędził tydzień w celi numer 49 (Karol pozostał tam trzy tygodnie). Następnie kierował za zgodą okupanta Zakładem Badawczym Fizyki Technicznej PW, a następnie wykładał w polskojęzycznej dwuletniej Państwowej Wyższej Szkole Technicznej (Staatliche Höhere Technische Fachschule), uruchomionej na terenie Politechniki Warszawskiej wiosną 1942. Udostępniał podziemia Gmachu Fizyki i Elektrotechniki na potrzeby konspiracji i brał udział w tajnym nauczaniu, prowadząc tzw. kursy Jagodzińskiego na Politechnice.
W maju 1944 roku zmarła jego córka Lucyna Janina Rassalska (żona Stefana Rassalskiego).
Wydarzenia roku 1944 rozdzieliły rodzinę Wolfków. Mieczysław trafił przez Podkowę Leśną i Grodzisk Mazowiecki do Krakowa, zaś jego żona, zięć i wnuk pozostali na terenie Politechniki do końca powstania warszawskiego, w czasie którego zniszczeniu w mieszkaniu przy ul. Koszykowej 75 uległa większość papierów uczonego. Po jego upadku zostali przesiedleni do Krakowa. Synowie Mieczysława przebywali do końca wojny w obozach na terenie Niemiec.
W 1944 roku Mieczysław Wolfke zawarł w Krakowie związek małżeński z Krystyną ChądzyńskąArchiwum Biblioteki Narodowej. Akta osobowe Krystyny Chądzyńskiej..
Po wyzwoleniu Wolfke włączył się w odbudowę polskiej nauki. Kierował w marcu 1945 Katedrą Fizyki na Politechnice Krakowskiej, wykładał przez krótki czas na Akademii Górniczej w Krakowie, zaangażował się w tworzenie Politechniki Gdańskiej i Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Wydał w 1945 broszurę pt. Bomba atomowa. W grudniu 1945 roku wrócił do Warszawy, gdzie przystąpił do organizowania Zakładu Fizyki w nowo uruchomionej Politechnice Warszawskiej. Ze względu na to, że przedwojenny Gmach Elektrotechniki PW mieszczący Zakład Fizyki nie przetrwał wojny, przystąpiono do jego odbudowy. W tym czasie Mieczysław Wolfke uzyskał zgodę na wyjazd do zagranicznych ośrodków naukowych w celu poznania aktualnego stanu badań naukowych i organizacji instytutów, a także zakupu nowoczesnej aparatury. Nie otrzymał jednak pożądanej wizy do Stanów Zjednoczonych.
4 maja 1947 roku zmarł nagle na zawał serca w Zurychu, dokąd wyjechał na wykłady, i został pochowany na tamtejszym cmentarzu Pismo Wydziału Konsularnego Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie nr 729/3408/47 z dnia 02.06.1947..
Działalność naukowaArchiwum PAN. dr Mieczysław Wolfke, profesor zwyczajny Politechniki Warszawskiej ur. 29 maja 1883 r. w Łasku, zm. 4 maja 1947 r. w Zurychu. Wyciąg z pamiętnika dotyczący działalności naukowej do roku 1940. Mieczysław Wolfke już od najmłodszych lat interesował się nauką. W 1895 roku napisał „Planetostat” – rozprawę o urządzeniu służącym do komunikacji międzyplanetarnej, a w 1901 roku „Abstraktykę” – czyli rozprawę o „nauce nauk”. Prace te miały jednak jedynie charakter rękopisów. W 1898 roku opatentował w Rosji i Niemczech telelektroskop, czyli (jak to sam określił) „aparat do widzenia na odległość”. Było to urządzenia oparte na obracających się zmodyfikowanych tarczach Nipkowa, światłoczułej elektrodzie selenowej i lampie Geisslera o modulowanej jasności świecenia. Wolfke musiał inspirować się opracowanym kilka lat wcześniej telektroskopem Jana Szczepanika, lecz jego konstrukcja nie wymagała do transmisji drutów, gdyż wykorzystywała fale elektromagnetyczne. Dwa lata później opracował matematyczną teorię przesunięć powierzchniowych na płaszczyźnie.
Jego pierwsza publikacja ściśle naukowa Elektron uważany jako ośrodek ciśnień w eterze powstała w 1907 roku w Paryżu. W tym samym roku przedstawił Towarzystwu Astronomicznemu w Paryżu pomysł teleskopu z wklęsłym zwierciadłem dającego powiększenie znacznie większe niż dotychczasowe – w uznaniu Towarzystwo zaprosiło go do członkostwa.