Nathaniel Brander (ur. 1796/ok. 1799 w Petersburgu w Wirginii, zm. 1870) – liberyjski polityk i kupiec, jeden z przywódców politycznych liberyjskiej kolonii. W 1847 został wybrany pierwszym wiceprezydentem niepodległej Republiki Liberii, funkcję tę piastował do 1850.

Życiorys Pochodzenie i kontekst społeczny Dostępne źródła nie przekazują jednoznacznych informacji odnośnie jego daty urodzenia. Część podaje bowiem, iż Nathaniel Brander urodził się w 1796, inne wskazują, że przyszedł na świat około 1799. Wątpliwości nie budzi natomiast miejsce jego narodzin, Petersburg, miasto w amerykańskiej Wirginii. Pochodził z wolnej rodziny mulackiej, zamieszkującej region zasiedlony przez znaczącą liczebnie oraz zamożną i niedotkniętą niewolnictwem populację czarnoskórą. Otrzymał w związku z tym staranne wykształcenie. Był metodystą. Zaangażował się w ruch migracyjny Afroamerykanów na terytorium obecnej Liberii, podobnie jak wielu innych członków elity tej historycznie dyskryminowanej społeczności.

Migrację do Afryki Zachodniej organizowano pod auspicjami Amerykańskiego Towarzystwa Kolonizacyjnego (ACS), w celu przeniesienia wolnych osób pochodzenia afrykańskiego ze Stanów Zjednoczonych. Po przybyciu na miejsce Brander stał się jednym z tak zwanych Amerykanoliberyjczyków. Ta grupa z czasem przejęła władzę w kolonii z rąk białych, amerykańskich agentów. Z tym właśnie procesem oraz z jego długofalowymi skutkami wiązała się cała działalność publiczna Brandera.

Przybycie do Afryki oraz działalność polityczna w kolonii Znalazł się na pokładzie statku „Elizabeth”, pierwszego okrętu transportującego czarnoskórych Amerykanów do punktu docelowego ich podróży. Z uwagi na pionierski charakter tego właśnie rejsu „Elizabeth” nazywany jest niekiedy czarnym Mayflower. Do wybrzeży Afryki Zachodniej dotarł 9 marca 1820. Wyszedł na ląd w sierraleońskim Freetown. Optymistyczne relacje Brandera na temat sytuacji na miejscu nakłoniły do emigracji ze Stanów Zjednoczonych także jego ojca oraz dwóch braci.

Szybko włączył się w życie polityczne liberyjskiej kolonii, stając się wreszcie jednym z jej przywódców. Wielokrotnie wchodził w konflikty z białymi reprezentantami ACS. Starcia te przybierały niekiedy gwałtowny charakter, a wobec Brandera wysuwano oskarżenia o zachowania niemieszczące się w moralnych konwencjach epoki. Twierdzono na przykład, że podczas pobytu na sierraleońskiej wyspie Sherbro żył w związkach poliamorycznych. Jego pozycja w lokalnych strukturach władzy stopniowo ulegała wzmocnieniu. W sierpniu 1834 został wybrany zastępcą agenta reprezentującego ACS w kolonii. Od 10 maja do 12 sierpnia 1835, jako tymczasowo pełniący obowiązki agenta, kierował całością aparatu administracyjnego. Stanowisko zastępcy agenta opuścił jeszcze w 1835. W 1843 zasiadał w kolonialnym Sądzie Najwyższym. Nie skupiał się wszakże tylko na życiu politycznym, trudnił się dodatkowo handlem. Podobnie jak wielu sobie współczesnych przedstawicieli przybyłej z Ameryki Północnej liberyjskiej elity uważał ucywilizowanie afrykańskiego otoczenia za główny cel tak swego pobytu na kontynencie, jak i całej podejmowanej przez siebie aktywności publicznej.

W niepodległej Liberii Brander pozostał czynny politycznie także po ogłoszeniu przez kolonię niepodległości, co nastąpiło 26 lipca 1847. Był pierwszym wiceprezydentem Liberii. Na urząd ten został wybrany w październiku 1847, u boku Josepha Jenkinsa Robertsa. Stanowisko zastępcy głowy państwa objął 3 stycznia 1848. Zajmował je do 1850. Jego kadencja zbiegła się ze znaczącymi sukcesami dyplomatycznymi młodej republiki, w tym z jej uznaniem przez rząd brytyjski (1848). W tym też roku przez 9 miesięcy tymczasowo wykonywał obowiązki prezydenta, zastępując odbywającego wizyty zagraniczne Jenkinsa. Zmarł w 1870.

Życie prywatne W 1839 Brander zawarł związek małżeński z Harriet Waring, wdową po Colstonie M. Waringu. Wzmocniło to jego pozycję w miejscowej elicie, zwłaszcza dzięki kontaktom z kupieckimi kręgami Monrowii. Para doczekała się jednego syna, noszącego imię Albert. Dane spisowe dotyczące populacji Monrowii z września 1843 wspominają również o synu Brandera z poprzedniego związku. Henry, starsze dziecko polityka, w chwili przeprowadzania spisu powszechnego miało mieć jedenaście lat.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kupcy Kategoria:Wiceprezydenci Liberii Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w 1870