Xaver Zeltner, znany także jako Franz Xaver Zeltner (ur. 19 listopada 1764 w Solurze, zm. 18 września 1835 w Saronno, Lombardia) – szwajcarski oficer, polityk, senator Republiki Helweckiej i sędzia. W jego domu w Solurze mieszkał i zmarł polski przywódca narodowy Tadeusz Kościuszko.
Życiorys Pochodzenie i młodość Xaver Zeltner urodził się w Solurze jako Urs Xaver Joseph Anton Zeltner. Był synem członka Wielkiej Rady (Grossrat) Franza Antona Zeltnera i Marii Anny z domu de La Martinière. Stryjem Xavera był , który pełnił funkcję dyrektora mennicy oraz sekretarza miejskiego Solury.
Zeltner uczęszczał do kolegium jezuickiego w rodzinnym mieście. W latach 1781–1788 służył jako oficer w Paryżu.
Kariera urzędnicza W 1788 roku Zeltner objął stanowisko pisarza urzędowego (Amtsschreiber) w okręgu Flumenthal, następnie powrócił do Solury, gdzie pracował jako notariusz. W latach 1793–1798 zasiadał w Wielkiej Radzie kantonu Solura, a w okresie 1793–1794 pełnił funkcję landwójta () w Lugano.
Działalność w okresie Republiki Helweckiej Na początku lutego 1798 roku Zeltner został aresztowany w Solurze jako – zwolennik rewolucyjnych reform inspirowanych Rewolucją Francuską i radykalnych zmian politycznych w ramach Rewolucji Helweckiej. Tradycyjna, patrycjuszowska, władza Solury postrzegała reformatorów jako zagrożenie. W następnym miesiącu, po wkroczeniu francuskich wojsk, został zwolniony i powierzono mu funkcję w tymczasowym rządzie kantonu Solura, a 26 marca 1798 roku objął mandat senatora Republiki Helweckiej. Do 1800 roku sprawował funkcję namiestnika rządowego (Regierungsstatthalter).
W latach 1802–1803 Zeltner reprezentował Republikę Helwecką na konsultach (Consulta) w Paryżu, gdzie zaprzyjaźnił się z Tadeuszem Kościuszką. W okresie 1810–1814 należał do liberalnej opozycji w Wielkiej Radzie Solury. Od 1811 do 1814 roku pełnił funkcję sędziego apelacyjnego.
W 1814 roku Zeltner ponownie został członkiem rządu tymczasowego. Wskutek udziału w próbach zamachu stanu został następnie aresztowany.
Związki z Tadeuszem Kościuszką W domu Zeltnera przy Gurzelngasse 12 w Solurze mieszkał w latach 1815–1817 polski przywódca narodowy Tadeusz Kościuszko, który zmarł w tym budynku 15 października 1817 roku. Kościuszko przybył do Solury z majątku brata Xavera, Petera Josefa Zeltnera, który posiadał posiadłość Berville koło Fontainebleau we Francji i gościł tam polskiego bohatera w latach 1801–1815. W 1936 roku dom Zeltnera został przekształcony w muzeum poświęcone pamięci Tadeusza Kościuszki.
Rodzina W 1794 roku Xaver Zeltner poślubił Orsolę Peri z Lugano. Ich córka Emilia wyszła w 1819 roku za mąż za byłego radcę stanu Giovanni Battista Morosini (1782–1874), prawnika i polityka z Lugano, który od 1842 roku przyjął obywatelstwo austriackie. Morosinich mieli pięcioro córek i syna, który zginął w 1849 roku w walce o niepodległość Włoch. Rodzina Zeltnerów wyznawała katolicyzm.
Bratem Xavera był Peter Josef Zeltner (1765–1830), który pełnił funkcję pierwszego posła Republiki Helweckiej we Francji i również był członkiem Gwardii Szwajcarskiej w Paryżu.
Xaver Zeltner zmarł 18 września 1835 roku w lombardzkim mieście Saronno.
Przypisy
Bibliografia Peter F. Kopp: Xaver Zeltner. W: Historisches Lexikon der Schweiz
Kategoria:Szwajcarscy politycy Kategoria:Urodzeni w 1764 Kategoria:Zmarli w 1835 Kategoria:Ludzie urodzeni w Solurze