Ryjówkowate, sorki (Soricidae) – rodzina ssaków z podrzędu Erinaceota w obrębie rzędu owadożerów (Eulipotyphla). Należy do niej przeszło 300 gatunków, w tym ryjówka malutka, która jest najmniejszym ssakiem Polski oraz ryjówek etruski uważany za najmniejszego znanego ssaka na świecie. Ryjówkowate zamieszkują Azję, Europę, Afrykę, Amerykę Północną i Południową.

Charakterystyka Zwierzęta małe, o szybkiej przemianie materii, ruchliwe, aktywne nocą lub przez całą dobę. Charakteryzują się wydłużoną czaszką i brakiem łuków jarzmowych. Owadożerne lub mięsożerne, w warunkach głodu mogą spożywać nasiona. Część ryjówkowatych prowadzi ziemno-wodny tryb życia. Ślina niektórych gatunków zawiera jad. Ryjówkowate nie zapadają w sen zimowy. Zmysły słuchu, węchu i dotyku doskonale rozwinięte, niektóre gatunki emitują ultradźwięki ułatwiające im wyszukiwanie zdobyczy (echolokacja). Przypuszczalnie ze względu na wydzielany zapach ryjówkowate są rzadko atakowane przez drapieżniki.

Klasyfikacja ryjówkowatych Przez długi czas ryjówkowate (Soricidae) dzielono na dwie podrodziny: Soricinae i Crocidurinae. Zwierzęta te przyciągały znacznie mniejszą uwagę systematyków niż np. gryzonie. Współczesna próba klasyfikacji uwzględnia najnowsze badania, również genetyczne. Na ich podstawie wyłoniono dwie rodziny wymarłą rodzinę Heterosoricidae i współczesną, ale zawierającą też wiele gatunków wymarłych, rodzinę Soricidae, z podrodzinami (za J.M. Wójcik i M. Wolsan, 1998).

Do rodziny ryjówkowatych zalicza się następujące występujące współcześnie podrodziny: Soricinae – ryjówki Crocidurinae – zębiełki Myosoricinae – myszoryjki

Opisano również podrodziny wymarłe: Allosoricinae Limnoecinae Oligosoricinae Soricolestinae

Rodzaje wymarłe nie klasyfikowane w żadnej z powyższych podrodzin: Mysarachne – jedynym przedstawicielem był Mysarachne picteti Planisorex – jedynym przedstawicielem był Planisorex dixonensis Siwalikosorex – jedynym przedstawicielem był Siwalikosorex prasadi

Ochrona Wszystkie gatunki ryjówkowatych występujących w Polsce są objęte ochroną częściową.

Zobacz też Lista gatunków zwierząt objętych ścisłą ochroną w Polsce

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt:

Bibliografia

Wójcik J.M. & Wolsan M., red.: Evolution of shrews. Mammal Research Institute Polish Academy of Sciences, Białowieża, 1998, s. 458. (ang.)

!