Lotopałankowate (Petauridae) – rodzina ssaków z rzędu dwuprzodozębowców (Diprotodontia), blisko spokrewniona z pseudopałankowatymi (Pseudocheiridae). Obejmuje gatunki nadrzewnych zwierząt, zamieszkujących lasy Australii i Nowej Gwinei.
Budowa Lotopałankowate to torbacze o niewielkich bądź średnich rozmiarach.
Umaszczenie lotopałankowatych charakteryzuje się ciemnym pasem o położeniu grzbietowym.
Czaszka cechuje się dobrze rozwiniętym łukiem jarzmowym. Siekacze żuchwy lotopałankowatych, występujące w liczbie dwóch po każdej stronie, są długie, ostre. Trzonowce określa się jako bunodontyczne, podobnie jak u pałankowatych. Lotopałankowate mają jednak więcej zębów, bo aż 40, co łączy je z pseudopałankowatymi.
Na tułowiu znajduje się marsupium, czyli torba lęgowa. Otwiera się ona do przodu, jak u pseudopałankowatych i pałankowatych, a inaczej niż u koalowatych.
Dłonie tych zwierząt przystosowane są do chwytania dzięki przeciwstawnym palcom. Palce I i II przeciwstawiają się tutaj pozostałym palcom. W przypadku stóp natomiast to paluch przeciwstawia się pozostałym palcom. Większość lotopałankowatych dysponuje dobrze rozwiniętym fałdem biegnącym od nadgarstka aż do stawu skokowego. Błona ta umożliwia lot ślizgowy. Niektórzy przedstawiciele rodziny nie mają rzeczonego fałdu, a jedynie jego pozostałość.
Systematyka Lotopałankowate zaliczają się do torbaczy, których współcześni przedstawiciele tworzą dwa nadrzędy, Amerideplhia i Australidephia. Do tego ostatniego zalicza się rząd dwuprzodozębowce, obejmujący lotopałankowate. Wedle jednego z podziału w rzędzie tym wyróżnia się podrzędy wombatokształtnych, obejmujący koalowate i wombatowate, kangurokształtnych z rodzinami torebnikowatych, kangurowatych i kanguroszczurowatych oraz w końcu podrząd pałankokszałtnych czy też workolotkokształtnych, do którego należą drzewnicowate, pałankowate, pseudopałankowate, akrobatkowate, ostronogowate oraz lotopałankowate. Dwa ostatnie podrzędy bywają łączone w Phalangerida. Z kolei workolotkoksztatłne dzielą się na nadrodziny pałankowców i lotopałankowców. Te ostatnie obejmują lotopałankowate wraz z pseudopałankowatymi, ostronogowatymi i akrobatkowatymi. Systematyka taka stoi w sprzeczności z wynikami sekwencjonowania genów ApoB, BRCA1, IRBP, Rag1 i vWF, wedle których pałankowce grupują się razem z kanugorokształtnymi, a nie z lotopałankowcami. Z kolei w obrębie lotopałankowców grupą siostrzaną reszty kladu okazują się akrobatkowate, z lotopałankowatymi blisko spokrewnionymi z pseudopałankowatymi i ostronogowatymi.
Do rodziny należą następujące podrodziny: Dactylopsilinae Kirsch, 1977 Gymnobelideinae Helgen & K.M. Flannery, 2026 – jedynym przedstawicielem jest Gymnobelideus leadbeateri – lotopałanik dziuplowy Petaurinae Bonaparte, 1831
W sumie obejmują one 4 rodzaje, do których z kolei zalicza się 15 gatunków.
Meredith et al. prezentują następujący kladogram (uproszczono):
Ekologia Lotopałankowate odżywiają się owadami oraz sokiem eukaliptusów i akacji, który uzyskują, rozcinając ostrymi siekaczami korę drzew.
Rozmnażanie Występuje krótka ciąża, na przykład u lotopałanki karłowatej trwa ona 16 dni. Następnie rodzą się młode, u wspomnianej lotopałanki karłowatej bądź palcownika pręgowanego 1-2.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia