Дејвид Херберт Лоренс (11 септември 1885 година - 2 март 1930) - англиски романописец, писател на кратки раскази, поет, драматург, книжевен критичар, патеписец, есеист и сликар. Неговите модернистички дела се одразуваат на современоста, социјалната отуѓеност и индустријализацијата, додека се залагаат за сексуалноста, виталноста и инстинктот. Четири од неговите најпознати романи – Синови и љубовници (1913), Виножитото (1915), Вљубени жени (1920) и Љубовникот на Лејди Четерли (1928) – биле предмет на цензурирани судења поради нивните радикални прикази на романса, сексуалност и употреба на експлицитен јазик.
Мислењата и уметничките преференции на Лоренс му донеле спорна репутација; тој доживеал прогон и погрешно претставување на неговото творештво во текот на целиот свој живот, голем дел од кој го поминал во доброволен егзил што го опишал како „доволно дивјачко поклонение“. Во времето на неговата смрт, тој бил разновидно презрен како невкусен, авангарден и порнограф кој постигнал успех единствено преку еротика; сепак, англискиот романописец и критичар Едвард М. Форстер, го оспорил ова широко распространето гледиште, опишувајќи го како „најголемиот имагинативен романописец на нашата генерација“. Подоцна, англискиот книжевен критичар Ф.Р. Ливис, исто така, се залагал и за неговиот уметнички интегритет и за неговата морална сериозност. Robertson, P. J. M. "F. R. Leavis and D. H. Lawrence Bilan, R. P. "Leavis on Lawrence: The Problem of the Normative"
Живот и кариера
Ран живот лево|мини|Музеј на родното место на Д.Х. Лоренс во Иствуд, Нотингемшир Лоренс бил четврто дете на Артур Џон Лоренс, скоро неписмен рудар во рудникот Бринсли, и Лидија Лоренс (родена Бердсал), поранешна ученичка-наставничка која била принудена да работи рачно во фабрика за чипки поради финансиските тешкотии на нејзиното семејство. Своите млади години ги поминал во рударскиот град Иствуд, Нотингемшир, каде што најголеммиот дел од населението работело во рудник. Куќата во која е роден, улица Викторија број 8а, денес е Музеј на родното место на Д.Х. Лоренс. Неговото работничко потекло и тензиите меѓу неговите родители биле материјал за некои од неговите рани дела. Лоренс од рана возраст талкал по отворените, ридести предели и преостанатите делови од Шервудската шума во северно од Иствуд, започнувајќи доживотно ценење на природниот свет, и често пишувал за „земјата на моето срце“ како место за голем дел од неговата фикција. Иако таткото на Лоренс сакал неговите синови „да одат во рудникот“, неговата мајка „била горчливо решена нејзините деца да не заработуваат за живот со никаков вид физичка работа“ и таа победила, барем што се однесува до Лоренс.
Младиот Лоренс посетувал училиште „Бовејл Борд“ (денес преименувано во основно училиште „Грисли Бовејл Д.Х. Лоренс“ во негова чест) од 1891 до 1898 година, станувајќи првиот локален ученик кој добил стипендија од окружниот совет за средното училиште „Нотингем“ во блискиот Нотингем. Тој го напуштил училиштето во 1901 година, работејќи три месеци како помлад службеник во фабриката за хируршки апарати „Хејвуд“, но тежок напад на пневмонија ја завршил оваа кариера. За време на неговото закрепнување, тој често ја посетувал фармата на Хаг, домот на семејството Чемберс, и започнал пријателство со една од ќерките, Џеси Чемберс, која ќе ги инспирира ликовите што ги создавал во неговото пишување. Важен аспект од неговиот однос со Чемберс и другите адолесцентни познаници била заедничката љубов кон книгите, интерес кој траел во текот на целиот живот на Лоренс.
Во приватно писмо напишано во 1908 година, Лоренс изразил поддршка за евгениката преку методот на „смртоносна комора“ за отстранување на „сите болни, слаби, осакатени луѓе“. мини|Лоренс на 21-годишна возраст во 1906 година Во годините од 1902 до 1906 година, Лоренс работел како ученик и наставник во Британското иствудско училиште. Потоа станал редовен студент и во 1908 година добил сертификат за наставник од Нотингемскиот универзитетски колеџ (тогаш надворешен колеџ на Лондонскиот универзитет). Во текот на овие рани години работел на своите први песни, неколку кратки раскази и нацрт на романот „Летиција“, кој на крајот ќе стане „Белиот паун“. На крајот на 1907 година, тој победил на натпревар за кратки раскази во Nottinghamshire Guardian, за прв пат кога добил пошироко признание за своите литературни таленти.
Рана кариера Во есента 1908 година, новоквалификуваниот Лоренс го напуштил својот дом од детството и се преселил во Лондон. Додека предавал во училиштето „Дејвидсон Роуд“ во Кројдон, тој продолжил да пишува. Џеси Чемберс му доставила дел од раната поезија на Лоренс на Форд Мадокс Форд (тогаш познат како Форд Херман Хуфер), уредник на влијателниот The English Review. Потоа Хуфер ја нарачал приказната „Мирис на хризантеми“, која, кога била објавена во тоа списание, го охрабрила Хајнеман, лондонски издавач, да го замоли Лоренс за повеќе дела. Неговата кариера како професионален автор веќе започнала сериозно, иако предавал уште една година. мини|Спомен-плоча на Колворт Роуд, Кројдон, јужен Лондон Кратко откако се појавиле последните пробни верзии на неговиот прв објавен роман, „Белиот паун“, во 1910 година, мајката на Лоренс починала од рак. Лоренс бил скршен и следните неколку месеци ги опишал како „болна година“. Поради блискиот однос на Лоренс со неговата мајка, неговата тага станала голема пресвртница во неговиот живот, исто како што смртта на неговиот лик, г-ѓа Морел, е голема пресвртница во неговиот автобиографски роман „Синови и љубовници“, дело кое се потпира на голем дел од провинциското воспитување на писателот. Во суштина, зафатен со емотивната битка за љубовта на Лоренс помеѓу неговата мајка и „Миријам“ (всушност Џеси Чемберс), романот, исто така, ја документира кратката интимна врска на Лоренс (преку неговиот протагонист, Пол) со Чемберс, која Лоренс конечно ја започнал на Божиќ во 1909 година, завршувајќи ја во август 1910 година. Болката што ова ѝ ја нанесе на Чемберс и, конечно, нејзиното портретирање во романот, го завршиле нивното пријателство; откако бил објавен, тие никогаш повеќе не проговориле.
Во 1911 година, Лоренс се запознал со Едвард Гарнет, издавач, кој му бил ментор и станал негов добар пријател, како и неговиот син Дејвид. Во текот на овие месеци, младиот автор го ревидирал Пол Морел, првиот нацрт од она што подоцна станало „Синови и љубовници“. Покрај тоа, колешката наставничка, Хелен Корк, му дала пристап до нејзините интимни дневници за несреќна љубовна врска, што ја формирало основата на „Натрапникот“, неговиот втор роман. Во ноември 1911 година, Лоренс повторно добил пневмонија; откако се опоравил, ја напуштил наставата за да стане писател со полно работно време. Во февруари 1912 година, тој ја раскинал свршувачката со Луи Бароуз, стара пријателка од неговите денови во Нотингем и Иствуд. лево|мини|Д.Х. Лоренс и Фрида во 1914 година Во март 1912 година, Лоренс ја запознал Фрида Викли (родена фон Рихтхофен), со која го поминал остатокот од својот живот. Таа била шест години постара од него, и во брак со Ернест Викли, неговиот поранешен професор по современи јазици на Нотингемскиот универзитетски колеџ, и имале три мали деца. Сепак, таа и Лоренс побегнале и ја напуштиле Англија и заминале во домот на родителите на Фрида во Мец, гарнизонски град (тогаш во Германија) во близина на спорната граница со Франција. Лоренс ја доживеал својата прва средба со тензиите меѓу Германија и Франција кога бил уапсен и обвинет дека е британски шпион, пред да биде ослободен по интервенцијата на таткото на Фрида. По овој инцидент, Лоренс заминал во мало селце јужно од Минхен, каде што му се придружила Фрида за нивниот „меден месец“, подоцна овековечен во серијата љубовни песни насловени како „Look! We Have Come Through“ (1917).
Во текот на 1912 година, Лоренс ја напишал првата од неговите таканаречени „рударски драми“, „Снаата“, напишана на нотингемски дијалект. Драмата не била изведена, па дури ни објавена за време на животот на Лоренс. мини|Фотографија на Лоренс од Леди Отолин Морел, 29 ноември 1915 година Од Германија, тие пешачеле кон југ преку Алпите до Италија, патување кое било запишано во првата од неговите патни книги, збирка поврзани есеи насловена како „Самракот во Италија“ и недовршениот роман „Господинот Пладне“.
За време на престојот во Италија, Лоренс ја завршил конечната верзија на „Синови и љубовници“. Откако му здодеал ракописот, му дозволил на Едвард Гарнет да исече околу 100 страници од текстот. Романот бил објавен во 1913 година и бил прогласен за живописен портрет на реалноста на животот на работничката класа во провинцијата.
Лоренс и Фрида се вратиле во Велика Британија во 1913 година на кратка посета, за време на која се сретнале и се спријателиле со критичарот Џон Мидлтон Мари и писателката на кратки раскази родена во Нов Зеланд, Кетрин Менсфилд.
Исто така, во текот на истата година, на 28 јули, Лоренс се запознал и со велшкиот поет Вилијам Хенти Дејвис, од чија поезија за природата првично се восхитувал. Дејвис собирал автограми и сакал да ги добие автограмите на Лоренс. Издавачот на џорџијанска поезија, Едвард Марш, го обезбедил ова за Дејвис, веројатно како дел од потпишана песна, а исто така договорил и средба помеѓу поетот и Лоренс и неговата сопруга. И покрај неговиот ран ентузијазам за делото на Дејвис, ставот на Лоренс се оладил откако ја прочитал „Зеленило“; додека бил во Италија, тој ги омаловажил и „Песни за природата“, нарекувајќи ги „толку тенки што човек едвај може да ги почувствува“.
Откако двојката се вратила во Италија, престојувајќи во куќа во Фјаскерино на Специскиот Залив, Лоренс го напишал првиот нацрт на она што подоцна ќе биде преобразено во два од неговите најпознати романи, „Виножитото“ и „Вљубени жени“, во кои неконвенционалните женски ликови се во средиште на вниманието. И двата романи станале многу оспорувани и биле забранети за објавување во Велика Британија поради непристојност, иако „Вљубени жени“ била забранета само привремено.
„Виножитото“ следи три генерации на земјоделско семејство од Нотингемшир од прединдустрискиот до индустрискиот период, фокусирајќи се особено на ќерката, Урсула, и нејзиниот стремеж за поисполнет живот отколку да стане сопруга без обврски. „Вљубени жени“ навлегува во сложените односи помеѓу четири главни ликови, вклучувајќи ја Урсула од „Виножитото“ и нејзината сестра Гудрун. И двата романа истражуваат големи теми и идеи што ја предизвикале традиционалната мисла за уметноста, политиката, економскиот раст, полот, сексуалното искуство, пријателството и бракот. Ставовите на Лоренс, изразени во романите, денес се смета дека се далеку пред неговото време. Искрениот и релативно директен начин на кој пишувал за сексуалната привлечност бил очигледно причината зошто книгите првично биле забранети, особено споменувањето на привлечноста кон лица од ист пол; Урсула има афера со жена во „Виножитото“, а постои и притаена струја на привлечност меѓу двата главни машки лика во „Вљубени жени“.