mały|Porażone igły daglezji thumb|Porażony las daglezjowy w Oregonie w USA Szwajcarska osutka daglezji lub sadzowata osutka daglezji () – choroba daglezji (Pseudotsuga) wywołana przez grzyba Nothophaeocryptopus gaeumannii. Należy do grupy chorób zwanych osutkami.
Występowanie Nothophaeocryptopus gaeumannii pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie występował na igłach daglezji nie powodując zauważalnych szkód. W Europie pojawił się na liściach daglezji kilkadziesiąt lat po przewiezieniu sadzonek tej rośliny i w nowych warunkach środowiskowych stał się groźnym patogenem tych roślin. Osutki to choroby igieł roślin iglastych. Osutkę wywołaną przez Nothophaeocryptopus gaeumannii po raz pierwszy zaobserwowano w 1925 r. w Szwajcarii i stąd pochodzi jej nazwa. Później choroba rozprzestrzeniła się: w 1928 r. wystąpiła w Anglii i Irlandii, w 1934 r. w Niemczech, w 1940 r. w Danii. W Polsce po raz pierwszy jej występowanie stwierdził Tadeusz Dominik w 1947 r.
Objawy U roślin zainfekowanych wiosną pierwsze objawy choroby pojawiają się dopiero pod koniec roku (listopad-grudzień). Zaczynają zanikać woskowe czapy wystające z przedsionków aparatów szparkowych, a na wiosnę następnego roku na dolnej stronie igieł, po obydwu stronach środkowego nerwu szpilek pojawiają się czarne punkciki. To apotecja grzyba. Latem na igłach tworzy się żółtozielone marmurkowanie i oddzielone, brunatne plamki. Zimą i wiosną liczba apotecjów na dolnej stronie igieł rośnie, igły stają się coraz bardziej brunatne i część z nich przedwcześnie opada. W trzecim roku apotecjów jest już tak dużo, że cała dolna strona igieł jest czarna. Z tego powodu chorobę tę nazywa się także sadzowatą osutką daglezji. Porażone drzewa rzadko obumierają; wytwarza się bowiem stan równowagi między roczną utratą igieł i rocznym ich odtwarzaniem. Drzewa obumierają głównie wtedy, gdy jednocześnie zostają zaatakowane przez inne choroby lub szkodniki. Szwajcarska osutka sosny powoduje jednak osłabienie ich wzrostu, co ma znaczenie gospodarcze w lasach daglezjowych, zaś przy uprawie w celach ozdobnych drzewa tracą walory ozdobne.
Warunki sprzyjające Bardziej odporna na chorobę jest forma viridis. Najbardziej podatne są formy glauca i caesia daglezji zielonej Pseudotsuga menziesii, ponieważ szybciej i obficiej zrzucają igły, rzadziej je natomiast odtwarzają. Siewki jednoroczne są odporne, choroba atakuje rośliny w wieku od 1 do 50 lat, rzadko tylko zdarzają się porażenia starszych daglezji. Rozwojowi choroby sprzyja deszczowa pogoda, zwłaszcza w okresie dojrzewania i rozsiewana askospor, co ma miejsce na początku lata.
Ochrona W nowych nasadzeniach należy stosować formę viridis i unikać wilgotnych mało przewiewnych stanowisk. Zaleca się też prowadzenie częstych i w miarę możliwości silnych trzebieży. Dla ochrony cennych drzew można od połowy maja stosować opryskiwania preparatami grzybobójczymi zalecanymi przeciwko parchowi jabłoni.
Przypisy
Kategoria:Choroby drzew i krzewów leśnych Kategoria:Grzybowe choroby roślin