Miasto wydzielone – miasto, które jest samodzielną jednostką administracyjną, odrębną od otaczającej ją jednostki administracyjnej tego samego lub wyższego szczebla, ale pomimo swojej odrębności administracyjnej mogące nadal być siedzibą jednostki otaczającej.
Polska W Polsce współcześnie jako miasto wydzielone rozumie się podstawową jednostkę osadniczą posiadającą prawa miejskie, która pod względem administracyjnym stanowi: gminę miejską – miasto wydzielone na poziomie gminy, tj. podstawową jednostkę osadniczą posiadającą prawa miejskie, która zarazem stanowi gminę odrębną od otaczających ją obszarów podmiejskich i wiejskich (a nie tworzy z nimi gminy miejsko-wiejskiej); jej szczególny przypadek: miasto na prawach powiatu – miasto wydzielone zarówno na poziomie gminy, jak i powiatu, tj. gminę miejską, która nie wchodzi w skład żadnego powiatu, lecz posiada kompetencje powiatu odrębnego od powiatów obejmujących gminy ościenne (w odróżnieniu od gminy miejskiej będącej częścią powiatu).
Gmina miejska może być otoczona przez osobną gminę wiejską (wówczas przeważnie jednoimienną, z nielicznymi wyjątkami), ale pomimo to być siedzibą tej gminy (tzw. gminy obwarzankowej; np. Tczew jest otoczony przez odrębną od miasta obwarzankową gminę wiejską Tczew, ale pomimo to jest jej siedzibą). Analogicznie, miasto na prawach powiatu może być otoczony przez osobny powiat (wówczas przeważnie jednoimienny, z nielicznymi wyjątkami), ale pomimo to być jego siedzibą (np. Gorzów Wielkopolski jest otoczony przez odrębny od miasta obwarzankowy powiat gorzowski, ale pomimo to jest jego siedzibą). W kilkunastu przypadkach występuje zbieg obu ww. sytuacji (np. Przemyśl otoczony jest przez odrębny od miasta obwarzankowy powiat przemyski, a dokładniej przez wchodzącą w skład tego powiatu obwarzankową gminę wiejską Przemyśl, ale pomimo to jest siedzibą obu tych jednostek).
Do 1975 r. istniały także miasta wydzielone na poziomie województwa (np. Warszawa stanowiła wówczas sama w sobie osobne województwo, ale pomimo to pozostawała również stolicą otaczającego ją województwa warszawskiego).
Zobacz też miasto federalne podział administracyjny podział administracyjny Polski 1957-1975
Kategoria:Jednostki podziału administracyjnego