Jan VI Tharlan OCist. (niem. Johannes VI Tharlan; zm. 28 grudnia 1567) – duchowny rzymskokatolicki, 29. opat klasztoru w Krzeszowie w latach 1558–1567.
Jego rządy przypadły na okres trudności finansowych klasztoru oraz sporów z rodem Schaffgotschów oraz przemian gospodarczych w majątkach klasztornych.
Życiorys Pochodził z Kolonii. Był profesem jednego z trzech „kolońskich klasztorów” cysterskich w Wielkopolsce. W 1553 roku, wskutek sytuacji politycznej i religijnej związanej z reformacją, zmuszony został wraz z innymi mnichami do opuszczenia klasztoru i schronienia się w opactwie cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku. Nie wiadomo, czy stamtąd przeniósł się bezpośrednio do Krzeszowa, czy też objął urząd opata dopiero po przybyciu do opactwaA. Rose, Kloster Grüssau, Stuttgart und Aalen 1974, s. 56-57..
W 1558 roku został wybrany opatem klasztoru cystersów w Krzeszowie jako Jan VI. Błogosławieństwo opackie otrzymał od biskupa wrocławskiego Balthasara von Promnitza.
Rządy w Krzeszowie Okres rządów Jana VI przypadł na czas znacznych obciążeń finansowych opactwa. W 1558 roku cesarscy radcy prowadzili z opatem negocjacje dotyczące pożyczki dla cesarza w wysokości 3000 talarów na cztery lata przy pięcioprocentowym oprocentowaniu. Ponieważ klasztor nie dysponował odpowiednimi środkami pieniężnymi, planowano zastawienie dóbr należących do opactwa, m.in. Niedamirowa (), Opawy (Oppau), Szczepanowa (Tschöpsdorf) i Bukówki (Buchwald).
W 1564 roku opat zmuszony był wyłożyć na potrzeby cesarskie 5000 talarów, a rok później kolejne 1500 talarów. Wydatki te świadczą zarówno o trudnej sytuacji finansowej klasztoru, jak i o rosnących potrzebach fiskalnych monarchii habsburskiej.
W latach 1564–1565 opat potwierdził prawa do niektórych sołectw, m.in. w Gorzeszowie (Görtelsdorf) i Szczepanowie (Tschöpsdorf), oraz dóbr lennych w Wierzbnej (Würben), przynoszących klasztorowi stałe dochody czynszowe.
Polityka gospodarcza Za rządów Jana VI opactwo prowadziło aktywną politykę gospodarczą wobec majątków sołtysich i folwarcznych. W 1560 roku utworzono gospodarstwo sołtysie w Bukówce. W 1564 roku opat nadał sołtysostwu w Szczepanowie szerokie przywileje gospodarcze, pozwalając sołtysowi osadzać w folwarku rzemieślników, między innymi szewca, krawca, kowala, rzeźnika i piekarza, a także wyrażając zgodę na budowę młyna zbożowego obok traka wodnegoP. Wiszewski, Świat na pograniczu: dzieje Lubawki i okolic do 1810 r., Wrocław: Wydawnictwo eBooki.com.pl, 2015, s. 122..
Działania te wpisywały się w szerszą politykę gospodarczą klasztoru, która początkowo wspierała rozwój lokalnych gospodarstw sołtysich, jednak z czasem zmierzała do zwiększenia bezpośredniej kontroli opactwa nad kluczowymi źródłami dochodu, zwłaszcza młynami. Tendencja ta była kontynuowana przez następców Jana VI, którzy wykupywali młyny i ograniczali dawne przywileje sołtysów.
Konflikt z rodem Schaffgotschów Istotnym problemem za rządów Jana VI były konflikty z rodem Schaffgotschów dotyczące prepozytury cysterskiej w Cieplicach Śląskich-Zdroju (Warmbrunn). Prepozyt Kaspar Hauser na rzecz hrabiego zrezygnował w 1560 roku z młyna w Herischdorfie (obecnie Sobieszów, część Jeleniej Góry). W odpowiedzi cesarz wydał w Pradze 5 lipca 1562 roku rozkaz nakazujący hrabiemu zwrot dóbr i kosztowności zabranych wcześniej prepozyturze i kościołowi w Cieplicach przez Ulryka Schaffgotscha. W związku z trwającymi sporami w 1561 roku polecono sporządzić kopie wszystkich dokumentów prepozytury i uwierzytelnić je przez radę miejską Jeleniej Góry. Oryginały dokumentów przechowywano wcześniej w archiwum opactwa w Krzeszowie.
Działalność budowlana Za czasów Jana VI kościół w klasztornym mieście Chełmsku Śląskim (Schömberg) otrzymał w 1564 roku pierwszą kamienną wieżę. Kamień węgielny z datą „1564” odnaleziono podczas przebudowy schodów zewnętrznych w 1850 roku i ponownie wmurowano jako świadectwo dawnej budowli.
Rezygnacja i śmierć W adwencie 1567 roku Jan VI Tharlan zrezygnował z urzędu opata. Zmarł czternaście dni później, 28 grudnia 1567 roku, po niemal dziesięciu latach sprawowania rządów w opactwieM. Gabrowski, Dobra klasztoru cystersów z Krzeszowa opisane przez Friedricha Zimmermanna, Polkowice 2020, s. 23.. Jego następcą został Kaspar I Hauser, dotychczasowy prepozyt w Cieplicach Śląskich-Zdroju.
Bibliografia Gabrowski M., Dobra klasztoru cystersów z Krzeszowa opisane przez Friedricha Zimmermanna, Polkowice 2020. Rose A., Kloster Grüssau, Stuttgart und Aalen 1974. Wiszewski P., Świat na pograniczu: dzieje Lubawki i okolic do 1810 r., Wrocław: Wydawnictwo eBooki.com.pl, 2015.
Przypisy
Kategoria:Cystersi (biografie) Kategoria:Zmarli w 1567 Kategoria:Krzeszów (województwo dolnośląskie)