Trajan Herseni (18. februar 1907 – 17. jul 1980.), bio je rumunski sociolog,novinar i politička ličnost. Dobro poznat kao učenik Dimitrie Gustia, pomogao je u osnivanju rumunske škole za sociologiju sela ranih 1920-ih i 1930-ih, učestvovao je u interdisciplinarnim studijama grupa i terenskom radu. Važan esejista i istrazivač, proučavao je izopštene grupe ljudi širom države,pokušavajući da definiše odnose izmedju sociologije, etnografije i kulturalne antropologije, sa prikrivenim interesovanjem za socijalnu epistemologiju. Delimično je bio uključen u seoske kulture i seosko društvo Fagaras Planina. Takmičeći se sa antonom golopentiom za ulogu vodećeg Gustievog učenika,Herseni je izašao kao pobednik 1937. Od 1932. predavao je na Univerzitetu u Bukureštu.
Herseni je postao posvećeni eugenista i rasni istrazivač, koji je odbacio moderni levičarski stav koji je prigrlio fašizam i njegovi i Gustievi putevi se razilaze u njegovoj podršci za Iron Guard. Uprkos tome, bio je zaštićen tokom anti-Gardovskog pokreta 1938, kada ga je Gusti učinio službenikom u okviru socijalne službe, delom nacionalnog pokreta obnove. Kao vodeći funkcioner i ideolog fašističke nacionalne legionarne države, i kao ličnost od kulturalne i političke važnosti pod diktatorom Ion Antonescuom, predložio je obaveznu sterilizaciju inferiornih rasa i pisao je hvalospeve o Naci rasističkoj politici. Osudjen od strane komunističkog režima 1951. Proveo je 4 godine u zatvoru. Polako se povratio kod obožavalaca kao istraživač rumunske akademije, učestvujući u ponovnom pokretanju socioloških istraživanja,kao i eksperimentisanja u socialnoj psihologiji i kao pioni u industrijskoj sociologiji.
Zvanično Partizan marksističkog-lenjinizma nakon 1956. godine Herseni je bio više učtivo posvećen nacionalnom komunizmu. Nacionalno komunističke polise su mu omogućile u kasnim 1960-ima da revidira neke od svojih kontroverznih spisa o predačkim korenima rumunske kulture. U različitim intervalima,režim je odobravao njegove radikalne ideje o etnicitetu uključujući i neke kao rasizam. Hersenijevi završni radovi bavili su se etnologiji,nacionalonoj psihologiji, sociologiji literature i sociološke teorije uopšteno. 1970-ih proizveo je gomilu radova interpretirajući rumuski folklor u kojoj je naglasio veze izmedju indoevropske i paleo balkanske mitologije.
Biografija
Poreklo i školovanje Herseni je bio poreklom transilvanac,što je,za većinu njegovog detinjstva,bila austrougarska provincija. Njegovo rodno selo Jas u okviru tadašnjeg Braso zaseoka,gde je njegov otac radio kao javni beležnik. Po očevoj strani,Herseni je potekao od bliskih Harsenija,koji su dali porodici njeno ime. Rodjen februara 18. 1907. Herseni je išao u školu u Jasi i Fagaras. Ove godine su se poklopile sa prvim svetksim ratom i priznanjem Transilvanije u okviru Rumunije, Herseni je počeo učiti u školi na Madjarskom jeziku i položio svoj maturski ispit 1924.kao Rumun.
Od 1924. Herseni je bio student pravnog fakulteta univerziteta u Bukureštu,studirajući pod Gustiem i drugih. Strastven oko Gustijevih pokušaja da obnovi rumusnku socijalnu nauku u vezi ruralne sociologije i posmatranja, Herseni je bio odabran da ide brodom na gustieva terenska putovanja u Neheru i Fundu moldovei. Jos jedan Gustiev student Henri H.Stahl,s kojim se prvo upoznao i sprijateljio u Nerehu,i bio je opčinjen susretom. Herseni, on piše,delujući tih, povučen a opet ne tako usamljen, spreman da se sukobi sa svakim ko bi mu se suprotstavio,bio prijatelj ili rival. Razumevao je kompleksne socijalne probleme brzo i predstavio sebe kao jednog od lidera tima prihvatajući se ranga koji nikad ne bi izgubio. Herseni je delimično bio upleten u projekat skupljanja podataka o pastoralnoj sociologiji,dok je Stancu Stolan posmatrao seoske škole i xenia costa foru osnivao studije u sociologiji porodice.
Herseni je položio svoje poslednje ispite 1928.g. specijalizujući se za sociologiju, psihologiju,pedagogiju i predstavljajući rad o društvenim odnosima po istraživanjima iz Fundu Moldoveia. Ovo ga je kvalifikovalo da predaje sociologiju Georg Lazar, nacionalnom fakultetu,gde je radio naredne školske godine.1929. otišao je u Nemačku na dalju specijalizaciju. Upisao je Humboltov univerzitet gde je slušao predavanja Sombarta, Sprangera, Turnvalda i Virkanta. Izdao je pregled nemačke sociologije prikazujući je kao živopisna i pokretna nauka, i kao dobar model za sociologiju u manje naprednim državama. мини|301x301пиксел|Herseni(smesten u sredini prema citaocu) sa Dimitriem Gustiem, Henri H. Stal i Ksenia Kosta Foruom i ostalim vodjama socioloskih timova, Draguš,1931. Herseni se vratio u Bukurešt 1930.g. odradio svoj obavezni vojni rok u rumunskim kopnenim snagama, a zatim sudelovao u ekspedicijama od strane gustievog instituta u Dragus, runku i Kornovu. Dragus, centar etnografskog regiona poznatog kao Tara Oltului, izabran je, na njegovo insistiranje,jer se nalazilo nedaleko od njegovog rodnog sela. U Kornovi, Herseni se fokusirao na društvenu hijerarhiju i podeljene klanove Besarabijskog društva. Proveo je odredjeno vreme istraživajući sam na svoju ruku na periferiji Fagars Mountaines-a , objavljujući svoje rezultate u „Boabe de Grau pregledu,, . On je takodje počeo da doprinosi Klužovom magazinu Societae de Maine, člancima koji su osnivali i proučavali različite vrste društvene udaljenosti.
Kao Gustiev pomoćnik 1932.g. Herseni je oženio koleginicu sa univerziteta Paulu Gusti. Ona je bila ćerka Pola Gustija,poznatog pozorišnog režisera(sličnost u prezimenu ukazuje na moguću vezu sa samim Gustijem). Takodje, te godine predavajući vec poduže u školi Sabin Manuila ,Herseni je bio zaposlen od strane Gustija kao asistent profersora na univerzitetu u Bukureštu na odeljenju za sociologiju etiku i politiku. Stal tvrdi da je bio Gutijev prvi izbor ali da je odbio tu poziciju kako bi to odgovaralo Herseniju koji je kao oženjen čovek morao da ima stalan priliv dohotka. Kao rezultat toga,Herseni je finansijski bolje stojao nego drugi intelektualci njegovi savremenici.
Herseni je takodje pratio Strahlove politčke opcije:simpatisao je levičarsku ćeliju u okviru nacionalne seljačke partije i 1933.doprineo je u diskusijama levog centra kao sto je Zaharia Stancuov Azi i Strahlova Stanga. Proglasio je sam sebe kao partizana socijalne demokratije i kao saradnju, ne marksizman i ne komunizma,već, ni manje ni više, čoveka levičara. Članak koji je objavio u Grand Romanescu 1933.prikazuje ga kao deistu i hrišćanskog egzistencijonalistu koji je kritikovao Ubermenh. Ostatak populacije, smatrao je Herseni su zauvek nehumani. Emil Cioran, filozof te generacije opisao je Hersenija kao strastvenog oko Hajdegerove egzistencijalne filozofije sa metafizičkim senzibilitetom koji je bio obeležje pravih transilvanijskih intelektualaca.
1933.g. ubrzo nakon preuzimanja moći od strane nacista,Herseni je posetio Berlin,sprijateljivši se sa anti-nacističkim Rumunom Petreom Pandreom. Preuzeo je doktorat 1934.čija je tema bila društvena stvarnost-esej o regionalnoj ontologiji. Time je zaradio Gustijeve pohvale,koji je nazivao Hersenija jednim od najnadarenijih i najobrazovanijim mladićem današnjice,koji je obećavao da će obogatiti rumusnku sociologiju i filozofiju svojim novim radovima. Stal podseća da je Herseni jedini koji je mogao da parira ogromnom znanju njegovog učitelja,on je takodje spadao u jedne od najodanijih Gustijevih učenika,efektivno zamenjujući Petre Pndrea,koji je otvoreno govorio protiv ISR . Herseni je bio entuzijastični promoter društvenih kampanja,poznat kao isr-ov poligraf i kao jedan od Gustijevih pravih sledbenika. Prema Stalu, Herseni je nameravao da popularizuje sociologiju i da joj da filozofski značaj,smatrajući oba zadatka jednako važnim. Preuzimajući neo-kantovski pristup u nauci, Herseni je verovao da prizvuk fenomenoloških ispitivanja treba da pojasni i ograniči poziciju socijalnog konstruktivizma, ili, kako je Stal govorio, da razjasni da li postoji društvena stvarnost koja bi se razlikovala od prirodne i duhovne realnosti.
Štaviše, Herseni je istraživao izazove društvene epistemologije i metodologiju učesničkog posmatranja . verovao je da objektivnost jedino mogla biti postignuta uz pomoć ograničenja koju sami sebi postavljamo i uz pomoć napornih, sakupljačkih i interdisciplinarnih programa istraživanja. Velikim delom empirijska, Stalova i Hersenijeva sociologija se razlikovala od transcendentalnog pristupa društvenoj nauci Mirčee Vulčaneskua,sa kim su se prvo sukobili u Funudu Moldoveiu. Do 1938. Njihov pre svega,kvalitativni pristup je poprimao osnove kvantitativnog zonalnog pristupa,kojeg su favorizovali Gusti i Golopentia.
Herseni je prihvatio taktiku objavljivanja njegovih radova krzo faze,od sirovih studija ka serijama monografija i konačno do sintetičkih tonova i brošura. Jedan od takvih radova je bio štampan na Gustijev račun,kao Monografia sociologika,zatim ponovo izdata 1934. kao Teoria monografiei sociologicke, koja je korištena kao standard u isr-u. Gusti je takodje podržavao Hersenijevu kandidaturu za predsedavajućeg na odeljenju za sociologiju na univerzitetu u Klužu,nakon Virgil Barbatove smrti . Projekat je propao kada su lokalni akademci izglasali jednog od svojih, konstantin sudeteanu i pokrenuvši tako veliki skandal.
Fašističko neslaganje Za razliku od Gustia, Herseni se skrivao od javnog govora, ali je bio jedan od ISR govornika na dvanaestom Kongresu Internacionalnog Instituta za Sociologiju(ISS),održanog u Briselu avgusta 1935 godine. On je nastavio da objavljuje svoje sociološke beleške u različitim magazinima i novinama. Pored Societatea de Mâine, Gând Românesc, ISR Arhiva pentru Știință și reformă socială i Sociologie Românească, ovo uključujeFamilia,Tribuna, Revista Fundațiilor Regale, Independența Economică i Semne.. Hersini je bio i kolumnista društvenih nauka za Viața Românească, dodatog u urednički tim levičarskih sociologa Mihai Ralea.. Nicolae Iorga Institute of History & Editura Cetatea de Scaun, Târgoviște. Prateći sve više Societatea de Mâine i pod uticajem lekara Iuliu Moldovan, Herseni je postao istaknut pobornik eugenike i biopolitike uvodeći jezik eugenike u radove pisane uz Gustia.
Ovaj interes uskoro menja pravac u naučni rasizam i fašizam, Herseni je verovatno bio inspirisan od strane drugih eugenista,Iordache Făcăoaru;. EFES, Cluj-Napoca. , Herseni je na antisemitizam gledao kao na prirodnu i blagotvornu, eventualnu udruženu promenu sa radikalnim fašizmom Iron Guarda. Herseni je 1944. opisao njegovo udruženje sa Guardom kao svesnu pobunu protiv osnivanja izazvanu njegovim gubljenjem u (navodno nameštenom)nadmetanju kod Kluia. On je, prema kulturnom istoričaru Lucian Boia, jedan od ozloglašenijih Iron Guardovih figura medju univerzitetskim osobljem u liniji sa P. P. Panaitescu, Radu Meitani, Vladimir Dumitrescu i Radu Gyr.