Primula elatior — вид цветно растение кое припаѓа на родот Primula, од семејството Јаглики (Primulaceae). Овој вид природно расте во влажни шуми и ливади сиромашни со хранливи материи, но богати со калциум, а неговото живеалиште се протега од Данска и јужна Шведска на север до Британските Острови на запад, па сè до Алтајските Планини и полуостровот Кола во Русија на исток.
Опис и распространетост Primula elatior е тревесто, полузимзелено повеќегодишно растение кое расте од 10 до 30 см. Сите зелени делови на растението се прекриени со повеќеклеточни влакненца, кои се најгусти долж лисните жили од долната страна, како и на цветните стебленца и чашката. Кај одредени подвидови (subsp. intricata) се среќаваат и значително пократки влакненца, додека оние на горната површина на листовите брзо паѓаат. Листовите се распоредени во розета, при што кај младите листови страничните рабови се свиткани наназад кон долната страна. По облик се зелени и варираат од јајцевидни, долгнавести или елиптични, па сè до речиси кружни, додека нивниот раб може да биде ситно напилен, назабен или потполно рамен. На долната површина јасно се истакнуваат лисните жили. Кај типичната форма, ламината одделно и нагло се стеснува во крилеста лисна дршка, додека кај останатите варијанти овој премин е постепен. Цветовите, кои ги има од 2 до 20 на број, се организирани во штитовидно соцветие, сместено на дршка со должина од 6 до 30 см. Брактеите (заштитните ливчиња) се влакнести, имаат линеен до јајцевиден облик со издолжен и зашилен врв и достигнуваат од 3 до 11 мм. Цветните дршки имаат различна должина, која може да изнесува и до 20 мм. Чашката има цилиндрично-ѕвонест облик со должина од 6 до 12 мм и е насечена до една половина или една третина од својата должина. Таа се одликува со испакнати зелени агли, додека просторот меѓу нив е обоен во жолти тонови, а нејзините запци се ланцетасти или триаглести и завршуваат со зашилен врв. Венчето е светложолто со портокалово грло и има пречник од 12 до 25 мм. Неговата трубичка (цевка) обично е подолга од чашката, додека слободните ливчиња се со обратносрцевидна форма. Кутијата има цилиндричен облик или е благо стеснета кон врвот, а по должина е еднаква со чашката или подолга од неа. Семките се темнокафеави и со брадавичеста површина.
Во Македонија расте на длабоки почви по високопланински пасишта, на височини од 1.700 до 2.700 метри.
Се разликува од сродната Primula veris по поголемите цветови и подлабоко издолжените листови.
Варијабилност
Primula elatior subsp. elatior - Листовите, дршката на соцветието, цветните дршки и чашката се прекриени со долги повеќеклеточни влакненца. Лисната површина нагло преминува во крилеста дршка, а кутијата е благо стеснета кон врвот. Ова е ретко растение, кое кај нас е забележано на планините Јакупица, Водно, Кораб и Дудица. Primula elatior subsp. intricata - Листовите, цветните и соцветните дршки, како и чашката се прекриени со пократки и погусти влакненца. Лисната површина постепено се стеснува кон крилестата дршка, а кутијата е забележително стеснета кон врвот. Овој подвид е забележан на планините Шар Планина, Јакупица, Бистра, Кораб, Дешат, Илинска планина и Јабланица.
Одгледување Primula elatior се одгледува како градинарско растение и често се користи за леи, каде што се сее од семе како двогодишна култура и се отстранува по цветањето. Одлично одговара за природни, неформални амбиенти како ливади со диви цвеќиња, а најмногу му одговараат прикриени места на целосно сонце со влажна почва.
Галерија
Наводи
Категорија:Лековити растенија Категорија:Флора на Македонија Категорија:Флора на Европа