miniatura|Adi Shankara, fondator dël Advaita Vedanta
Ël Vedanta (an sanscrit: वेदान्त, Vedānta) a l'é un-a dle ses scòle ortodosse (āstika) dla filosofìa indian-a. Ël nòm a ven da "Veda" + "anta" (fin), a significhé "la fin dij Veda" e as arferiss a j'Upanishad, che a son la part final dij test védich. Ël Vedanta a l'é la tradission filosòfica pì anfluenta e spantià an India.
Etimologìa La paròla "Vedanta" a l'é formà da doi tèrmin sànscrit: Veda: la conossensa sacrà Anta: fin, conclusion
A s'arferiss a la part final dij Veda (j'Upanishad) e a la conclusion dël pensé védich.
Sorgiss testuaj Ël Vedanta as basa an sël Prasthanatrayi, le tre sorgiss autorisà: J'Upanishad: la part filosòfica dij Veda La Bhagavad Gita: poema épich-filosòfich Ij Brahma Sutra ëd Badarayana: aforism che a sistemiso j'ansegnament upanishàdich
Stòria Ël Vedanta a l'ha soe rèis ant j'Upanishad (600-300 a.C.). Ij Brahma Sutra a son stàit compòst antra ël 200 a.C. e ël 200 d.C. La scòla a l'ha avù sò pì grand dësvlup ant ël médi-ev con: Adi Shankara (788-820): fondator dël Advaita Vedanta Ramanuja (1017-1137): fondator dël Vishishtadvaita Madhva (1238-1317): fondator dël Dvaita
Scòle prinsipaj
Advaita Vedanta Ël nen-dualism, fondà da Adi Shankara: A fortiss che Brahman (la realtà assolùa) e Atman (l'ànima individual) a son idèntich Ël mond a l'é Maya (ilusion) La liberassion a consist a arconòsse l'identità Brahman-Atman "Brahman a l'é la vrità, ël mond a l'é fàuss, l'ànima individual a l'é gnente d'àutr che Brahman"
Vishishtadvaita Vedanta Ël nen-dualism qualificà, fondà da Ramanuja: A fortiss n'unità qualificà antra Brahman e j'ànime Brahman a l'é Dé personal (Vishnu) con d'atribut J'ànime e l'univers a son ël còrp ëd Dé La liberassion a l'é l'union con Dé, ma nen identità assolùa
Dvaita Vedanta Ël dualism, fondà da Madhva: A fortiss na separassion eterna antra Dé, j'ànime e la materia Vishnu a l'é ël Dé suprem e j'ànime a son dipendente da Chiel A-i é na gerarchìa eterna d'ànime La liberassion a l'é la residensa eterna ant ël regn ëd Dé
Àutre scòle Bhedabheda: diferensa e nen-diferensa Shuddhadvaita: nen-dualism pur (Vallabha) Achintya Bheda Abheda: diferensa e nen-diferensa incomprensìbil (Chaitanya Mahaprabhu)
Concet sentraj
Brahman La realtà assolùa e definitiva, la sorgiss e la sostansa dla realtà. An Advaita a l'é impersonal, an Dvaita a l'é Dé personal.
Atman L'ànima individual, ël vèj soget. An Advaita a l'é identich a Brahman, an Dvaita a l'é separà da Dé.
Maya Ël podèj d'ilusion che a fà smijé real ël mond fenomenal. An Advaita a nascond la vrità ùnica ëd Brahman.
Moksha La liberassion dal cicl ëd nàssite e mòrt (samsara). As oten për conossensa (jnana) e divin amor (bhakti).
Pràtiche Le pràtiche për rivé a la liberassion a comprendo: Shravana: scoté j'ansegnament Manana: reflession Nididhyasana: meditassion profonda Bhakti: devossion Karma Yoga: assion disinteressà
Anfluensa Ël Vedanta a l'ha anfluensà: La cultura e la religion indian-a moderna Ël moviment ëd rinassita indian-a (Ramakrishna, Vivekananda) La filosofìa ossidental (Schopenhauer, Emerson) Jë studi contemporani an sla spiritualità Ël moviment New Age
Rapresentant modern Swami Vivekananda (1863-1902): a l'ha presentà ël Vedanta a l'Ossident Sri Aurobindo (1872-1950): Vedanta integral Ramana Maharshi (1879-1950): Advaita modern Sarvepalli Radhakrishnan (1888-1975): reinterpretassion moderna
Vëdde ëdcò Filosofìa indian-a Advaita Vedanta Upanishad Bhagavad Gita Misticism indian
Bibliografìa Shankara, Upadesasahasri Radhakrishnan, S. Indian Philosophy, Vol. II Deutsch, E. Advaita Vedanta: A Philosophical Reconstruction
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI