Советските дисиденти — луѓе кои не се согласувале со одредени карактеристики на советската идеологија или со нејзината целина и кои биле подготвени да зборуваат против нив. Терминот дисидент се користел во Советскиот Сојуз (СССР) во периодот од средината на 1960-тите до падот на комунизмот.Chronicle of Current Events (samizdat) Се користел за мали групи маргинализирани интелектуалци чии предизвици, од скромни до радикални до советскиот режим, наишле на заштита и охрабрување од дописниците, и обично кривично гонење или други форми на замолчување од страна на властите. Следејќи ја етимологијата на терминот, се смета дека дисидентот „седи одвоен“ од режимот. Како што неистомислениците почнале да се самоидентификуваат како дисиденти, терминот почнал да се однесува на поединец чиј неконформизам се сметал за доброто на едно општество.Universal Declaration of Human Rights General Assembly resolution 217 A (III), United Nations, 10 December 1948Proclamation of Tehran, Final Act of the International Conference on Human Rights, Teheran, 22 April to 13 May 1968, U.N. Doc. A/CONF. 32/41 at 3 (1968), United Nations, May 1968CONFERENCE ON SECURITY AND CO-OPERATION IN EUROPE FINAL ACT. Helsinki, 1 aug. 1975 Највлијателната подгрупа на дисидентите е позната како советско движење за човекови права.
Политичката опозиција во СССР била едвај видлива, а освен ретки исклучоци, постоеле мали последици, првенствено затоа што била веднаш уништена преку брутална сила. Наместо тоа, важен елемент на дисидентската активност во Советскиот Сојуз било информирањето на општеството (и во СССР и во странските земји) за кршење на законите и човековите права и организирање во одбрана на тие права. Со текот на времето, дисидентското движење создало живописна свест за злоупотребите на советските комунисти.
Советските дисиденти кои ја критикувале државата во повеќето случаи се соочувале со правни санкции според Советскиот кривичен законик и избор помеѓу егзил во странство (со одземање на нивното советско државјанство), душевна болница или работен логор. Антисоветското политичко однесување, особено, отвореното спротивставување на властите, демонстрациите за реформи, пишувањето книги критички настроени кон СССР, кај некои лица било дефинирано како истовремено кривично дело (на пр. кршење на членовите 70 или 190-1), симптом (на пр. „заблуда на реформистизам“) и дијагноза (на пр. шизофренија).
1950 - 1960 Во 1950-тите, советските дисиденти започнале да објавуваат критики до Запад со испраќање документи и изјави до странските дипломатски мисии во Москва. Во 1960-тите, советските дисиденти често изјавувале дека правата што владата на Советскиот Сојуз им ги негира се универзални права, кои ги поседува секој без разлика на раса, религија и националност. Во август 1969 година, на пример, Иницијативната група за одбрана на граѓанските права во СССР апелирала до Комитетот за човекови права на Обединетите нации да ги брани човековите права што не ги почитувале советските власти во голем број судења.
Некои од главните пресвртници на дисидентското движење од 1960-тите вклучуваат:
Јавни читања на поезијата на плоштадот Мајаковски во центарот на Москва, каде често циркулирале некои од подземните списанија кои го критикувале системот; некои од овие јавни читања биле растурени од полицијата; Судењето на поетот Јосиф Бродски (подоцна познат како Џозеф Бродски, идниот добитник на Нобеловата награда за литература) кој бил обвинет за „паразитизам“ затоа што не бил официјално вработен и осуден во 1963 година на внатрешен егзил; тој добил широко распространети симпатии и поддршка во дисидентски и полудисидентски кругови, најмногу преку белешките од неговото судење составени од Фрида Вигдорова Судењето и изрекувањето на казната на писателите Андреј Сињавски и Јули Даниел кои биле уапсени во 1965 година поради објавување на нивните коавторски дела во странство под презимиња и осудени на работен логор и внатрешен егзил; противењето на ова судење довело до кампања со петиции за нивно ослободување која била потпишана од илјадници луѓе, од кои многумина продолжиле поактивно да учествуваат во дисидентското движење Тивки демонстрации на плоштадот Пушкин во Москва иницирани од Александар Есенин-Волпин на денот на советскиот устав на 5 декември 1965 година, со постери кои ги повикуваат властите да го почитуваат сопствениот Устав Петиции против минимизирањето на теророт на Сталин по смената на Никита Хрушчов и повторното оживување на култот на личноста на Сталин во делови од советската владина бирократија Основање, во април 1968 година, на подземното периодично списание „Хроника на тековните настани“, документирање на кршење на човековите права и протестни активности низ Советскиот Сојуз Објавувањето на Западот на првиот политички есеј на Андреј Сахаров „Рефлексии за напредокот и интелектуалната слобода“ во пролетта и летото 1968 година Протестниот собир против советската инвазија на Чехословачка за да се потисне Прашкатата пролет; бил одржан на 25 август 1968 година на Црвениот плоштад во Москва од осум дисиденти, меѓу кои Виктор Фајнберг, Наталија Горбаневскаја, Павел Литвинов, Владимир Дремлуга и други. Основањето на Иницијативата за човекови права во 1969 г
1970 мини|260x260пкс| Членови на московската Хелсиншка група Јулија Вишневски, Људмила Алексеева, Дина Каминскаја, Кронид Љубарски во Минхен, 1978 г. Нашата историја покажува дека повеќето од луѓето можат да бидат измамени многу долго. Но, сега целиот овој идиотизам доаѓа во јасна контрадикција со фактот дека имаме одредено ниво на отвореност. (Владимир Воинович) Врвот на неистомислениците како присуство во западниот јавен живот претставувале 1970-тите. Хелсиншкиот договор ги инспирирал дисидентите во Советскиот Сојуз, Чехословачка, Унгарија и Полска отворено да протестираат против неуспесите на човековите права од страна на нивните влади. Советските дисиденти барале од советските власти да ги спроведат своите обврски кои произлегуваат од Хелсиншкиот договор со иста ревност и на ист начин како што порано отворените легалисти очекувале советските власти строго да се придржуваат до словото на нивниот устав. Дисидентните руски и источноевропските интелектуалци кои барале да се почитуваат договорите од Хелсинки биле подложени на официјална репресија. Според советскиот дисидент Леонид Пљушч, Москва го искористила безбедносниот пакт од Хелсинки за да ја подобри својата економија, истовремено зголемувајќи го потиснувањето на политичките неистомисленици. 50 членови на советските хелсиншки групи биле затворени. Случаите на политички затвореници и затвореници на совеста во Советскиот Сојуз биле откриени од Амнести Интернешнл во 1975 година и од Комитетот за одбрана на советските политички затвореници во 1975 година и 1976 година
Американскиот претседател Џими Картер во своето инаугуративно обраќање на 20 јануари 1977 година објавил дека човековите права ќе бидат централни за надворешната политика за време на неговата администрација. Во февруари, Картер му испратил писмо на Андреј Дмитриевич Сахаров во кое ја изразил својата поддршка за ставот на вториот за човековите права. Во пресрет на писмото на Картер до Сахаров, СССР предупредил против обидите „ да се меша“ во нејзините работи под осмислен изговор за „одбрана на човековите права Шефот на КГБ, Јуриј Андропов, утврдил: „Така се појави потребата да се прекинат активностите на Орлов, неговиот колега од Хелсиншкиот мониторинг Гинзбург и другите еднаш засекогаш, врз основа на постоечкиот закон“. Според Дмитри Волкогонов и Харолд Шукман, Андропов бил тој кој ги одобрил бројните судења на активисти за човекови права како Андреј Амалрик, Владимир Буковски, Вјачеслав Чорновил, Звијад Гамсахурдија, Александар Гинзбург, Наталија Горбаневскаја, Пјотр Григор и други.Ако ги прифатиме кршењата на човековите права како само „нивниот начин“ на вршење на работите, тогаш сите сме виновни. (Андреј Сахаров) мини|Хроника на актуелни настани бр. 11, 31 декември 1968 година (предна корица) Доброволната и неволната емиграција им овозможило на властите да се ослободат од многу политички активни интелектуалци, вклучувајќи ги писателите Валентин Турчин, Георги Владимов, Владимир Воинович, Лев Копелев, Владимир Максимов, Наум Коржавин, Василиј Аксјонов, психијатарот Марина Војханскаја и други.Хроника на актуелни настани опфатила 424 политички судења, во кои биле осудени 753 лица, а ниту еден од обвинетите не бил ослободен; дополнително, 164 лица биле прогласени и испратени на задолжително лекување во психијатриска болница.
Според советските дисиденти и западните критичари, КГБ рутински испраќала неистомисленици кај психијатри за дијагностицирање за да се избегнат срамните јавни судења и да се дискредитираат неистомислениците како производ на лоши умови. Врз основа на тоа дека политичките неистомисленици во Советскиот Сојуз биле психотични и во заблуда, тие биле затворени во психијатриски болници и третирани со невролептици. Затворањето на политичките неистомисленици во психијатриски институции станало вообичаена практика. Таа техника би можела да се нарече „медикализација“ на дисиденција или психијатриски терор, сега веќе познатата форма на репресија применета во Советскиот Сојуз врз Леонид Пљушч, Пјотр Григоренко и многу други. Конечно, многу луѓе во тоа време имале тенденција да веруваат дека дисидентите се ненормални луѓе чија посветеност на душевните болници била сосема оправдана. Според мислењето на претседателката на Московската Хелсиншка група, Људмила Алексеева, припишувањето на ментална болест на истакната личност која излезгла со политичка декларација или акција е најзначајниот фактор во проценката на психијатријата во текот на 1960-тите и 1980-тите. Во тоа време советскиот дисидент Владимир Буковски напишал „Нова ментална болест во СССР: Опозиција“ објавена на француски, германски, италијански, шпански и (коавторство со Семен Глузман) Прирачник за психијатрија за дисиденти објавен на руски јазик, англиски, француски, италијански, германски, дански.
Репресија на Хелсиншките набљудувачки групи Во 1977-1979 година и повторно во 1980-1982 година, КГБ реагирал на Хелсиншките групи за набљудување во Москва, Киев, Вилнус, Тбилиси и Ереван со отпочнување големи апсења и осуда на своите членови на затвор, работен логор, внатрешен егзил и психијатриски затвор.
Од членовите на Московската Хелсиншка група, во 1978 година нејзините членови Јуриј Орлов, Владимир Слепак и Анатолиј Шчарански биле осудени на долги работни логори и внатрешен егзил за „антисоветска агитација и пропаганда“ и предавство. Следело уште еден бран апсења во раните 1980-ти: Малва Ланда, Виктор Некипелов, Леонард Терновски, Феликс Серебров, Татјана Осипова, Анатолиј Марченко и Иван Ковалев. Советските власти им понудиле на некои активисти „можност“ да емигрираат. Људмила Алексеева емигрирала во 1977 година. Основачите на Московската Хелсиншка група Михаил Бернштам, Александар Корчак, Виталиј Рубин, исто така, емигрирале, а на Пјотр Григоренко му било одземено советското државјанство додека барал лекување во странство.
Украинската Хелсиншка група претрпела тешки репресии во текот на 1977-1982 година, со повеќекратни казни за работен логор на Николај Руденко, Олекси Тихи, Мирослав Маринович, Микола Матушевич, Левко Лукјаненко, Олес Бердник, Микола Хорбал, Жинови Красивски, Виталиј Калјаниченко, Вјачеслав Черновил, Чорновил, Олга Хејко, Васил Стус, Оксана Мешко, Иван Сокулски, Иван Кандиба, Петро Розумни, Васил Штрилцив, Јарослав Лесив, Васил Сичко, Јуриј Литвин, Петро Сичко. До 1983 година, украинската Хелсиншка група имала 37 членови, од кои 22 биле во затворски логори, 5 биле во егзил, 6 емигрирале на Запад, 3 биле ослободени и живееле во Украина, 1 ( Михаило Мелник) извршил самоубиство.