A Marcha Real, oficialmente Marcha Real Española, son as denominacións tradicionais, xunto coa de Marcha Granadera —ou antigamente, Marcha de Granaderos—, que recibe o himno nacional de España.
Aínda que o rei Carlos III declarouna «Marcha de Honra» o 3 de setembro de 1770 foi a costume popular de cantala o que a converteu de facto no himno nacional, con anterioridade a que se declarara como tal de maneira legal. A denominación de «Marcha Real» foi unha expresión usada de maneira popular porque adoitaba ser interpretada nos actos públicos aos que asistía o rei ou a raíña.
A Marcha Real foi o himno de España dende o século XVIII, excepto durante o Trienio Liberal (1820-1823) e a Segunda República (1931-1939), períodos nos que se usou o Himno de Riego. Restableceuse a súa oficialidade durante a guerra civil na zona sublevada polo decreto do 27 de febreiro de 1937, ratificado no Boletín Oficial del Estado unha vez finalizada a contenda o 17 de xullo de 1942.Información sobre o Himno Nacional na páxina da Presidencia do Goberno de España. A regulación máis precisa realizouse no Real Decreto 1560/1997,Real Decreto, corrección de grallas. do 10 de outubro de 1997, ano da adquisición plena dos dereitos de autoría da harmonización realizada por Bartolomé Pérez Casas e revisada por Francisco Grau, director de banda da Garda Real, quen cedeu gratuitamente os seus dereitos.
Historia A Marcha Real é un dos himnos nacionais máis antigos de Europa: a súa primeira mención aparece en 1761 no Libro da Ordenanza do Toque de Pífanos e Tambores de novo na Infantería, composta por Don Manuel de Espinosa, 1761, de Manuel de Espinosa de los Monteros. Neste documento escríbese a súa partitura e titúlase Marcha granadera ou Marcha de granaderos. Segundo este documento, Manuel de Espinosa é o seu compositor.
Hai unha falsa crenza de que o autor da Marcha Real era Frederico II de Prusia, un gran afeccionado á música. Esta crenza comezou en 1861 cando apareceu por primeira vez publicada en España Militar. En 1864, o coronel Antonio Vallecillo publicou a noticia no xornal El Espíritu Público, popularizando así a suposta orixe prusiana da Marcha Real. Segundo Vallecillo, o himno foi un agasallo de Frederico II ao soldado Juan Martín Álvarez de Sotomayor que estivo na corte prusiana, por orde de Carlos III, para coñecer as tácticas militares desenvolvidas polo exército de Frederico II. En 1868 publícase a historia en Los Sucesos, cambiando o destinatario do agasallo a Pedro Pablo Abarca de Bolea, conde de Aranda. O mito foi así recollido en diversas publicacións desde 1884 e 1903, ata que foi incluído en 1908 na Enciclopedia Espasa.A Marcha de Granada, orixe do Himno Nacional, de Antonio Manzano na Revista Atenea, Nº 30, páx. 80, 2011.
En 1770, o rei Carlos III declarou a Marcha de Granaderos "Marcha de Honra", e con isto formalizou o costume de realizala en actos públicos e solemnes só cando aparecía o rei. É durante o reinado de Isabel II cando se converteu no himno oficial.
En 1857 Mily Balakirev, pertencente ao grupo de The Five, compuxo unha abertura nunha marcha española (Obertura para orquestra sobre o tema dunha marcha española, op.6), concretamente sobre o tema da Marcha de granaderos. A obra está dedicada a Ludmila Iwanowna Schestakowa e hai unha versión para piano a 4 mans arranxada por Sergei Lyapunov.
Despois da Revolución de 1868, o xeneral Prim convocou un concurso nacional para crear un himno oficial, concurso que foi abandonado. Ante a incerteza, recoméndase ao xurado que siga considerando a Marcha de Granaderos como tal. En tempos de Afonso XIII estabeleceuse por unha Real Orde Circular (27 de agosto de 1908) que se interpretara a harmonización da marcha realizada por Bartolomé Pérez Casas, músico maior do Real Corpo de Gardas de Alabarda.
Tamén hai unha versiónVersión do Himno Nacional de España de Germán Álvarez Beigbeder (link de YouTube) harmonizada e instrumentada polo famoso compositor español Germán Álvarez Beigbeder, que curiosamente foi estudante de harmonía de Pérez Casas a principios dos anos 1910.
Durante a Segunda República, entre 1931 e 1936, o Himno de Riego foi oficialmente Himno da República,Nueva Tribuna (29 de outubro de 2011): «El Hymno de Riego». Consultado o 27 de xuño de 2020. a pesar de non aparecer en ningún dos artigos da súa constitución nin dos Boletíns. En 1931, pouco despois da súa proclamación, organizouse unha gran polémica sobre a súa vixencia como Himno Nacional no que interviñeron numerosos políticos, intelectuais e músicos: entre outros, foi famoso un artigo de Pío Baroja contra el, xa que o consideraba demasiado da rúa e inadecuado para os ideais da nova República.
A Marcha Real foi recuperada como Himno Nacional en 1936 durante a guerra civil e desde entón é oficial. Houbo numerosas versións, unhas máis longas que outras ata 1997 cando o Goberno de España oficializouno por Real Decreto.
A actual versión sinfónica oficial da Marcha Real que substitúe á de Pérez Casas, pertence ao mestre Francisco Grau e é a oficial tras o Real Decreto do 10 de outubro de 1997, cando o Reino de España adquiriu o copyright da Marcha Real, ata entón pertencente aos herdeiros de Pérez Casas. Segundo ese mesmo Real Decreto 1560/1997, o himno debe ter a tonalidade de si maior e unha velocidade de negra de 76 bates por minuto (♩=76), cun esquema AABB e unha duración de 52 segundos.
Conxecturas sobre a súa orixe Algúns historiadores destacan as semellanzas entre a Marcha e algúns aires militares da época do Emperador Carlos I.
Hai opinións que suxiren que a orixe do himno oficial podería estar na tušiya ou abertura instrumental do movemento Dary do filósofo Nuba al-Istihlál e músico árabe saraqustí Ibn Bayyah (Avempace) de finais do século XI ou XII.
Despois de descubrir accidentalmente a semellanza entre unha composición do sabio andalusí, interpretada por Omar Metiou e Eduardo Paniagua, e o himno español, o músico andaluz Chapi Pineda confirmou as semellanzas.Páxina web sobre a partitura orixinal do Nuba al-Istihlál, posible orixe de o himno de España .Equipo editorial de Webislam, «¿O himno nacional, de orixe andaluza?», Número 189, 8 de outubro de 2002. URL visitada o 13 de marzo de 2007); actualización: 19 de agosto de 2007. Gravación sonora do Nuba al-Istihlál.. youtube.com/watch?v=9T_COWmsHl4 Outra versión da tušiya do movemento dary do Nuba al-Istihlál de Avempace.
Estas semellanzas son completamente inútiles e innegables , pero a realidade científica é que non hai ningún documento que conteña música de Ibn Bayyah e non se pode afirmar con certeza que fose o autor deste Nuba. A tradición andaluza de Marrocos recolle esta melodía a través da transmisión oral na citada tušiya, polo que a datación da súa orixe nos séculos XI e XII é completamente arriscada.
Partitura Esta é unha versión non oficial que comeza en do maior e acaba en fa maior, con esquemas AABBaabb onde 'a' e 'b' son iguais a 'A' e 'B' e son transportados unha quinta abaixo respectivamente: Partitura de piano da Marcha Real de España
A versión oficial publicada xunto ao BOE 244/1997: Partituras da Marcha Real de España
Utilización O himno nacional de España ou Marcha Real emprégase en diferentes versións segundo o tipo de evento, lugar ou autoridade que presida o evento. Segundo o Real Decreto do BOE 1560/1997 que vimos anteriormente, existen dúas versións:
Versión longa ou completa: 52 segundos. Consiste na interpretación completa do himno. Interprétase para izar a Bandeira de España, cando a bandeira de España entre ou saia da formación militar, en actos solemnes, cando o acto ou acto estea presidido polo rei ou a raíña e nas celebracións de eventos deportivos nos que estea representado. a España.
Versión curta ou abreviada: 30 segundos. Consiste na interpretación das dúas "2 partes centrais" do Himno Nacional. Interprétase para render honores ás altas autoridades do Estado que non sexan os reis. A Princesa de Asturias, os infantes de España, o presidente do Goberno e os ministros, secretarios e subsecretarios de Estado, directores xerais, xefes de persoal dos Exércitos e da Armada, presidentes das comunidades teñen dereito a honra cunha versión curta do Himno Nacional.autonómico, etc.
Letra do himno de España A Marcha Real non ten letra oficial, o que o converte nun dos tres únicos himnos nacionais do mundo actual nesa situación, xunto cos de San Marino e Bosnia e Hercegovina.
Non en tanto, escribíronse varias letras para usalas en actos importantes xunto coa melodía. Os máis antigos versos datan ata o ano 1843, compostos polo dramaturgo de orixe arxentino Ventura de la Vega:
Venid españoles Al grito acudid. Dios salve a la Reina, Dios salve al país.
Versión con letra de Eduardo Marquina (1927) Esta letra foi escrita por Eduardo Marquina con motivo das vodas de prata no trono de Afonso XIII. A versión que está aquí é a publicada no diario ABC o 17 de maio de 1927,Diario ABC, 17/05/1927, n.º 7606, pág. 3 aínda que poida incluír algunha gralla; por exemplo, non parece factible que, como ocorre na terceira estrofa, dous versos (o 5.º e 8.º) acaben coa mesma palabra ("fe"). De igual maneira, en diversos audios se di que a última palabra na estrofa primeira, verso 3.º, sexa "color" e non "pendón".
La bandera de España (Coro) ¡Gloria, gloria, corona de la Patria, soberana luz que es oro en tu pendón! ¡Vida, vida, futuro de la Patria, que en tus rojos es abierto corazón...! Púrpura y oro: bandera inmortal ¡en tus colores juntas, carne y alma están! Púrpura y oro: querer y lograr: ¡tú eres, Bandera, el signo del humano afán!
España guiadora (Solo) ¡Pide, España! ¡Tu nombre llevaremos donde quieras tú; que honrarlo es nuestra ley! ¡Manda, España, y unidos lucharemos, porque vivas tú, sin tregua pueblo y rey! Una bandera gloriosa nos das; ¡nadie, viviendo, España, nos la arrancará! Para que, un día, nos pueda cubrir, ¡danos, España, el gozo de morir por ti!
¡Viva España!... (Coro) ¡Viva España! Del grito de la Patria, la explosión triunfal abrió camino al sol; ¡Viva España! repiten veinte pueblos y al hablar dan fe del ánimo español... ¡Marquen arado, martillo y clarín su noble ritmo al grito de la Patria fe! ¡Guíe la mente a la mano hasta el fin, al "Viva España" asista toda España en pie.
Versión carlista Viva España, gloria de tradiciones, con la sola ley que puede prosperar.
Viva España, que es madre de Naciones, con Dios, Patria, Rey con que supo imperar.
Guerra al perjuro traidor y masón, que con su aliento impuro hunde la nación.
Es su bandera la historia de su gloria; por ella dará su vida el español
Fe verdadera que en rojo de amor aprisiona briosa un rayo de sol.
Versión con letra de José María Pemán Esta é a letra máis coñecida. Foi composta polo poeta gaditano José María Pemán, en 1928 por encargo de Miguel Primo de Rivera, e non durante a guerra civil, como se di a miúdo.Canal Sur Noticias Cádiz (minutos del 18 al 20)
¡Viva España! Alzad la frente hijos del pueblo español que vuelve a resurgir.
Gloria a la Patria que supo seguir sobre el azul del mar el caminar del sol.
¡Triunfa, España! Los yunques y las ruedas cantan al compás del himno de la fe.
Juntos con ellos cantemos de pie la vida nueva y fuerte de trabajo y paz. Despois da Guerra civil española, José María Pemán decide cambiar o segundo verso («alzad la frente») polo coñecido «alzad los brazos», ademais de cambiar tamén («Los yunques y las ruedas») por «Los yugos y las flechas».
Versión con letra de Juaristi, De Cuenca, Linares e Fonte (1997)