Malus florentina е вид јаболко (Malus) од семејството рози (Rosaceae). Првпат бил опишан во 1806 година како Crataegus florentina, меѓутоа, таксономијата на видот била нејасна со децении и понекогаш се сметал за природен хибрид помеѓу Aria torminalis и Malussylvestris. Денес, неговото вклучување во родот Јаболко е во голема мера неоспорно. Тоа е мало листопадно дрво со темнозелени листови, кое се карактеризира со големи, бели цветови, мали плодови и доцна цветна сезона во раното лето. Потекнува од Италија, јужниот Балкански Полуостров и ограничена област во северна Анадолија, но повремено се одгледува и на други места како украсно дрво. Плодот е јадлив и може да се јаде суров или варен. M. florentina е релативно ретка, но нејзината целокупна структура на популацијата и статусот на зачуваност се непознати.

Таксономија и етимологија

Таксономска историја Malusflorentina првично била опишана во 1806 година како вид глог, Crataegus florentina, од фирентинскиот ботаничар Атилио Зукагини (1754 – 1807), врз основа на примерок собран на Монте Кучоли во близина на Фиренца, Италија. Неговата прва валидна публикација под моментално прифатеното име Malus florentina била100 години подоцна, од германскиот ботаничар Камило Карл Шнајдер, во неговата книга од 1906 година Илустриран прирачник за широколисни дрвја и грмушки. Вкупно, видот е класифициран во дури осум различни родови, додека некои автори го третираат и како подвид на тесно поврзаната Malustrilobata. Дополнително, понекогаш се сметало дека видот потекнува од древна хибридизација помеѓу Aria torminalis и M.sylvestris.

Модерна таксономија и еволуција Студиите цврсто го сместуваат видот во рамките на родот јаболка, Malus. Особено, преглед од 2008 година од страна на Ќиан и неговите колеги, кој користел морфолошки, фитохемиски и молекуларни докази, дошол до заклучок дека станува збор за примарен вид на Malus, без индикации за хибридно потекло. Според тоа, од октомври 2025 година, „Plants of the World Online“ го вклучува видот во Malus. Иако неговата точна врска со другите видови во родот е сè уште нејасна, филогенетските студии базирани на пластидна и нуклеарна ДНК сугерираат дека е тесно поврзана со М.trilobata од источниот Медитеран, честопати сместувајќи ги двата вида заедно на гранка која го содржи и Malusioensis, Malus angustifolia и Malus coronaria.

Филогенетска студија од Лиу и неговите колеги (2022) покажаla дека оваа гранка, наречена Клад II, ја менувала позицијата во племето Maleae, во зависност од тоа дали користените филограми се базирале на нуклеарна или пластидна ДНК.

Авторите предложија дека ова несогласување помеѓу нуклеарните и пластидните филогении може да се должи на неколку фактори за време на процесот на видообразување: нецелосно сортирање по лоза, односно наследување на нецелосен сет на алели од најновиот заеднички предок ; алополиплоидија, односно наследување на повеќе од две копии на алели; или хибридизација, вкрстување на видовите. Сите овие беа важни механизми што лежеа во основата на еволуцијата на Малеите, племето јаболка, што ја отежнуваше реконструкцијата на нивната еволутивна историја. Авторите ја предложија хибридизацијата како најверојатно сценарио, при што предокот на Клејд II се хибридизирал со предокот на Пуртија, така што сите негови потомци, вклучувајќи го и M.Флорентина, ја наследила хлоропластната ДНК на Пуртија преку процес познат како заробување на хлоропласти . Од друга страна, во студијата од 2017 година на Савељева и неговите колеги, овие врски не беа поткрепени, а двајца М.Примероците од Флорентина дури и не се групираа заедно во еден клад.

Во понатамошна студија од 2024 година од страна на Сан и неговите колеги, авторите се залагале за воскреснување на родот Eriolobus за да ги содржи и M. trilobata и M. florentina. Ова се базираше на филогенетска анализа на митохондриската ДНК, која дала слично филогенетско дрво како и студиите базирани на пластидна ДНК. Сепак, авторите на студијата погрешно го идентификувале M. florentina како северноамерикански вид. Опис Грмушка или мало дрво, 4-6 м високо, без боцливи мали гран-чиња. Листовите широко-јајцевидни, 3-8 cm долги, 2-6 цм широки, на врвот заострени, во основата рамни, заокруглени или слабо срцевидни, ламината крупно пересто насечена на делови до 1/3, а деловите напилени, на горната страна зелени, голи или со ретки влакна, на долната страна сиво-зелени, густо влакнести и со испакнати спроводни жили. Лисните дршки тенки, влакнести, 1-2 цм долги а прилисниците ланцетни, со шиловиден горен дел, кафеави и многу рано отпаѓаат. Цветовите 1,5-2,5 цм во пречник, по 5-9 цвета групирани во гроздовидни соцветија слични на штит. Цветните дршки тенки, 2-4 цм долги, влакнести. Чашката бело-волнеста, чашкините запци линејни, 3-4 мм долги, долго се задржуваат на плодот, но потоа отпаѓаат. Венечните ливчиња бели, 10-12 мм долги, обратно-јајцевидни, на врвот плитко всечени. Прашниците во голем број, до 30. Карпелите 5, столпчињата 5, во основата околу 1/3 сраснати помеѓу себе и тој дел е густо влакнест. Плодот топчест, обратно-јајцевиден или издолжен, 8-14 мм долг, црвен.лево|мини| Младиот М. дрво Флорентина

Распространетост и екологија Malusflorentina има нерамномерна рспространетост, која се среќава на двете страни на Јадранското Море, на Апенинскиот Полуостров и на Балканскиот Полуостров. Дополнително, пријавено е и од три широко распространети локалитети во северна Анадолија, особено од Понтиските Планини, и нови локалитети продолжуваат да се откриваат во 21 век. Неговата распространетост има сличност со други дрвенести видови како што се Сладун, Pinus heldreichi и Бел габер. По неговиот првичен опис во 1806 година, Malusflorentina била позната само како распространета на Апенинскиот Полуостров, сè додека понатамошните ботанички истражувања не ја откриле нејзината појава во Анадолија и на Балканот во 1889 и 1918 година, соодветно. Така, иако не е ендемски на Апенинскиот Полуостров, понекогаш погрешно се верувало дека е така. мини| Мешана дабова шума во Бугарија. Низ целиот свој опсег, М. florentina се јавува главно околу рабовите на термофилните дабови шуми. На Балканот, Malusflorentina е распространета првенствено во јужниот централен дел, особено во Македонија, источна Албанија, Косово, јужна Србија и северна Грција, меѓутоа, изолирани популации се регистрирани и во централна и јужна Грција, западна Албанија, западна Бугарија и источна Тракија.

Механизмот на опрашување на видот не е познат, но другите Malusсе опрашуваат од инсекти, особено пчели. Видот раѓа мали, црвени плодови и се вели дека го распространуваат птиците . Како и другите видови Malus, се чини дека следи двегодишен модел на плодоносење, раѓајќи големи приноси само на секои две години. Malusflorentina, како и другите Рози е многу толерантна кон светлина, и бара отворена крошна за да напредува. Студија од 2025 година, спроведена од Пап и неговите колеги, идентификуваше четири гени под силна селекција, кои би можеле да бидат поврзани со отпорност на суша и стрес од сол, што потенцијално укажува на континуирана адаптација на аридификација.

Распространетост во Македонија Malusflorentina во Македонија расте во ретките дабови и габерови шуми, обично по доловите и покрај планинските реки до 1.000 м, надморска височина.

Позната за Жеден; Дервенска Клисура; Неготино - Војшанска Река; пл. Серта; Гевгелија - с. Конско и с. Серменин; клисурата на Црн Дрим.

Се посочува за Кавадарци, Водно, Скопска Црна Гора, клисура Демир Капија, Црна Река, Пелистер, Кичево, Струмица, Галичица, Караорман, Охрид и Дојранско.

Галерија

Употреба Плодовите од видот може да се јадат сурови или варени. Иако видот е познат по својата украсна вредност, вклучувајќи го релативно доцниот, привлечен цвет, есенската боја и кората, ретко се одгледува.

Наводи

Надворешни врски

Онлајн флора на Осоговската Планина : Malus florentina (Zuccagni) CK Schneid. Трајче Димитровски Scheda di botanica / профил на растенија: Malus florentina (Zuccagni) CK Schneid.

Категорија:Флора на Турција Категорија:Флора на Македонија Категорија:Страници со непрегледан превод