Atahualpa, do puquina: Ata-w wallpa, «O sinalado e dilixente ou o elixido e animoso», é un apelido peruano de orixe inca. Provén de Atahualpa, derradeiro monarca do Imperio Inca. Os seus portadores localízanse en Cajamarca, Quito, Lima, Arequipa e Cuzco.
Historia miniatura|250px|Retrato de Atahualpa (1700). Durante séculos, creuse que o nome do derradeiro soberano inca, proviña das voces quechuas: Ataguallpa, Atabalipa ou Atawallpa, cuxos significados se construíron erradamente por cronistas da época baseándose na tradución quechua da palabra «galo» ou «galiña». Téñense, por exemplo: «galo feliz» ou «ave da fortuna.Gary J. Parker. Trabajos de lingüística Historia quechua ISBN 978-612-4146-53-4. Comenta que o significado de huallpa é de orixe colonial, posincaico. Páx 136, entrada waλpa.
Un estudo lingüístico e etimolóxico postulado polo historiador e lingüista Rodolfo Cerrón Palomino afirma que o nome provén dunha construción fonética do puquina (lingua que foi utilizada pola nobreza incaica). Tras unha serie de análises, o autor asegura que o termo provén das voces puquina /ata-w wallpa/, cuxos significados serían respectivamente, /ata-w/: ‘sinalado ou elixido’ e /wallpa/: ‘dilixente, aplicado, animoso’.
Notas
Véxase tamén Bibliografía
Categoría:Apelidos quechuas