mały|Konrad Adenauer i Ludwig Erhard Ludwig Wilhelm Erhard (ur. 4 lutego 1897 w Fürth, zm. 5 maja 1977 w Bonn) – niemiecki polityk i profesor ekonomii, federalny minister gospodarki (1949–1963), wicekanclerz (1957–1963), a następnie kanclerz RFN (1963–1966) i przewodniczący CDU w latach 1966–1967.
Jeden z ojców powojennego, niemieckiego cudu gospodarczego (niem. Wirtschaftswunder) opartego na społecznej gospodarce rynkowej.
Życiorys Urodził się w Fürth w Środkowej Frankonii, w rodzinie handlarza tekstyliami Wilhelma Philippa Erharda (1858–1935) i jego żony Augusty Hassold (1859–1936). Miał troje rodzeństwa – dwóch braci Maxa i Willego oraz siostrę Rosę. Po ukończeniu szkoły realnej rozpoczął przyuczenie do zawodu kupca w jednym z okolicznych przedsiębiorstw zajmujących się handlem tekstyliami.
W 1914 r. zgłosił się dobrowolnie do służby wojskowej i walczył na froncie I wojny światowej, początkowo w Rumunii, a następnie na froncie zachodnim. Został ciężko ranny w trakcie walk pod Ypres w 1918 r. W 1919 r. odszedł z wojska w stopniu podoficera.
W latach 1919–1922 kształcił się w Wyższej Szkole Handlowej w Norymberdze, gdzie uzyskał tytuł Diplom-Kaufmann. Następnie rozpoczął studia z zakresu ekonomii, zarządzania przedsiębiorstwem i socjologii na Uniwersytecie we Frankfurcie. Tam też w grudniu 1925 obronił doktorat Wesen und Inhalt der Werteinheit pod kierunkiem prof. Franza Oppenheimera.
Do 1928 r. kierował jednocześnie rodzinnym przedsiębiorstwem. Erhard został następnie asystentem w Instytucie Badań nad Rynkiem przy Wyższej Szkole Handlowej w Norymberdze, z którym związany był do 1942 r. W czasie wielkiego kryzysu gospodarczego w latach 1929–1933 pracował nad problematyką jego zwalczania i pobudzania gospodarki przez wzrost konsumpcji. W 1934 został współzałożycielem Towarzystwa Badań Konsumenckich (niem. Gesellschaft für Konsumforschung e.V.) oraz redaktorem czasopism ekonomicznych Der Markt der Fertigware i Wirtschaftspolitische Blätter der deutschen Fertigwarendustrie.
W 1942 roku Erhard utworzył prywatny Instytut do spraw Badań Przemysłu, który był współfinansowany przez wpływowych przemysłowców niemieckich, zajmujący się planem przestawienia gospodarki wojennej i odbudowy gospodarki po zakończeniu II wojny światowej. Jego analizy dotyczyły także potencjału ekonomicznego i struktur gospodarczych w okupowanej przygranicznej Lotaryngii, a na zlecenie Głównego Urzędu Powierniczego Wschód również okupowanych terenów Polski.
W raporcie „Gospodarka nowego terytorium niemieckiego na Wschodzie” (niem. Wirtschaft des neuen deutschen Ostraumes) z lipca 1941, opisującym możliwości zagospodarowania okupowanych terytoriów na wschodzie, opowiadał się za dobrym traktowaniem polskich robotników i zalecał poprawę warunków ekonomicznych ludności polskiej.
W 1943 roku przygotował raport pod tytułem „Finansowanie działań wojennych z konsolidacją zadłużenia”, w którym przedstawił swoje przekonanie o nieuchronnej klęsce Niemiec w II wojnie światowej. Kopię raportu przekazał Carlowi F. Goerdelerowi – kluczowej postaci ruchu oporu przeciwko nazistowskiemu reżimowiLudolf Herbst: Kriegsüberwindung und Wirtschaftsneuordnung. Ludwig Erhards Beteiligung an den Nachkriegsplanungen am Ende des Zweiten Weltkriegs. Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 1977, nr 3, 1977, s. 334.. Po wojnie Ludwig Erhard zaoferował swoje usługi jako doradca ekonomiczny dla amerykańskich sił okupacyjnych. Już we wrześniu 1945 wybrano go na ministra gospodarki w bawarskim rządzie pod przewodnictwem socjaldemokraty . W 1947 r. został profesorem honorowym na Uniwersytecie w Monachium. W 1948 r. amerykańskie władze okupacyjne powołały go na stanowisko dyrektora Rady Gospodarczej Bizonii.
W 1949 roku uzyskał mandat deputowanego do Bundestagu z list CDU. Został ministrem gospodarki w pierwszym rządzie Konrada Adenauera. Stanowisko utrzymywał do 1963 r. Jest uważany przez wielu za jednego z ojców niemieckiego „cudu gospodarczego” (niem. Wirtschaftswunder). W 1959 r. Adenauer wysunął jego kandydaturę na stanowisko prezydenta federalnego jednak Erhard odrzucił propozycję.
Po ustąpieniu Adenauera w 1963 r. został drugim kanclerzem federalnym. Po zwycięskich dla CDU wyborach w 1965 r. ponownie stanął na czele rządu federalnego. Ustąpił ze stanowiska rok później. Lecz zanim to się stało, wystosował 25 marca 1966 notę pokojową. Deklarował w niej gotowość RFN do poprawy stosunków z państwami Układu Warszawskiego. Jego następcą został partyjny kolega – Kurt Georg Kiesinger.
W latach 1966–1967 sprawował funkcję przewodniczącego Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU). Następnie został wybrany na honorowego przewodniczącego partii. W wyborach parlamentarnych z 1969, 1972 i 1976 r. był ponownie wybierany do Bundestagu, w swoich ostatnich dwóch kadencjach jako marszałek senior otwierał inauguracyjne posiedzenia izby niższej parlamentu. mały|Grób Ludwiga Erharda w Gmund am Tegernsee Zmarł 5 maja 1977 na niewydolność serca w Bonn. 11 maja 1977 w sali plenarnej niemieckiego Bundestagu odbyła się oficjalna państwowa uroczystość pogrzebowa. Erhard został pochowany na cmentarzu górskim w Gmund am Tegernsee.
Życie prywatne Ludwig Erhard był żonaty od 1923 roku z ekonomistką (1893–1975). Z małżeństwa urodziła się jedna córka Elisabeth Friederike (1925–1996).
Niektóre odznaczenia 1953: Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec 1955: Order Zasługi Republiki Włoskiej 1959: Bawarski Order Zasługi 1961: Wielki Krzyż Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) 1961: Wielki Krzyż Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) 1977: Wpisany na listę Honorowych obywateli miasta Ulm Wielki Krzyż Orderu Słońca Peru
Zobacz też Ordoliberalizm Wirtschaftswunder
Przypisy
Bibliografia Erwin von Beckerath, Fritz W. Meyer, Alfred Müller-Armack (Hrsg.): Wirtschaftsfragen der freien Welt. [Zum 60. Geburtstag von Bundeswirtschaftsminister Ludwig Erhard]. Knapp, Frankfurt am Main 1957. Jan Berwid-Buquoy: Der Vater des deutschen Wirtschaftswunders – Ludwig Erhard. BI-HI-Verlag, Berlin 2004, . Volker Hentschel: Ludwig Erhard. Ein Politikerleben. Olzog, München 1996, . Christian Gerlach: Ludwig Erhard und die „Wirtschaft des neuen deutschen Ostraums”. Ein Gutachten aus dem Jahre 1941 und Erhards Beratertätigkeit bei der deutschen Annexionspolitik 1938–43. In: Matthias Hamann, Hans Asbeck (Hrsg.): Beiträge zur Geschichte des Nationalsozialismus. Heft 13: Halbierte Vernunft und totale Medizin. , Verlag Schwarze Risse, Berlin 1997, S. 241–276. Karl Hohmann: Ludwig Erhard (1897–1977). Eine Biographie. Bonn 1997 (PDF-Datei, ca. 3 MB). Peter Hoeres: Außenpolitik und Öffentlichkeit. Massenmedien, Meinungsforschung und Arkanpolitik in den deutsch-amerikanischen Beziehungen von Erhard bis Brandt. De Gruyter Oldenbourg, München 2013 (Studien zur Internationalen Geschichte, Bd. 32). Daniel Koerfer: Kampf ums Kanzleramt – Erhard und Adenauer. , Stuttgart 1987, .
Karl Heinz Roth: Das Ende eines Mythos. Ludwig Erhard und der Übergang der deutschen Wirtschaft von der Annexions- zur Nachkriegsplanung (1939 bis 1945). 1. 1939 bis 1943. In: 1999. Zeitschrift für Sozialgeschichte des 20. und 21. Jahrhunderts 10, 1995, Nr. 4, , S. 53–93. Karl Heinz Roth: Das Ende eines Mythos. Ludwig Erhard und der Übergang der deutschen Wirtschaft von der Annexions- zur Nachkriegsplanung (1939 bis 1945). II. 1943 bis 1945. In: 1999. Zeitschrift für Sozialgeschichte des 20. und 21. Jahrhunderts 13, 1998, Nr. 1, , S. 92–124. Bernhard Löffler: Ludwig Erhard. In: Katharina Weigand (Hrsg.): Große Gestalten der bayerischen Geschichte. Herbert Utz Verlag, München 2011, .
Kategoria:Kanclerze Niemiec Kategoria:Wicekanclerze Niemiec Kategoria:Politycy CDU Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Bawarskim Orderem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Cesarstwo Niemieckie) Kategoria:Ludzie związani z Bonn Kategoria:Ludzie urodzeni w Fürth Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Mont Pelerin Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1977