Мало Куче (лат. Canis Minor) — мало соѕвездие кое се наоѓа на северната небесна полутопка. Во вториот век, тоа било вклучено во 48-те соѕвездија на Птоломеј и се вбројува меѓу 88-те современи соѕвездија. Неговото име на латински е „Canis Minor“ за разлика од соѕвездието Големо Куче или „Canis Major“. И двете фигури обично се претставени како следење на соѕвездието на ловецот Орион низ небото.

Мало Куче содржи само две ѕвезди посветли од четвртата светлинска величина, Прокион (Алфа Мало Куче), со светлинска величина од 0,34 и Гомејса (Бета Мало Куче), со светлинска величина од 2,9. Затемнетите ѕвезди на соѕвездието биле забележани од Јохан Бајер, кој именувал осум ѕвезди, вклучувајќи ги Алфа и Бета, и Џон Фламстид, изброел четиринаесет. Прокион е осмата најсветла ѕвезда на ноќното небо, како и една од најблиските. Жолтобела ѕвезда од главната низа, има бело џуџе придружник. Гомејса е синобела ѕвезда од главната низа. Лујтеновата ѕвезда е црвено џуџе со деветта величина и следниот најблизок ѕвезден сосед на Сончевиот Систем во соѕвездието по Прокион. Дополнително, Прокион и Лујтеновата ѕвезда се оддалечени само 1,12 светлосни години една од друга, и Прокион би била најсветлата ѕвезда на небото на Лујтеновата ѕвезда. На четвртата величина HD 66141, кој се развил во портокалов џин кон крајот на својот животен циклус, било откриено дека има планета во 2012 година. Во границите на соѕвездието има два слаби длабокотонебесни тела. 11 Мало Куче се метеорски дожд што може да се види на почетокот на декември.

Историја и митологија лево|мини| Мало Куче, како што е прикажано од Јохан Боде во неговото дело Уранографија од 1801 година Иако е силно поврзано со класичната грчка уранографска традиција, Мало Куче потекнува од античка Месопотамија. Прокон и Гомејса биле наречени MASH.TAB.BA или „близнаци“, кои датираат од околу 1100 п.н.е. Во подоцнежниот MUL.APIN, ова име се применувало и на паровите Пи 3 и Пи4 Орион и Зета и Кси Орион. Значењето на MASH.TAB. BA исто така еволуирало, станувајќи близнаци божества Лулал и Латарак, кои се на спротивната страна на небото од Папсукал, Вистинскиот пастир на небото во вавилонската митологија. Мало Куче исто го добила DAR.LUGAL, неговата местоположба е дефинирана како „ѕвездата што стои зад неа [Орион]“, во MUL.APIN; соѕвездието претставува петел. Ова име можеби се однесувало и на соѕвездието Зајак. DAR.LUGAL се означувал и DAR.MUŠEN и DAR.LUGAL.MUŠEN во Вавилонија. Мало Куче тогаш бил наречен тарлугалу во акадската астрономија.

Мало Куче било едно од оригиналните 48 соѕвездија формулирани од Птоломеј во неговиот Алмагест од вториот век, во кој бил ддефиниран како специфичен модел ( астеризам) на ѕвезди; Птоломеј идентификувал само две ѕвезди и затоа не бил возможен никаков приказ. Старите Грци го нарекувале соѕвездието προκυων/ Procyon, „доаѓање пред кучето“, транслитерирано на латински како Antecanis, Praecanis, или нивни варијации, од Цицерон и други. Римските писатели, исто така, ги додале описите parvus, minor или minusculus („мало“ или „помало“), septentrionalis („северно“, за неговата позиција во однос на Големо Куче), primus („прв што се крева“) или злобна (се издига на „лево“) до неговото име Canis. Во грчката митологија, Мало Куче понекогаш бил поврзувано со Тевмесовата лисица, ѕвер претворен во камен со својот ловец Лаела, од Зевс, кој ги сместил на небото како Големо Куче (Лаела) и Мало Куче (Тевмесова лисица).Apollodorus, Bibliotheca 3,192. Ератостен го придружувал Мало Куче со Орион, додека Хигин го поврзал соѕвездието со Маера, куче во сопственост на Икариј од Атина. Кога ја откриле смртта на второто, кучето и ќерката на Икариј Еригоне си ги одзеле животите и сите тројца биле сместени на небото - Еригона како Девица и Икариј како Воловар. Како награда за неговата верност, кучето било поставено покрај „бреговите“ на Млечниот Пат, за кој старите верувале дека е небесна река, каде никогаш нема да страда од жед.Mark R. Chartrand III (1982) Skyguide: A Field Guide for Amateur Astronomers, p. 126 ().

Средновековните арапски астрономи го задржале прикажувањето на Мало Куче ( ел-Калб ел-Асгар на арапски) како куче; во својата Книга на неподвижни ѕвезди, Абд ел-Рахман ел-Суфи вклучил дијаграм на соѕвездието со надредена кучешка фигура. Имало една мала разлика помеѓу птоломејската визија за Мало Куче и арапската; ел-Суфи тврдел дека Мирзам, сега доделен на Орион, како дел од Мало Куче - јаката на кучето - и неговиот современ дом. Арапските имиња и за Прокион и за Гомејса алудираат на нивната близина и сличност со Сириус, иако тие не биле директни преводи на грчкиот; Прокион бил наречен Еш-Ши'ра аш-Шамија, „сирискиот Сириус“, а Гомејса бил наречен аш-Шира ел-Гамиса, Сириус со мрачни очи. Меѓу Меразиг во Тунис, овчарите забележуваат шест соѕвездија кои го означуваат преминот на сувата, топла сезона. Една од нив, наречена Мерзем, ги вклучува ѕвездите на Мало Куче и Големо Куче и е предвесник на две недели топло време.

Старите Египќани сметале на ова соѕвездие како Анубис, богот на шакалот.Chartrand, p. 126. мини|400x400пкс|Соѕвездието Мало Куче може да се види заедно со Еднорог и застареното соѕвездие Atelier Typographique во оваа ѕвездена карта од 1825 година од Огледалото на Уранија . Предложени се алтернативни имиња: Јохан Бајер на почетокот на 17 век го нарекол соѕвездието Фовеа „Јама“, а Морус „ Сикаминско дрво“. Германскиот поет и автор од седумнаесеттиот век Филип Цезиј го поврзал со кучето Тобија од апокрифите. Ричард А. Проктор на соѕвездието му го дал името Фелис „Мачката“ во 1870 година (спротивно на Големо Куче, кое го скратил на „Кучето“), објаснувајќи дека се обидувал да ги скрати имињата на соѕвездијата за да ги направи повеќе читливи на небесните карти. Повремено, Мало Куче се мешало со Големо Куче и го добива името Canis Orionis („Кучето на Орион“).

Во незападната астрономија Во кинеската астрономија, ѕвездите што одговараат на Мало Куче се наоѓаат во Јужниот вермилион (南方朱雀, Нан Фанг Жу Ке ). Прокион, Гомејса и Ета Мало Куче, формираат астеризам познат како Nánhé, Јужна Река. Со својот пандан, Северната река Бејхе (Кастор и Полукс), Нанхе исто така бил поврзан со порта или стражар. Заедно со Зета Рак и 8 Рак, 6 Мало Куче и 11 Мало Куче го формирале астеризмот Shuiwei, што буквално значи „ниво на водата“. Во комбинација со дополнителни ѕвезди во Близнаци, овој астеризам претставувал службеник кој управувал со поплавите или маркер на нивото на водата. Соседната Кореја препознала четири ѕвезди во Мало Куче како дел од различно соѕвездие, „положбата на водата“. Ова соѕвездие се наоѓало во Црвената Птица, јужниот дел од небото.

Полинезиските народи често не го препознавале Мало Куче како соѕвездие, но ја гледале Прокион како значајна ѕвезда и често го именувале; во архипелагот Туамоту бил познат како Хиро, што значи „извртување како нишка од кокосово влакно“ и Копу-нуи-о-Хиро („големиот удар на Хиро“), кое било име за современата фигура на Мало Куче. или алтернативно име за Прокион. Други имиња вклучуваат Вена (по божица), на Мангаја и Пуанга-хори (лажна Пуанга, името за Ригел), во Нов Зеланд. На Друштвените Острови, Прокион бил наречен Ана-тахуа-вахине-о-тоа-те-манава, буквално „Ѕвездена свештеничка со храбро срце“. Народот Вардаман од Северната Територија во Австралија им ги дал имињата на Прокион и Гомејса како Магум и Гурумана, опишувајќи ги како луѓе кои биле преобразени во евкалиптус во време на сонување. Иако нивната кожа се претворила во кора, тие можеле да зборуваат со човечки глас шушкајќи ги нивните лисја.

Календарот на Ацтеките бил поврзан со нивната космологија. Ѕвездите на Мало Куче биле приклучени заедно со некои ѕвезди на Орион и Близнаци во астеризам наречен „Вода“.

Карактеристики Соѕвездието Мало Куче се наоѓа директно јужно од светлите ѕвезди на Близнаци, Кастор и Полукс, (invalid isbn) Мало Куче е мало соѕвездие кое граничи со Еднорог на југ, Близнаци на север, Рак на североисток и Водна Змија на исток. Не се граничи со Големо Куче; Еднорог е помеѓу двете. Зафаќа површина од 183 квадратни степени, Мало Куче по големина се наоѓа на седумдесет и првото од 88-те соѕвездија. Се појавува видливо на јужното небо за време на зимата на северната полутопка. Границите на соѕвездието, поставени од белгискиот астроном Ежен Делпорт во 1930 година, се дефинирани со многуаголник од 14 страни. Во екваторијалниот координатен систем, координатите на десната асцензија на овие граници лежат помеѓу и , додека координатите на деклинација се помеѓу и . Соѕвездието е највидливо на вечерното небо од јануари до март, а најистакнато е во 22 часот во средината на февруари. Потоа се гледа порано во вечерните часови до јули, кога е видливо само по зајдисонце, и се издига на утринското небо пред зори. Кратенката од три букви на соѕвездието, усвоена од Меѓународниот астрономски сојуз во 1922 година, е „CMi“.

Особини

Ѕвезди десно|мини|442x442пкс| Соѕвездието Мало Куче како што може да се види со голо око Мало Куче содржи само две ѕвезди посветли од четврта светлинска величина. Со светлинска величина 0,34, Прокион , или Алфа Мало Куче, е осмата најсветла ѕвезда на ноќното небо, како и една од најблиските. Нејзиното име значи „пред кучето“ на грчки, бидејќи се издига еден час пред „Кучешката ѕвезда“, Сириус, на Големо Куче. Тоа е двоен ѕвезден систем, кој се состои од жолтобела ѕвезда од главната низа од спектрален тип F5 IV-V, именувана како Прокион А, и бледо бело џуџе придружник од спектрален тип DA, именувана како Прокион B, која орбитира околу помасивната ѕвезда на секои 41 година, и која е со светлинска величина од 10,7. Прокион А е 1,4 пати поголема од сончевата маса, додека нејзиниот помал придружник е 0,6 пати поголем од Сонцето. Системот е 11,4 светлосни години или 3,5 парсеци од Земјата, што е најкратко растојание до ѕвезда од северната полутопка со прва величина. Гомејса, или Бета Мало Куче, со светлинска величина од 2,89, е втората најсветла ѕвезда во Мало Куче. Се наоѓа на 160 ± 10 светлосни години (49.1 ± 3.1 парсеци) од Сончевиот Систем, таа е синобела ѕвезда од главната низа од спектрална класа B8 Ве. Иако е послаба за набљудувачите на Земјата, таа е многу посветла од Прокион и е 250 пати посјајна и три пати помасивна од Сонцето. Иако нејзините варијации се мали, Гомејса е класифицирана како обвивна ѕвезда (променлива Гама Касиопеја), со максимална светлинска величина од 2,84 и минимална светлинска величина од 2,92. Таа е опкружена со диск со гас кој го загрева и предизвикува зрачење.