mały|240px|Cykl życiowy Rhabdocline laricis Opadzina modrzewia () – choroba modrzewia (Larix) wywołana przez mikroskopijnego grzyba Rhabdocline laricis (synonim Meria laricis). Należy do grupy chorób zwanych osutkami.
Występowanie i szkodliwość Opadzinę modrzewia opisano już w 1924 r., a polską nazwę nadał jej Henryk Orłoś w 1952 r. Choroba występuje w północnej i środkowej Europie oraz w USA. Atakuje modrzewie w wieku od 1 do około 30 lat, ale najsilniej 2-letnie, wskutek czego największe straty wyrządza w szkółkach. Porażone siewki co prawda nie obumierają, ale są silnie osłabione, wskutek czego następuje obniżenie procentu siewek nadających się do sadzenia. Wśród gatunków modrzewia najbardziej podatne na opadzinę są modrzew europejski Larix decidua i modrzew syberyjski Larix sibirica, bardziej odporne są modrzew japoński Larix kaempferi i modrzew eurojapoński Larix × eurolepis.
Objawy Pierwsze objawy choroby pojawiają się zazwyczaj na początku maja. Najwcześniej zakażeniu ulegają igły u podstawy tegorocznych pędów, ale jeśli w czasie powstawania tych pędów jest bezdeszczowa pogoda, wówczas porażeniu ulegają igły na dalszych odcinkach tegorocznych pędów. Na igłach w miejscu wniknięcia patogenu igły żółkną, potem brunatnieją aż do szczytu. Najdłużej zielona jest nasada igły. Porażone igły przedwcześnie opadają. Takie masowe opadanie igieł następuje czasami już na początku czerwca.
Opadzinę od objawów spowodowanych przez wiosenne przymrozki i szarą pleśń (patogen Botrytis cinerea) odróżnić można po tym, że nie obejmuje ona całych pędów, lecz tylko igły, ponadto początkowo nie są one zbrunatniałe na całej powierzchni, a tylko w miejscach porażenia i dopiero później zbrunatnienie rozprzestrzenia się na całą powierzchnię igieł. Na dolnej stronie porażonych igieł pojawiają się jasne plamki będące skupiskami konidioforów patogenu wyrastających na zewnątrz igieł przez ich aparaty szparkowe.
Epidemiologia Patogen Rhabdocline laricis zimuje w porażonych, opadłych na ziemię igłach. Wiosną tworzy bezpłciowe zarodniki (konidia), które rozsiewane przez wiatr poprzez aparaty szparkowe wnikają do młodych igieł modrzewia. Wewnątrz nich rozwija się grzybnia patogenu, która następnie przez aparaty szparkowe wypuszcza na zewnątrz igieł konidiofory. Wytwarzają one jednokomórkowe konidia w ilości do ponad 300 000 sztuk na jednej igle.
Ochrona Profilaktyka polega na zakładaniu szkółek modrzewia z dala od drzewostanów modrzewiowych, wygrabianiu i paleniu opadłych na ziemię igieł modrzewia, siewie nasion do gleby niezbyt wilgotnej i niezacienionej. Można też uniknąć choroby poprzez produkcję sadzonek jednorocznych. Sadzonki takie udaje się wyhodować w szklarniach na wapnowanym podłożu torfowym. Chemicznie zwalcza się chorobę poprzez opryskiwanie Cynkotoksem, Cynkomiedzianem lub Miedzianem. Opryskiwanie zaczyna się od okresu pękania pąków, potem wykonuje się 2–3 zabiegi co 10–14 dni, a następnie co 2–3 tygodnie do początku sierpnia. Po opadnięciu liści opryskuje się bezlistne pędy i glebę z opadłym igliwiem.
Zobacz też górnoreglowa osutka modrzewia dolnoreglowa osutka modrzewia
Przypisy
Kategoria:Choroby drzew i krzewów leśnych Kategoria:Grzybowe choroby roślin