Lewa ręka ciemności (tyt. oryg. The Left Hand of Darkness) – wydana w 1969 roku powieść fantastyczna autorstwa Ursuli K. Le Guin rozgrywająca się w świecie Ekumeny. Powieść zawiera liczne wątki religijne, w tym – podobnie jak Czarnoksiężnik z Archipelagu – nawiązania do taoizmu. Po polsku wydana po raz pierwszy przez Wydawnictwo Literackie w 1988 w ramach serii „Fantastyka i Groza”, w tłumaczeniu Lecha Jęczmyka ().

Świat przedstawiony Akcja powieści rozgrywa się na planecie Gethen, zwanej Zimą, w państwach Karhid i Orgoreyn. Mieszkańcy tej planety, zwani Getheńczykami, pomimo wielkiego podobieństwa do ludzi, są hermafrodytami. Ich płciowość objawia się wyłącznie w okresie tzw. kemmeru, czyli okresu godowego, który przechodzą co 26 dni. Łączą się wtedy w pary, a u kochanków wykształcają się drugorzędowe cechy płciowe, nadając im seksualność kobiety bądź mężczyzny. Płeć w okresie kemmeru nie jest uwarunkowana – każdy Getheńczyk może stać się zarówno kobietą, jak mężczyzną.

Termin kemmer oznacza zarówno same zmiany hormonalne zachodzące w fizjologii, jak i rytuał dobierania się w pary. Kochankowie określani są mianem kemmeringów. Mogą tworzyć latami stałe pary, ale nie jest to obowiązująca norma społeczna na Gethen. Ta specyficzna zmiennopłciowość determinuje całą kulturę planety.

Fabuła Powieść jest dziennikiem pierwszego wysłannika Ekumeny na Gethen, mobila Genly'ego Ai, który zostaje wplątany w skomplikowane intrygi pałacowe i pomimo braku zrozumienia zawiłości tutejszej polityki próbuje za wszelką cenę doprowadzić do włączenia planety Gethen do Ekumeny.

Odbiór Według Pauliny Jasik powieść w piękny sposób, z wielką uważnością i szacunkiem eksploruje tematy płci, seksualności, różnic kulturowych oraz budowania relacji, w ten sposób przerywając tabu w okresie zaostrzenia się norm obyczajności. Lewa ręka ciemności zaliczana jest do najważniejszych wśród tzw. feministycznej science fiction. Jest jedną z pierwszych, która w tak otwardy sposób eksploruje wskazaną przez Jasik tematykę.

Nagrody Autorka otrzymała za powieść nagrody: Nebula (1969) oraz Hugo (1970). Po latach, w 1995 roku, została nagrodzona retrospektywną Nagrodą Jamesa Tiptree Jr..

W 1987 roku w głosowaniu czytelników czasopisma Locus na najlepszą powieść science fiction wszech czasów zajęła 2. miejsce.

Przypisy

Kategoria:Utwory z cyklu Ekumena Kategoria:Powieści fantastyczne Ursuli K. Le Guin Kategoria:Powieści fantastycznonaukowe z 1969 roku Kategoria:Anarchizm w kulturze Kategoria:Powieści LGBT