mały|Grób Zdzisława Pawlaka na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie Zdzisław Ignacy Pawlak (ur. 10 listopada 1926 w Łodzi, zm. 7 kwietnia 2006 w Warszawie) – polski matematyk, informatyk, twórca teorii zbiorów przybliżonych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.
Kariera zawodowa Politechnika Warszawska, Wydział Łączności – dyplom magistra inżyniera łączności, 1951 Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk (PAN) – asystent, od ukończenia studiów do 1957. Udział w konstruowaniu pierwszego polskiego komputera elektronicznego. Politechnika Warszawska – asystent, w latach 1957–1959. Kierował zespołem projektującym i wykonującym prototyp jednej z pierwszych maszyn cyfrowych w Polsce. Instytut Matematyczny PAN – adiunkt. Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN – doktorat (nauki techniczne) w 1958 Instytut Matematyczny PAN – docent, w latach 1963–1969, stopień naukowy doktora habilitowanego (w dziedzinie matematyki) w 1963 Instytut Matematyczny PAN – tytuł profesora nadzwyczajnego w 1971 Instytut Podstaw Informatyki PAN – zastępca dyrektora do spraw naukowych w latach 1971–1979, tytuł profesora zwyczajnego w 1978 Instytut Informatyki, Wydział Elektroniki, Politechniki Warszawskiej, dyrektor instytutu, w latach 1989–1996 Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN w Gliwicach – od 1985 do 2006 Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej i Zarządzania – w latach 1998–2006
Światową sławę zyskał po sformułowaniu w 1982 nowej teorii (stanowiącej uzupełnienie do teorii mnogości), którą nazwał teorią zbiorów przybliżonych (ang. rough set theory). Na tematy związane z tą teorią odbyło się wiele międzynarodowych konferencji, opublikowano kilka tysięcy artykułów naukowych i kilkadziesiąt książek. Jest też znany w związku ze swoją następującą działalnością: Zbudował pierwszy komputer GAM-1 (Grupy Aparatów Matematycznych) – w 1950 Opracował nową metodę generowania liczb przypadkowych – w 1953 opublikował wyniki tych badań za granicą, była to pierwsza polska publikacja naukowa w dziedzinie informatyki. Zaproponował nową metodę przedstawiania liczb w systemie pozycyjnym z ujemną podstawą (tzw. system arytmetyki minus dwójkowej ozn. „-2”). W latach pięćdziesiątych (na Politechnice Warszawskiej) skonstruowano pierwszą maszynę cyfrową UMC 1 funkcjonującą zgodnie z tą metodą. ZE ELWRO we Wrocławiu wyprodukowała kilkadziesiąt maszyn cyfrowych UMC 1. Zaproponował nową klasę języków beznawiasowych stanowiących uogólnienie teorii znanej jako beznawiasowa notacja polska Jana Łukasiewicza. Przedstawił nowy model formalny maszyny liczącej nazwany od jego nazwiska „maszyną Pawlaka”. Działanie jego komputera różniło się od maszyny cyfrowej, którą zaproponował Alan Mathison Turing (zwanej „maszyną Turinga”) oraz od koncepcji „maszyny z Princeton” Johna von Neumanna. Stworzył pierwszy formalny model matematyczny kodów genetycznych DNA. Opracował nowe podejście matematyczne do teorii konfliktów. Laureat Nagrody im. Hugona Steinhausa za rok 1989. W opublikowanej w 2020 roku tzw. liście top 2%, obejmującej autorów o najwyższych złożonych indeksach cytowań, uplasował się na najwyższym miejscu wśród wszystkich naukowców z polską afiliacją (jego 83 publikacje były cytowane w latach 1996-2019 łącznie 19 585 razy w 13 512 różnych pracach).
Spoczywa na Cmentarzu Północnym w Warszawie (kw. S-VI-1-4-16)Wykaz profesorów i docentów Politechniki Warszawskiej zmarłych w latach 2000–2010, Zdzisław Pawlak..
Przypisy
Bibliografia Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 986–987 .
Linki zewnętrzne Życiorys Z.Pawlaka na stronie Politechniki Warszawskiej Bibliografia pełnotekstowa publikacji prof. Zdzisława Pawlaka i wspomnienia o nim – Biblioteka Cyfrowa PW Prace Zdzisława Pawlaka dostępne w Sieci (Katalog HINT)
Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy informatycy Kategoria:Absolwenci Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Poznańskiej Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2006 Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Laureaci Nagrody im. Hugona Steinhausa