Ofensywa wielkanocna, znana również jako ofensywa wiosenno-letnia 1972 roku () lub Czerwone Ogniste Lato (wiet. Mùa hè đỏ lửa) – kampania wojskowa prowadzona przez Wietnamską Armię Ludową przeciwko Armii Republiki Wietnamu (ARW) walczącej przy wsparciu lotniczym i morskim Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych w okresie od 30 marca do 22 października 1972 roku, na późnym etapie wojny wietnamskiej.
Ta konwencjonalna inwazja wojsk lądowych (największa od czasu, gdy 300 000 żołnierzy chińskich przekroczyło rzekę Jalu podczas wojny koreańskiej) była radykalnym odejściem od poprzednich działań Wietnamu Północnego. Ofensywa została zaplanowana w celu osiągnięcia decydującego zwycięstwa, które nawet jeśli nie doprowadzi do upadku Wietnamu Południowego, to znacznie poprawi pozycję negocjacyjną Północy w czasie rokowań pokojowych w Paryżu.
Naczelne dowództwo USA spodziewało się ataku komunistów w 1972 roku, ale rozmiar i zaciekłość nowej ofensywy zaskoczyły obrońców, ponieważ atakujący uderzyli na trzech frontach jednocześnie, angażując większość sił Wietnamskiej Armii Ludowej. Ta pierwsza próba inwazji Wietnamu Północnego na Południe od czasu ofensywy Tết w 1968 roku charakteryzowała się konwencjonalnymi atakami piechoty i czołgów wspieranych przez ciężką artylerię, przy czym obie strony wystawiły do walki najnowsze osiągnięcia technologiczne w zakresie systemów uzbrojenia.
W Strefie Taktycznej I Korpusu siły północnowietnamskie w trwającej blisko miesiąc bitwie zaatakowały pozycje obronne ARW i zdobyły miasto Quảng Trị, po czym ruszyły na południe w celu przejęcia Huế. Podobnie atakujące wyeliminowali siły obrony granicznej w Strefie Taktycznej II Korpusu i ruszyła w kierunku stolicy prowincji Kon Tum, grożąc otwarciem drogi do morza, co podzieliłoby Wietnam Południowy na dwie części. Na północny wschód od Sajgonu, w Strefie Taktycznej III Korpusu, siły Wietnamskiej Armii Ludowej zajęły Lộc Ninh i ruszyły, aby zaatakować stolicę prowincji Bình Long w An Lộc.
Kampanię można podzielić na trzy fazy: kwiecień był miesiącem postępów Wietnamskiej Armii Ludowej; maj stał się okresem równowagi; a w czerwcu i lipcu siły południowowietnamskie przeprowadziły kontratak, który zakończył się odzyskaniem miasta Quảng Trị we wrześniu. Na wszystkich trzech frontach początkowe sukcesy Wietnamu Północnego zostały wstrzymane przez wysokie straty, brak paliwa i coraz częstsze stosowanie ataków powietrznych lotnictwa USA i Wietnamu Południowego. Jednym z rezultatów ofensywy było rozpoczęcie operacji Linebacker, pierwszego ciągłego bombardowania Wietnamu Północnego przez USA od listopada 1968 roku. Chociaż siły południowowietnamskie przetrwały największą próbę w całym dotychczasowym konflikcie, a także udaremniły główny cel Wietnamu Północnego, jakim były duże zdobycze terytorialne, to Wietnamczycy z Północy osiągnęli dwa ważne cele: zdobyli przyczółek w Wietnamie Południowym, z którego mogli rozpoczynać przyszłe ofensywy, a także uzyskali lepszą pozycję negocjacyjną podczas rozmów pokojowych w Paryżu, które zakończyły się podpisaniem traktatu pokojowego w 1973 roku.
Tło Planowanie W następstwie nieudanej południowowietnamskiej operacji Lam Sơn 719 719 przywódcy Wietnamu Północnego rozpoczęli dyskusję na temat możliwej własnej ofensywy podczas 19. plenum Komitetu Centralnego Partii Pracujących Wietnamu na początku 1971 roku. Przekonane, że doszło do zniszczenia najlepszych jednostek bojowych Wietnamu Południowego, w grudniu Biuro Polityczne postanowiło rozpocząć dużą ofensywę na początku następnego roku. Rok 1972 miał być też rokiem wyborów prezydenckich w USA, a możliwość wpłynięcia na ich wynik była bardzo kusząca, ponadto wśród społeczeństwa i rządu amerykańskiego rosły nastroje antywojenne. Wraz z wycofaniem amerykańskich wojsk lądowych siły Wietnamu Południowego zostały nadmiernie rozciągnięte wzdłuż granicy o długości 960 km, a słaba skuteczność ARW w ofensywie laotańskiej zapowiadała łatwe zwycięstwo Północy.
Decyzja ta oznaczała koniec trzyletnich politycznych walk wewnętrznych pomiędzy dwiema frakcjami w Biurze Politycznym: członkami sympatyzującymi z Trường Chinhem, którzy opowiadali się za chińskim modelem ciągłej wojny partyzanckiej o niskiej intensywności i odbudową gospodarczą Północy, a zwolennikami „zjednoczenia w pierwszej kolejności” skupionymi wokół ministra obrony Võ Nguyên Giápa, wspieranymi przez pierwszego sekretarza partii Lê Duẩna (obaj popierali sowiecki model wielkich ofensyw wojsk regularnych).. Niepowodzenie ofensywy Tết w 1968 roku doprowadziło do osłabienia wpływów Giápa, ale zwycięstwo nad siłami Wietnamu Południowego podczas inwazji na Laos ponownie przywróciło strategii Giápa dominującą pozycję. Lê Duẩnowi powierzono odpowiedzialność za zaplanowanie operacji, ale Giáp nigdy już nie wrócił do dawnej pozycji, zajmując się głównie sprawami logistycznymi i zatwierdzaniem planowania operacyjnego. Oficerem, któremu powierzono przeprowadzenie ofensywy, był szef sztabu Wietnamskiej Armii Ludowej, generał Văn Tiến Dũng.
Głównym pytaniem stało się, gdzie i jakimi siłami zostanie przeprowadzona ofensywa oraz jakie będą jej cele. Wietnam Północny wykorzystywał regiony przygraniczne Laosu i Kambodży jako kanały dostaw oraz przerzutu siły ludzkiej przez dekadę oraz strefy zdemilitaryzowanej dzielącej oba państwa wietnamskie. Tam linie komunikacyjne byłyby najkrótsze, a siły mogłyby zostać skoncentrowane tam, gdzie „wróg jest najsłabszy. […] Gwałtowne ataki rozbiją siły wroga […] uniemożliwiając mu posiadanie wystarczającej liczby żołnierzy do rozmieszczenia gdzie indziej”. Było to ważne, ponieważ atak z północy służyłby odwróceniu uwagi i zasobów Wietnamu Południowego, podczas gdy z innych kierunków miały zostać przeprowadzone dwa główne ataki: jeden na Wyżyny Centralne, aby przeciąć kraj na dwie części, a drugi na wschód z Kambodży, aby zagrozić stolicy Wietnamu Południowego, Sajgonowi.
thumb|Republika Wietnamu: strefy taktyczne korpusów W kampanii ostatecznie wykorzystano ekwiwalent czternastu dywizji. Istniała wyraźna możliwość zniszczenia lub przynajmniej sparaliżowania dużych sił ARW, możliwe było obalenie prezydenta Wietnamu Południowego Nguyễna Văn Thiệu oraz przekonanie USA co do bezcelowości dalszego wsparcia dla Południa i zademonstrowanie porażki polityki wietnamizacji. Perspektywa zajęcia stolicy prowincji Wietnamu Południowego, która mogłaby zostać ogłoszona siedzibą Tymczasowego Rządu Rewolucyjnego, była również kusząca Postawę przywódców Wietnamu Północnego zilustrowano w artykule opublikowanym w czasopiśmie partyjnym z 1972 roku: „Nie ma znaczenia, czy wojna zostanie szybko zakończona, czy przedłużona. […] Oba przypadki są okazjami do rzucenia nasion; musimy tylko poczekać na czas, aby zebrać plony”.
Kierownictwo Wietnamu Południowego było zaskoczone i zaniepokojone latem 1971 roku, gdy ogłoszono, że prezydent USA Richard Nixon odwiedzi Chińską Republikę Ludową z misją dyplomatyczną przed majem 1972 roku. Chińczycy uspokoili podejrzenia swojego sojusznika, zapewniając Wietnam Północny, że w nadchodzącym roku nadejdzie jeszcze więcej pomocy wojskowej i gospodarczej. Związek Radziecki, dostrzegając narastający antagonizm między Chinami a Wietnamem Północnym, starał się poszerzyć rozłam, również zgadzając się na „dodatkową pomoc bez rekompensaty” dla sił zbrojnych Wietnamu Północnego..
Te rozgrywki dyplomatyczne doprowadziły do powodzi dostaw sprzętu niezbędnych dla nowoczesnej, konwencjonalnej armii. Obejmowały one 400 czołgów średnich T-34-85, T-54 i Typ 59 (chińska wersja T-54) oraz 200 lekkich czołgów desantowych PT-76, setki pocisków przeciwlotniczych, w tym samonaprowadzających się na ciepło SA-7 Strzała (nazywanych przez armie zachodnie „Grail”), pociski przeciwpancerne, w tym kierowane przewodowo 9M14 Malutka (w nomeklaturze NATO AT-3 Sagger) oraz artylerię dalekiego zasięgu. Aby móc obsłużyć nowy sprzęt, 25 000 żołnierzy północnowietnamskich przeszło specjalistyczne szkolenie za granicą, 80 procent z nich w Związku Radzieckim oraz krajach bloku wschodniego. Do Wietnamu przybył również kontyngent sowieckiego personelu wojskowego wysokiego szczebla, który pozostał tam do marca 1972 roku w ramach przygotowań do nowej ofensywy.
Błędne założenia Pod koniec 1971 roku szacunki wywiadów USA i Wietnamu Południowego dotyczące intencji komunistów były mieszane. Spodziewano się ofensywy, ale informacje wywiadowcze dotyczące jej czasu, lokalizacji i rozmiaru były mylące. Komuniści zdołali przeprowadzić ofensywę Tết w 1968 roku, ale w początkowej fazie była ona prowadzona głównie przez siły Vietcongu, który został zniszczony w jej trakcie. Bez wsparcia Vietcongu ofensywa armii północnowietnamskiej na dużą skalę była uważana za wysoce nieprawdopodobną. Natarcie Wietnamskiej Armii Ludowej przez strefę zdemilitaryzowaną również było uważane za mało prawdopodobne. Wcześniejsze operacje infiltracyjne i ofensywne były prowadzone przez i z terytorium Laosu oraz Kambodży, a ofensywa w strefie zdemilitaryzowanej byłaby rażącym naruszeniem Porozumienia Genewskiego, którego Wietnam Północny nieugięcie bronił.
W grudniu informacje wywiadowcze stały się jednoznaczne: jednostki Wietnamskiej Armii Ludowej wspierające operacje Czerwonych Khmerów w Kambodży zaczęły wracać na tereny przygraniczne. W Laosie i Kambodży nastąpiła również nietypowa ekspansja infiltracji. W samym Wietnamie Północnym zauważalny był wzrost rekrutacji do wojska. W styczniu oficerowie Defense Intelligence Agency poinformowali sekretarza obrony Melvina Lairda, że Wietnam Północny zaatakuje po świecie Tết i że ofensywa będzie obejmować szerokie wykorzystanie sił pancernych. Laird nie był tym przekonany i pod koniec stycznia powiedział Kongresowi, że duża ofensywa komunistyczna „nie jest poważną możliwością”.
Służby wywiadowcze USA i Wietnamu Południowego nie były zgodne co do zamiarów przeciwnika, ale Military Assistance Command Vietnam (MACV) było podejrzliwe i wysłało kilka zespołów rozpoznawczych na tereny Mụ Giạ i Przełęczy Ban Karai, gdzie odkryło nagromadzenie sił i sprzętu północnowietnamskiego. MACV oceniło następnie, że Wietnam Północny przygotowuje się do ofensywy na Płaskowyżu Centralnym i w północnych prowincjach Wietnamu Południowego. Ciężar ataku musiały ponieść siły południowowietnamskie, ponieważ siły amerykańskie w Wietnamie zostały zredukowane do zaledwie 69 000 żołnierzy, z których większość pełniła role doradców i sił wsparcia, a liczba ta miała zostać zmniejszona do 27 000 do 30 listopada.
Dowódca wojsk amerykańskich w Wietnamie, generał Creighton Abrams, był przekonany, że ofensywa jest prawdopodobna, ale był również pewien, że atak rozpocznie się w trakcie lub w pobliżu święta Tết, na początku roku. Powiadomił adm. Thomasa Moorera, przewodniczącego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, że Wietnam Północny może spróbować „powtórzyć skutki ofensywy z 1968 roku, być może poprzez ograniczoną operację mającą na celu nie tyle zadanie klęski na polu bitwy, co bardziej wpłynięcie na amerykańską opinię publiczną”. Konsensus w MACV był taki, że ofensywa zostanie przeprowadzona przeciwko II Korpusowi na Płaskowyżu Centralnym. Gdy do ofensywy w tym terminie nie doszło, Abrams i jego kwatera główna zostali wyśmiani w amerykańskiej prasie za panikarstwo„Life”, 24 marca 1972.. Wydawało się, że moment kryzysu minął, a pod koniec marca siły alianckie, które czekały w rezerwie, powróciły do zadań pacyfikacyjnych.. Ambasador USA Ellsworth Bunker wyjechał do Nepalu, a generał Abrams udał się do Tajlandii, aby spędzić święta wielkanocne z rodziną.
thumb|Podstawowe kierunki ofensywy wielkanocnej