Skrzyp sitowaty, skrzyp arktyczny (Equisetum scirpoides) – gatunek z rodziny skrzypowatych. Rośnie w strefie klimatu subpolarnego i w chłodnym klimacie umiarkowanym półkuli północnej. Uprawiany jest jako roślina ozdobna.
Rozmieszczenie geograficzne Występuje w strefie subarktycznej i klimatu umiarkowanego na półkuli północnej. W Ameryce Północnej rośnie w Kanadzie, północnych stanach Stanów Zjednoczonych oraz na Grenlandii. W Europie zasięg gatunku obejmuje Półwysep Skandynawski, kraje bałtyckie, północną, środkową i wschodnią część europejskiej części Rosji. Rósł także w Austrii, ale wymarł. W Azji występuje na północy, w środkowej i wschodniej części kontynentu, najdalej na południe sięgając Kazachstanu, północnych Chin i Japonii.
Poza obszarem naturalnego występowania stwierdzony jako introdukowany w Wielkiej Brytanii i Belgii.
W Polsce gatunek w stanie dzikim nie został stwierdzony, ale w przeszłości wskazywano, że ze względu na jego zasięg, istnieje możliwość jego występowania w północnej części kraju.
Morfologia Kłącze Czarnobrązowe, płożące i wznoszące się, silnie rozgałęzione, z międzywęźlami do 1,25 cm, o grubości do 1,5 mm, ze słabo widocznymi żeberkami i bruzdami, pozbawione centralnego kanału powietrznego. Z węzłów i korzeni wyrastają żółtobrązowe chwytniki. Łodygi nadziemne Liczne, stąd na stanowiskach roślina tworzy zwykle gęste łany. Jednakowe, niezróżnicowane na płonne i zarodnionośne. Rozgałęziają się w dolnej części, przy czym wszystkie odgałęzienia są podobne (łodyga centralna nie wyróżnia się). Pokładają się lub są wzniesione, często są falisto powyginane, osiągają zwykle do 20 cm, maksymalnie do 28 cm długości i zwykle do 1,5 mm, rzadko 6 mm średnicy. Dwa najniższe międzywęźla są kasztanowate i błyszczące, poza tym łodygi są zielone. Wewnątrz bez centralnego kanału powietrznego, ale z dużymi rowkowymi przewodami powietrznymi. Łodyga ma na międzywęźlach 3–4 żeberka, które mają głęboki rowek środkowy i silnie wystające kanty, czasem określane jako żeberka i stąd ich liczba bywa określana na 6 i więcej. Wzdłuż krawędzi bocznych żeberek tworzą się wyrostki (guzki) krzemionkowe powodujące, że łodygi są bardzo szorstkie. Długość międzywęźli wynosi od 2 do 2,8 cm. Pochwy liściowe Są czarnobrązowe w całości lub tylko w górze (wówczas dolna ich część jest zielona), stopniowo rozszerzają się ku górze. Zwieńczone są zwykle trzema, rzadziej czterema lub pięcioma, trwałymi ząbkami, które mają kształt szeroko lancetowaty, zakończone są ościsto, są błoniaste, na obrzeżach jasnobrązowe, w środkowej części z ciemnobrązowym lub czarnym prążkiem środkowym. Kłosy zarodnionośne Wyrastają na szczycie łodygi osłonięte u nasady najwyższą pochwą liściową. Są czarniawe, walcowate, na szczycie zaostrzone i osiągają do 5 mm długości i 1,5 mm średnicy. Zarodniki są zielone. Gatunki podobne Podobnie nierozgałęzione skrzypy o cienkich pędach (skrzyp gałęzisty E. ramosissimum, pstry E. variegatum i zimowy E. hyemale) mają łodygi z szerokimi centralnymi przewodami powietrznymi oraz żeberka zaokrąglone (s. gałęzisty), gładkie (s. zimowy) lub lekko tylko wklęsłe (s. pstry), a nie z wyraźnie wystającymi kantami.
Biologia i ekologia thumb Geofit kłączowy z zimotrwałymi pędami nadziemnymi. Zarodnikowanie następuje latem lub po zimowaniu kłosów zarodnionośnych wiosną. Występuje w lasach i borach bagiennych, na bagnistych łąkach, na torfowiskach i w tundrze. W Ameryce Północnej zasiedla tereny górskie do ok. 1000 m n.p.m., ale schodząc dalej na południe w Chinach rośnie w górach do 2600 m n.p.m.
Systematyka Gatunek z podrodzaju Hippochaete z rodzaju skrzyp Equisetum. W obrębie podrodzaju jest gatunkiem siostrzanym względem wszystkich pozostałych jego przedstawicieli, których różnicowanie nastąpiło w pliocenie, podczas gdy skrzyp sitowaty jest reliktem różnicowania mającego miejsce jeszcze w eocenie.
Zastosowanie Roślina uprawiana jest jako ozdobna, zalecana do sadzenia nad oczkami wodnymi.
Przypisy
Kategoria:Skrzypy