Franciszek Seweryn Wład (ur. 17 października 1888 w Otyni, zm. 18 września 1939 w gajówce Januszew) – generał brygady Wojska Polskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Demetra i Eleonory z domu Suchomel. Uczęszczał do szkoły powszechnej i niższej szkoły średniej w Czerniowcach. 18 sierpnia 1907 ukończył Korpus Kadetów w Koszycach i został mianowany kadetem (Faehnrichem). 1 września tego roku rozpoczął służbę w cesarskiej i królewskiej armii, gdzie 1 października otrzymał przydział do 95 pułku piechoty we Lwowie. Podczas I wojny światowej jako dowódca kompanii, brał udział w walkach osłonowych w Małopolsce Wschodniej z armią rosyjską, a 27 sierpnia 1914 w bitwie pod Lwowem został ranny (przestrzał płuc). Na polu bitwy został wzięty do niewoli i następnie był leczony w szpitalach rosyjskich w Krzemieńcu, Charkowie i Rostowie nad Donem. Pod koniec 1914 przewieziono go na wschodnią Syberię do Pieszczanki koło Czyty, skąd 15 marca 1915 uciekł i przez Chiny, Japonię i USA – 1 września 1915 dostał się do Anglii, gdzie był internowany. Od stycznia do maja 1916 przybywał w tamtejszych szpitalach. 26 maja 1916, w wyniku wymiany jeńców wojennych, wrócił do armii austriackiej i od 1 maja 1917 do 31 marca 1918 walczył na froncie włoskim, jako oficer operacyjny 6 dywizji piechoty, a następnie do 3 listopada 1918 jako oficer sztabu 11 brygady piechoty.

29 listopada 1918, razem z Tadeuszem Kutrzebą, został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana i przydzielony do Sztabu GeneralnegoDziennik Rozporządzeń MSWojsk. Nr 9 z 7 grudnia 1918 r., poz. 179, 191.. Wyznaczono go na stanowisko zastępcy szefa oddziału demobilizacyjnego dla armii niemieckiej i austriackiej. W trakcie wojny polsko-ukraińskiej, w styczniu 1919 został szefem sztabu na Froncie Wołyńskim, a w maju tego roku, w czasie wojny z bolszewikami, szefem sztabu 1 Dywizji Piechoty Legionów i grupy gen. Rydza-Śmiglego na Froncie Litewsko-Białoruskim. Brał udział m.in. w działaniach grupy gen. Majewskiego i gen. Babiańskiego – od zdobycia Włodzimierza Woł. i Kowla po Łuck oraz na froncie wileńskim do zdobycia Drysy i do rozpoczęcia działań na Dźwińsk. Za bohaterstwo wykazane podczas wojny 10 marca 1922 odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy.

W latach 1919–1921, razem z Tadeuszem Kasprzyckim i Janem Sadowskim, studiował we francuskiej École Supérieure de Guerre w Paryżu. 1 września 1921, po ukończeniu studiów, otrzymał dyplom francuskiego Sztabu Generalnego „”. Po powrocie do kraju został przydzielony do Oddziału III Sztabu Generalnego. W styczniu 1923 minister spraw wojskowych, na wniosek szefa Sztabu Generalnego, przyznał mu pełne kwalifikacje do pełnienia służby na stanowiskach Sztabu Generalnego.

15 października 1926 objął dowództwo 1 pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu. 18 marca 1927 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu, a 28 października 1930 dowódcą 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty w Poznaniu. 21 grudnia 1932 Prezydent RP Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie w LOPP oraz w Lidze Morskiej i Kolonialnej, gdzie był Wiceprezesem Zarządu Okręgowego w Poznaniu.

W wojnie obronnej 1939 dowodził 14 DP w składzie Armii „Poznań”. W czasie bitwy nad Bzurą, w nocy z 15 na 16 września rozformował dywizję i wydał rozkaz o przebijaniu się oddziałów do Warszawy wraz ze zgrupowaniem gen. Tadeusza Kutrzeby.

Wład wraz ze swym sztabem i resztkami 58 pułku piechoty postanowił przebijać się przez Bzurę. 17 września jego oddział został zaatakowany ciężkim ogniem artylerii niemieckiej w lasach niedaleko Iłowa nad Bzurą. Generał został ciężko ranny w głowę. Zmarł w gajówce Januszew k. Wyszogrodu. Przed śmiercią zdążył podyktować list do żonyŻona generała – Laura Wład skazana została przez Wojskowy Sąd Specjalny Armii Krajowej na karę śmierci za współpracę z okupantem. Syn – Zdzisław Wład „Dunin” był żołnierzem „Baszty”: Myślę o Tobie, Polsce się poświęcam. Chowaj naszego syna, na dzielnego Polaka. Spowiadałem się. Frank. Oryginał listu prezentowany jest w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie.

Został pochowany na dziedzińcu kościelnym w Iłowie. Po wojnie jego prochy ekshumowano i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A21-półkole-1/2)Warszawskie cmentarze.

26 kwietnia 1924 zawarł związek małżeński z Laurą z Włodzimirskich, miał syna Zdzisława Marcina (ur. 18 sierpnia 1926), późniejszego żołnierza ps. „Dunin”.

Awanse thumb|Wręczenie Poznaniowi odznaki honorowej 14 DP z okazji 15-lecia tej dywizji; przemawia gen. Franciszek Wład thumb|Wielkopolskie Muzeum Wojskowe w Poznaniu - otwarcie działu 55 pp; gen. Franciszek Wład 2. z prawej w 1. rzędzie thumb|Grób gen. Franciszka Włada na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie chorąży – 18 sierpnia 1907 podporucznik – 1 maja 1910 porucznik – 1 sierpnia 1914 kapitan – 1 maja 1917 major – 19 lutego 1921 roku zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku, w piechocie, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiejDziennik Personalny MSWojsk. Nr 9 z 5 marca 1921 r., poz. 253. podpułkownik – 3 maja 1922 roku zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 163. lokatą w korpusie oficerów piechotyLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 24. pułkownik – 1 grudnia 1924 roku ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 29. lokatą w korpusie oficerów piechotyDziennik Personalny MSWojsk. Nr 131 z 17 grudnia 1924 r., s. 730. generał brygady – 21 grudnia 1932 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 roku i 1. lokatą w korpusie generałów

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 140 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5255 (10 marca 1922) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 435 „za zasługi na polu wyszkolenia armji”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie, po raz 1 i 2 w 1922Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315)) Złoty Krzyż Zasługi (18 marca 1932) „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Państwowa Odznaka SportowaNa podstawie fotografii Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (Francja, 1936) Krzyż Komandorski Orderu Korony Rumunii (Rumunia, 1924) Krzyż Komandorski Orderu Miecza (Szwecja, 1925)Sveriges statskalender / 1931. Bihang, s. 23]Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 9 z 1926 r., s. 45. Krzyż Oficerski Orderu Palm Akademickich (Francja, 1924) Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 1923) Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa, 1929)Dziennik Personalny MSWojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 238. Order Korony Żelaznej III klasy z mieczami (Austro-Węgry)

Upamiętnienie Jego imieniem nazwana jest od lat 70., ulica w Iłowie, którą wieziono poległego generała na miejsce pochówku przy miejscowym kościele. Jego imieniem nazwana jest także ulica na poznańskich Naramowicach.

Jego nazwisko zostało wymienione na tablicy pamiątkowej, umieszczonej w kościele św. Kazimierza w Nowym Sączu w 1988, honorującej dowódców 1 Pułku Strzelców Podhalańskich.

Od roku 2004 imię gen. bryg. Franciszka Włada nosi Szkoła Podstawowa w Kamionie, gdzie znajduje się również obelisk upamiętniający jego postać.

Od dnia 26 lipca 2008 imię generała brygady Franciszka Seweryna Włada nosi Wielkopolska Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych w PoznaniuDecyzja Nr 281/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 czerwca 2008 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, nazwy wyróżniającej oraz nadania imienia patrona i ustanowienia dorocznego Święta Szkoły Podoficerskiej Wojsk Lądowych w Poznaniu w: Dziennik Urzędowy MON Nr 13 z dnia 11 lipca 2008 r., poz. 151. Decyzja weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia czyli z dniem 26 lipca 2008 r..

Zobacz też Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych

Przypisy

Bibliografia

Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 183.

Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939, Warszawa 1994, s. 198–199, 352. .

Kategoria:Członkowie Ligi Morskiej i Kolonialnej (1930–1939) Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Kategoria:Dowódcy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Dowódcy 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 25 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Ottyni Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Państwową Odznaką Sportową Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Miecza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Bzurą (1939) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1939