Gubernator generalny Kanady – najstarsza instytucja polityczna w Kanadzie. Gubernator generalny jest namiestnikiem monarchy Kanady, który jest głową Kanady. Dawniej gubernator generalny sprawował realną władzę nad koloniami brytyjskimi w Kanadzie. Współcześnie wykonuje funkcje głównie reprezentacyjne i honorowe, choć z szerokimi uprawnieniami konstytucyjnymi, z których może skorzystać w sytuacjach wyjątkowych. Jest wodzem naczelnym kanadyjskich sił zbrojnych. Gubernator generalny mianowany jest przez monarchę, współcześnie za radą premiera Kanady, zwykle na okres pięciu lat. Oficjalną rezydencją gubernatora generalnego jest w Ottawie. Drugą rezydencją, w której spędza zazwyczaj kilka tygodni w roku jest La Citadelle w Quebecu.

Gubernator generalny Nowej Francji Gubernator generalny Nowej Francji był przedstawicielem i namiestnikiem króla Francji. Jego władza była jednak znacznie ograniczona przez drugi urząd: intendenta. Gubernator sprawował funkcje reprezentacyjne, kierował polityką zagraniczną oraz był dowódcą sił zbrojnych, natomiast intendent zajmował się sprawami administracyjnymi. Brak jasnego oddzielenia kompetencji obu urzędów powodował częste konflikty personalne, a wpływ na politykę uzyskiwała osoba o silniejszej osobowości lub mająca większe poparcie na dworze w Paryżu.

Gubernator generalny Brytyjskiej Kanady Gubernator generalny Brytyjskiej Kanady był przedstawicielem i namiestnikiem króla lub królowej Anglii. Sprawował pełną polityczną, militarną i administracyjną władzę w kolonii. Mimo że istniały w obu częściach Kanady (Górna Kanada i Dolna Kanada) wybieralne zgromadzenia legislacyjne, spełniały one wyłącznie rolę doradczą. W istocie gubernatorzy najczęściej ignorowali zdanie wyborców, współpracując z konserwatywnymi elitami brytyjskich lojalistów. Taki stan rzeczy doprowadził do wybuchu niezadowolenia społecznego w postaci rebelii roku 1837.

Gubernator generalny Unii Kanadyjskiej Po wprowadzeniu Unii gubernator generalny stracił część swojej władzy na rzecz wybieralnego i posiadającego poparcie w zgromadzeniu legislacyjnym rządu (rządu przedstawicielskiego – responsible government). Mimo tego gubernator zachowywał dużą część swej poprzedniej władzy. To on powoływał i dymisjonował rządy, niekiedy wbrew woli wyborców oraz posiadał prawa odwoływania ustaw, jeśli jego zdaniem były sprzeczne z interesami brytyjskimi.

Uprawnienia i obowiązki gubernatora generalnego w skonfederowanej Kanadzie Do zakresu uprawnień i obowiązków gubernatora generalnego wchodzą Reprezentowanie suwerena (monarchy) w Kanadzie – w związku z faktem, że na wzór westminsterski parlament Kanady ma strukturę trójczłonową – Korona, Senat i Izba Gmin, gubernator generalny ma obowiązek i przywilej zastępowania króla (lub królowej) we wszystkich jej normalnych funkcjach, do których należą: zapewnienie ciągłości władzy zatwierdzanie ustaw wygłaszanie „mowy tronowej” zwoływanie, otwieranie i zamykanie sesji parlamentu rozwiązywanie parlamentu i zarządzanie wyborów przyjmowanie przysięgi od premiera, Sędziego Najwyższego i członków gabinetu (ministrów) Mianowanie senatorów na podstawie wskazówek premiera Reprezentowanie niepodległości Kanady gubernator generalny przyjmuje listy uwierzytelniające od ambasadorów obcych krajów, wita także głowy obcych państw i inne ważne osobistości przybywające oficjalnie do Kanady. gubernator generalny jest konstytucyjnym zwierzchnikiem Commander-in-Chief kanadyjskich sił zbrojnych. Przyznawanie wyróżnień, orderów The Order of Canada – najwyższe odznaczenie przyznawane w Kanadzie Order of Military Merit – najwyższe odznaczenie wojskowe w Kanadzie Decoration of Bravery – honorujące osoby za nadzwyczajną odwagę Caring Canadian Award – wyróżnienie za osiągnięcia w działalności społecznej Przyznawanie herbów – gubernator generalny stoi na czele przyznającego herby osobom i instytucjom w Kanadzie. Nadawanie emblematów heraldycznych nie jest tożsame z tytułami szlacheckimi, które w Kanadzie nie istnieją. Prawo zabrania też obywatelom kanadyjskim przyjmowania tytułów szlacheckich od obcych państw (np. król nie może nadać obywatelowi kanadyjskiemu godności lorda, gdyż jest to tytuł angielski). Zapewnianie spójności państwowej i przywództwo moralne – poprzez uczestniczenie w ważnych uroczystościach państwowych i lokalnych, kontakty z siłami politycznymi, reprezentantami mniejszości kulturalnych i ważnych organizacji społecznych i kulturalnych.

Symbole władzy i insygnia gubernatora generalnego thumb|Flaga gubernatora generalnego Zwracając się do gubernatora generalnego używa się następującej formuły: His Excellency the Right Honourable / Son Excellence le très honorable gdy jest nim mężczyzna lub Her Excellency the Right Honourable / Son Excellence la très honorable gdy jest nim kobieta.

Znakiem gubernatora generalnego jest flaga z herbem. Flaga zawsze poprzedza osobę gubernatora i zawieszona jest na maszcie przed budynkiem, w którym aktualnie gubernator się znajduje. Herb i flaga zostały nadane gubernatorowi przez królową Kanady w 1981 r. i są wzorowane na poprzedniej fladze używanej od 1931 r. Przed tą datą gubernatorzy generalni używali swoich własnych herbów rodowych.

W 1968 królowa nadała generalnym gubernatorom Kanady status wicekrólewski. W związku z tym przysługuje im odgrywanie hymnu powitalnego, gdy wstępują lub opuszczają miejsce oficjalnych spotkań. Hymn gubernatora generalnego złożony jest z sześciu pierwszych taktów hymnu monarchy God Save the King, a następnie cztery pierwsze i cztery ostatnie takty hymnu Kanady O Canada.

Gubernatorowi generalnemu wraz z objęciem urzędu przyznawane są następujące insygnia: The Order of Canada The Order of Merit of the Police Forces The Most Venerable Order of the Hospital of St. John of Jerusalem The Canadian Centennial Medal The Commemorative Medal for the 125th Anniversary of the Confederation of Canada The Queen’s Golden Jubilee Medal The Canadian Forces Decoration.

Lista gubernatorów generalnych Gubernatorzy Kanady Francuskiej (Nowej Francji) PortretImię i nazwiskoObjął urządOpuścił urządSuweren 100px Samuel de Champlain 1627 1635 Ludwik XIII 100px Charles de Montmagny 1635 1648 Ludwik XIV 100px Louis d’Ailleboust de Coulonge 1648 1651 100px Jean de Lauzon 1651 1657 131x131px Pierre de Voyer d’Argenson 1658 1661 135x135px Pierre du Bois d’Avaugour 1661 1663 100px Augustin de Saffray de Mézy 1663 1665 100px Daniel de Rémy de Courcelle 1665 1672 122x122px Louis de Buade de Frontenac 1672 1682 120x120px Joseph-Antoine Lefebvre de La Barre 1682 1685 119x119px Jacques-René de Brisay 1685 1689 122x122px Louis de Buade de Frontenac 1689 1698 100x100px Louis-Hector de Callière 1698 1703 120x120px Philippe de Vaudreuil 1703 1725 Ludwik XV 100px Charles de la Boische 1726 1747 100px Rolland-Michel Barrin 1747 1749 100px Jacques-Pierre de Taffanel 1749 1752 100px Ange Duquesne-Menneville 1752 1755 100px Pierre de Rigaud 1755 1760

Gubernatorzy Kanady Brytyjskiej do czasów Konfederacji Kanady PortretImię i nazwiskoObjął urządOpuścił urządSuweren 100px Jeffery Amherst 1760 1763 Jerzy III 100px James Murray 1764 1768 100px Guy Carleton 1768 1778 100px Frederick Haldimand 1778 1786 100px Guy Carleton 1786 1796 100px Robert Prescott 1796 1799 124x124px 1799 1805 Thomas Dunn 1805 1807 100px James Henry Craig 1807 1811 100px George Prevost 1812 1815 100px John Coape Sherbrooke 1816 1818 100px Charles Lennox 1818 1819 100px George Ramsay 1820 1828 Jerzy IV 100px 1828 1830 100px Matthew Whitworth 1830 1835 Wilhelm IV 100px Archibald Acheson 1835 1837 100px Lord Durham 1838 1839 Wiktoria 100px Lord Sydenham 1839 19 września 1841 100px Charles Bagot 12 stycznia 1842 19 maja 1843 100px Charles Metcalfe 30 maja 1843 26 listopada 1845 100px Charles Murray 26 listopada 1845 30 stycznia 1847 100px Lord Elgin 30 stycznia 1847 19 grudnia 1854 100px Edmund Walker Head 19 grudnia 1854 25 października 1861 100px Charles Stanley Monck 25 października 1861 1 lipca 1867

Gubernatorzy Kanady od czasów Konfederacji Kanady #PortretImię i nazwiskoObjął urządOpuścił urządSuweren 1 100px Charles Stanley Monck 1 lipca 1867 14 listopada 1868 Wiktoria 2 100px Lord Lisgar 2 lutego 1869 25 czerwca 1872 3 100px Lord Dufferin 25 czerwca 1872 25 listopada 1878 4 100px Lord Lorne 25 listopada 1878 23 października 1883 5 100px Lord Lansdowne 23 października 1883 11 czerwca 1888 6 100px Lord Stanley of Preston 11 czerwca 1888 18 września 1893 7 100px Lord Aberdeen 18 września 1893 12 lutego 1898 8 100px Lord Minto 12 lutego 1898 22 stycznia 1901 22 stycznia 1901 10 grudnia 1904 Edward VII 9 100px Lord Grey 10 grudnia 1904 6 maja 1910 6 maja 1910 13 października 1911 Jerzy V 10 100px Książę Connaught i Strathearn 13 października 1911 11 listopada 1916 11 100px Książę Devonshire 11 listopada 1916 11 sierpnia 1921 12 100px Lord Byng of Vimy 11 sierpnia 1921 2 października 1926 13 100px Lord Willingdon 2 października 1926 4 kwietnia 1931 14 100px Lord Bessborough 4 kwietnia 1931 2 listopada 1935 15 180x180px Lord Tweedsmuire 2 listopada 1935 11 lutego 1940 Edward VIII Jerzy VI 16 100px Lord Athlone 21 czerwca 1940 12 kwietnia 1946 17 100px Lord Alexander of Tunis 12 kwietnia 1946 6 lutego 1952 6 lutego 1952 28 lutego 1952 Elżbieta II 18 100px Vincent Massey 28 lutego 1952 15 września 1959 19 100px Georges Vanier 15 września 1959 5 marca 1967 20 100px Roland Michener 17 kwietnia 1967 14 stycznia 1974 21 100px Jules Léger 14 stycznia 1974 22 stycznia 1979 22 100px Edward Schreyer 22 stycznia 1979 14 maja 1984 23 100px Jeanne Sauvé 14 maja 1984 29 stycznia 1990 24 127x127px Ray Hnatyshyn 29 stycznia 1990 8 lutego 1995 25 133x133px Roméo LeBlanc 8 lutego 1995 7 października 1995 26 100px Adrienne Clarkson 7 października 1999 27 września 2005 27 100px Michaëlle Jean 27 września 2005 1 października 2010 28 100px David Lloyd Johnston 1 października 2010 2 października 2017 29 100px Julie Payette 2 października 2017 22 stycznia 2021 30 141x141px Mary Simon 26 lipca 2021 8 września 2022 8 września 2022 8 czerwca 2026 Karol III31150x150pxLouise Arbour8 czerwca 2026

Bibliografia Rulers.org

Kategoria:Polityka Kanady

Kategoria:Byłe Artykuły na Medal