Бела дива лобода (лат: Chenopodium album) е брзорастечко едногодишно растение од семејството скриеносеменици, Amaranthaceae. Иако се одгледува во некои региони, растението на други места се смета за плевел.

Опис Едногодишно растение, 50-150 цм високо, густо покриено со меурести влакна, поради што целото растение е сиво-зелено. Стеблото вертикално, силно разгрането, со надолжни бели и зелени или црвеникави линии. Листовите последователни, ромбични, јајцевидни или ланцетовидни, до 10 цм долги, 1,5-2 пати подолги отколку широки, неправилно назабени, од двете страни зелени или сиво-зелени. Цветовите групирани во топчести групи, а тие пак образуваат класовидни соцветија во пазувите на листовите, а сите тие формираат една класовидна метличка. Цветовите хермафродитни. Ливчињата на перијантот 5, зелени, со широк бел ципест раб, по површината со густи меурести влакна, со испакната крилеста грба по средината на ливчињата и потполно ги обвиваат плодовите. Прашниците 5 или помалку. Плодникот со 2 куси жига. Семките лековидни, вертикално сплескани, црни, светликави, мазни.

Распространетост во Македонија Chenopodium album расте по ѓубришта, запуштени обработливи површини, покрај патиштата, ниви и други станишта.

Широко распространето растение. Се среќава насекаде.мини| Дива лобода Слични видови Solanum nigrum изгледа слично на овој вид кога е млада, но листовите на C.album имаат бела, брашнеста текстура, а неговите линии имаат црвена линија.

Таксономија Chenopodium album има сложена таксономија и е поделен на бројни микровидови, подвидови и вариетети, но тешко е да се направи разлика меѓу нив. Следните сорти се прифатени од Plants of the World Online:

Chenopodium album var. албум – умерена Евроазија и Индискиот потконтинент, Северна Африка и Етиопија Chenopodium album var. missouriense (синоним Chenopodium missouriense ) – источни и централни Соединети Американски Држави Chenopodium album var. reticulatum (синоним Chenopodium reticulatum ) – Франција и Велика Британија

Распространетост и живеалиште Неговиот автохтон опсег е нејасен поради обемното одгледување, но вклучува поголем дел од Европа, од каде што Карл Линеj го опишал видот во 1753 година. Растенијата што потекнуваат од источна Азија се вклучени под C. album, но честопати се разликуваат од европските примероци. Според „Plants of the World Online“, природната распространетост на видот ги вклучува умерена Евроазија од западна Европа до Кина и рускиот Далечен Исток, индискиот потконтинент, Северна Африка, Етиопија и источните и централните делови на Соединетите Американски Држави.

Широко е натурализиран на други места, како што се Африка, Австралазија, Северна Америка, и Океанија, и сега се јавува речиси насекаде (освен Антарктик) во почви богати со азот, особено на пустелија. 

Одгледување

Региони Видот се одгледува како житна или градинарска култура (на пример наместо спанаќ), како и како храна за животни во Азија и Африка, додека во Европа и Северна Америка, најчесто се смета за плевел на места како што се полињата со компири, додека во Австралија е натурализиран во сите држави и се смета за инвазивен вид во Нов Јужен Велс, Викторија, Западна Австралија и Северната Територија. Додека варијацијата. album се смета за инвазивен во некои региони на САД, var. missouriense е домороден.

Потенцијално влијание врз конвенционалните култури Тоа е еден од посилните и поконкурентни плевели, исклучително способен за колонизирање на нови области. Може да произведе до 50 милиони семиња на хектар, неговите семиња остануваат одржливи 30 до 40 години во почвата и покажуваат висока фенотипска пластичност, модифицирајќи ја својата форма на раст за условите во кои се наоѓа. Може да се контролира со темна обработка на почвата, ротационо окопување или пламен кога растенијата се мали. Ротацијата на културите на мали зрна ќе ја потисне наездата. Лесно се контролира со голем број хербициди пред појава. Неговиот полен може да придонесе за алергии слични на поленска треска.

Контрола на штетници Chenopodium album е ранлив на ларви од инсекти кои живеат во ткивото на листот, што го прави корисна култура-стапица како придружно растение. Растејќи во близина на други растенија, привлекува одредени инсекти кои инаку можеби би ја нападнале културата што треба да се заштити. Тоа е растение домаќин на листот од цвекло, инсект кој го пренесува вирусот на кадравиот врв на културите од цвекло.

Употреба Кулинарска употреба мини| Ориз и C.album со кари кромид и компири Младите изданоци може да се јадат сурови или варени. Листовите по можност се варат.

Цветните пупки и цветовите може да се јадат и варени. Секое растение произведува десетици илјади црни семиња. Киноата, тесно сроден вид, се одгледува специјално за нејзините семиња. Народот Зуни ги готват зелените зеленчуци од младите растенија.

Археолозите, анализирајќи ги карбонизираните растителни остатоци пронајдени во складишта и печки на локалитети од железното доба, викиншкото доба и римското време во Европа, пронашле негови семиња измешани со конвенционални зрна, па дури и во стомаците на тела од данско мочуриште.

Во Индија, растението се нарекува батуа и се среќава изобилно во зимската сезона. Листовите и младите изданоци на ова растение се користат во јадења како што се супи, кари и парата - полнети лебови, вообичаени во Северна Индија. Семето или зрната се користат во фамбра, јадења од типот на каша во Химачал Прадеш, и во благо алкохолни ферментирани пијалоци како што се сура и ганти.

Во Непал, познат е како бете или бету. Се користи за подготовка на јадење познато како саг. Листовите се пржат со зачини, чили и сецкан лук. Ферментирано јадење познато како масаура се прави и со потопување на листовите во тесто од леќа со зачини, а потоа сушење на сонце неколку дена. Ферментираната масаура може да се направи во кари и да се сервира со ориз.

Храна за животни Како што сугерираат некои од вообичаените имиња, се користи и како храна (и лисја и семиња) за кокошки и друга живина. 

Градежништво Сокот од ова растение е моќна состојка за мешавина од малтер за ѕидови, според „Самарангана Сутрадхара“, што е санскритски трактат што се занимава со Шилпашастра (хиндуистичка наука за уметност и градежништво).

Ајурведа Во традиционалната ајурведска медицина, се смета дека е корисна за лекување на разни болести, иако нема клинички докази дека таквата употреба е безбедна или ефикасна. 

Галерија

Наводи

Надворешни врски

Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Лиснат зеленчук Категорија:Јадливи оревести плодови и семки Категорија:Флора на Етиопија Категорија:Флора на Европа Категорија:Дива лобода Категорија:Флора на Македонија Категорија:Флора