William "Bill" Fenton Russell, nado en West Monroe (Luisiana) o 12 de febreiro de 1934 e finado en Mercer Island (Washington) o 31 de xullo de 2022, foi un xogador e adestrador de baloncesto estadounidense, que xogou como pivote durante trece anos nos Boston Celtics da NBA. Foi en cinco ocasións nomeado MVP da tempada, ademais de ser o máximo estandarte da dinastía dos Celtics que gañaron once campionatos en trece anos.
Antes da súa carreira profesional, Russell gañou dous campionatos da NCAA con San Francisco Dons en 1955 e 1956. Tamén conseguiu a medalla de ouro nos Xogos Olímpicos de Melbourne de 1956 como capitán da selección nacional estadounidense. Russell está considerado como un dos mellores defensores da historia da NBA, sendo os seus tapóns e a súa defensa ao home as maiores razóns do éxito dos Celtics, inspirando ademais a outros xogadores a mellorar o seu xogo defensivo. Tamén foi notable á hora de rebotear, recollendo un total de 21.620 rebotes en toda a súa carreira e converténdose nun dos dous xogadores, xunto con Wilt Chamberlain, capaces de conseguir 50 rebotes ou máis nun partido. A pesar de non centrarse nunca no xogo ofensivo, finalizou a súa carreira profesional con 14.522 puntos. Dende 1975 forma parte do Basketball Hall of Fame e en 1996 foi nomeado un dos "cincuenta mellores xogadores da historia da liga".
Comezos A súa familia tivo moitos problemas co racismo, até o punto que ao seu pai foille negado o servizo nunha gasolineira até que tódolos clientes brancos fosen atendidos. Cando o seu pai tentou marchar e buscar outra gasolineira, o encargado do establecemento pegoulle cunha escopeta na cara ameazándoo de morte con que quedase e esperase a súa quenda. Noutra ocasión, a súa nai camiñaba pola rúa cun vestido elegante cando un policía local atopouna e fíxoa regresar a casa para cambiarse o vestido xa que a describiu como "roupa de branca". Debido ao racismo que se respiraba no seu Monroe natal, a familia Russell mudouse a Oakland (California). A súa nai, Kathy, morrería dun fallo renal pouco antes de cumprir os 33 anos de idade. Criado a partir de entón polo seu pai, sempre recoñecería nel o seu ídolo:
Russell asistiu ao Instituto McClymonds, onde non comezou a sobresaír como xogador de baloncesto até os seus anos júnior e sénior, e gañando tres campionatos estatais co equipo.
Universidade miniatura|left|180px|Russell durante a Universidade. A única universidade que ofrecía unha bolsa deportiva a Russell era a Universidade de San Francisco, onde Russell xogou baixo as ordes do adestrador Phil Woolpert. Xunto cos seus compañeiros de raza negra Hal Perry e K.C. Jones, Russell converteuse en obxecto de insultos racistas, tanto en USF como nos outros lugares. Nun lamentable incidente, hoteis de Oklahoma City negáronse a admitir a Russell e os seus compañeiros negros mentres o equipo estaba na cidade para disputar o All-College Tournament de 1954. En protesta a iso, o equipo enteiro decidiu acampar nunha residencia universitaria de estudantes pechada, o que eles máis tarde consideraron unha importante experiencia de vinculación. Décadas máis tarde, Russell explicou que as súas experiencias lle endureceron contra o abuso de todo tipo de clases. "Nunca me permitín ser unha vítima" dixo. Russell liderou a USF Dons aos campionatos da NCAA de 1955 e 1956, incluíndo un refacho da friorenta de 55 partidos consecutivos gañados. Converteuse nun xogador popular grazas á súa forte defensa e a súa habilidade para taponar os tiros rivais, chegando a colocar 13 nun partido. John Wooden, adestrador de UCLA Bruins, dixo de Russell que era "o mellor defensor que xamais vin".
Durante a súa carreira universitaria, Russell acadou unha media de 20,7 puntos e 20,3 rebotes en 79 encontros.Bill Russell Foi tan dominante que forzou á NCAA ha modificar varias regras, as que viñeron ser coñecidas como as "Regras de Russell"; tras a tempada de 1955, decidiuse ensanchar a liña de tiros libres de seis a doce pés, o que obrigaba aos pivotes a xogar máis lonxe de canastra. Tamén se converteu en ilegal tocar o balón cando este se atopase en traxectoria descendente a canastra.
Ademais do baloncesto, Russell representou a USF Dons en competicións de atletismo. Competiu na carreira de 402 m, podendo completala en 49,6 s, e en salto de altura, sendo elixido pola revista Track & Field News como o sétimo mellor saltador de altura do mundo en 1956. Ese ano, Russell gañou os títulos de salto de altura na reunión de afeccionados de Central California e do Pacífico, e na West Coast Relays. Nesta última competición, realizou un dos seus mellores saltos, alcanzando os 2,06 m, só 6 cm menos que os alcanzados polo campión olímpico aquel ano. Tras a súa carreira en San Francisco, os Harlem Globetrotters convidárono a unirse ao seu lendario equipo. Con todo, o propietario Abe Saperstein só negociaba directamente co adestrador de Russell, polo que o pivote rexeitou a oferta. Alegou que se Saperstein era demasiado elegante para falar con el, entón el era demasiado elegante para xogar para Saperstein. En cambio, Russell declarouse elixible para o Draft da NBA de 1956.
Draft de 1956 No Draft de 1956, o adestrador dos Boston Celtics Red Auerbach, puxera os seus ollos sobre Russell, pensando que a súa intensidade defensiva e a súa capacidade reboteadora eran o que os Celtics realmente necesitaban. Os seus pensamentos eran pouco ortodoxos, xa que por aquel tempo os pivotes destacaban polo seu xogo ofensivo e por prestar pouca atención á defensa.Timeless Excellence Con todo, as posibilidades de conseguir a Russell parecían remotas, xa que tras quedar os Celtics segundos a tempada anterior a súa elección no draft era demasiado baixa. Ademais, Auerbach xa usara a súa elección territorial para elixir o aleiro Tom Heinsohn. Pero Auerbach xa sabía que os Rochester Royals, equipo posuidor da primeira elección do draft, ían seleccionar ao novo reboteador Maurice Stokes e que non estaban dispostos a pagar os 25.000 dólares que solicitaba Russell. Os St. Louis Hawks, segundos no draft, elixiron a Russell, pero o equipo desexaba facerse cos servizos de Ed Macauley, xogador seis veces All-Star dos Celtics e nativo de St. Louis. Auerbach aceptou negociar cos Hawks por Macauley só se entraba na operación o mozo Russell, e despois de que os Celtics estivesen de acordo en incluír tamén ao rookie Cliff Fagan, o traspaso fíxose oficial.
Nese mesmo draft, os Celtics tamén escolleron a K.C. Jones, compañeiro de Russell en San Francisco Dons. Esa noite a franquía conseguiu facerse cos servizos de tres futuros membros do Hall of Fame e campións da NBA como eran Russell, Jones e Heinsohn. Dita elección do draft e o mencionado intercambio posterior foron considerados, coa perspectiva do tempo, un dos máis importantes intercambios da historia do deporte norteamericano.
Xogos Olímpicos de 1956
Antes do seu ano rookie, Russell foi capitán da selección nacional estadounidense que competiu nos Xogos Olímpicos de Melbourne 1956. Russell tivo a opción de saltarse o torneo e disputar a tempada completa cos Celtics, algo ao que o pivote rexeitou. Posteriormente comentou que tería competido en salto de altura se fose rexeitado polo equipo de baloncesto.Chat Transcript: Celtics Legend Bill Russell Baixo a tutela do adestrador Gerald Tucker, Russell axudou ao combinado norteamericano a gañar a medalla de ouro derrotando á Unión Soviética na final por 89-55. Estados Unidos dominou o torneo, gañando aos seus rivais por unha diferenza de 53,5 puntos por partido de media. Russell liderou ao equipo en anotación con 14,1 puntos por encontro, mentres que Jones, compañeiro de equipo seu nos Celtics achegou outros 10,9 por partido.
NBA 1956–59 miniatura|left|Russell e Red Auerbach (1956). Russell non se puido unir aos Celtics na súa primeira tempada na NBA até decembro de 1956 debido ao seu compromiso olímpico. Tras o seu regreso de Melbourne, Rusell disputou 48 partidos e media 14,7 puntos e 19,6 rebotes por partido, liderando a liga nesta última categoría estatística. Durante a tempada, no equipo xogaron cinco futuros membros do Hall of Fame: Russell, Tom Heinsohn, Jim Loscutoff, Bill Sharman, Bob Cousy e Frank Ramsey, este saíndo desde o banco (K.C. Jones non xogou en Boston até 1958 debido ao servizo militar). Nos anos previos á chegada de Russell, os Celtics eran un equipo anotador pero pobre en defensa. Con todo, coa presenza defensiva de Russell, os Celtics fundaban o inicio dunha das dinastías máis longas na historia do deporte. Na primeira tempada o equipo logrou un balance de 44-28, conseguindo unha praza de acceso a playoffs. No primeiro partido da primeira rolda ante Syracuse Nationals, liderados polo futuro Hall of Fame: Dolph Schayes, Russell completou un dos mellores partidos na súa carreira. Finalizou con 16 puntos, 31 rebotes e 7 tapóns, aínda que por esa época os tapóns non eran unha estatística oficial. Os Celtics varreron aos Nationals e posteriormente plantáronse nas súas primeiras Finais.
Nas Finais da NBA enfrontáronse a St. Louis Hawks, equipo liderado pola estrela Bob Pettit e o ex-Celtic Macauley. Ambas as franquías chegaron ao sétimo partido empatados a encontros gañados, sendo no decisivo da serie no que Russell completou o famoso "Coleman Play". Russell atopábase na liña de fondo do seu propio campo cando Jack Coleman recibiu un pase a media pista, chegando o pivote dos Celtics coa suficiente velocidade e potencia como para taponarlle a a priori sinxela bandexa que se preparaba a realizar o xogador dos Hawks. O tapón conservou o 103-102 para os Celtics no marcador a falta de 40 segundos para o final do partido. O encontro decidiuse na prórroga, onde os Celtics impuxéronse por 125-123, gañando o seu primeiro anel de campión. Na tempada 1957-58, Russell promedió 16,6 puntos e 22,7 rebotes por partido, marca da liga. Un interesante fenómeno ocorreu esa campaña na NBA; Russell foi nomeado MVP da Tempada, pero, estrañamente, elixido no segundo mellor quinteto da liga, algo que ocorrería constantemente ao longo da súa carreira. A NBA razoou que outros pivotes eran máis versátiles que Russell, pero ningún outro significaba tanto para o seu equipo como o facía el.
Por segundo ano consecutivo os Celtics posuían a mellor marca da NBA, avanzando facilmente até as Finais da NBA. Nelas atopáronse de novo aos Hawks, lesionándose Russell no terceiro partido da serie. Liderados por Macauley e Pettit, e co seu adestrador Alex Hannum, os Hawks alzáronse co seu primeiro campionato en seis encontros. Na campaña 1958-59, Russell continuou cos seus dominantes números; 16,7 puntos e 23 rebotes por noite. Converteuse nun dos mellores reboteadores de todos os tempos, promediando non menos de 23 rebotes por partido nas súas sete seguintes tempadas na liga. Os Celtics fixéronse coa mellor marca da liga gañando 52 partidos, liderados por Russell facías unhas novas Finais da NBA. Nas de 1959, os Celtics varreron a Minneapolis Lakers por 4-0 e conquistaron o seu segundo anel. John Kundla, adestrador dos Lakers, dixo tras a serie:
1959–66 miniatura|Bill Russell (6 de Boston) ante os Chicago Packers en 1961.