Budimpešta je glavni i najmnogoljudniji grad Mađarske. Osim toga, glavni je politički, industrijski, trgovački i saobraćajni centar države. Prema popisu stanovništva iz 2011, imala je 1.740.000 stanovnika,http://www.nepszamlalas2011.hu/files/sharedUploads/Anyagok/2012/03_ho/Nepsz_1elozetes_egybe_int.pdf što je manje u odnosu na 1989, kada je broj stanovnika dostigao maksimalnu cifru 2,1 milion.http://www.ksh.hu/interaktiv/korfa/terulet.html Budimpeštansko metropolitansko područje dom je za 3,3 miliona ljudi. Dana 17. novembra 1873. postala je jedan grad koji zauzima obje obale Dunava spajanjem Budima i Starog Budima na desnoj obali s Peštom na lijevoj (istočnoj) obali.
Historija Poznata historija Budimpešte počinje sa rimskim gradom pod imenom Aquincum, osnovanim oko 89. nove ere, na mjestu starije keltske naseobine blizu mjesta gdje je nastala Obuda. Aquincum je od 106. do kraja 4. vijeka bio glavni grad pokrajine Donje Panonije. Na mjestu današnje Pešte bio je izgrađen grad Contra Aquincum (ili Trans Aquincum).
Oblast su oko 900. godine osvojili Mađari, koji su oko jednog vijeka kasnije osnovali kraljevinu Mađarsku. Kada su je uništili Mongoli, 1241, Pešta je već bila značajno mjesto, i brzo je ponovo izgrađena, ali je Budim bio sjedište kraljevskog dvora od 1247. i 1361. je postao glavni grad Mađarske. Osmanlije su osvojili veći dio Mađarske u 16. vijeku, te time prekinuli rast grada: Peštu su sa juga zauzeli 1526. godine, a Budim 15 godina kasnije. Dok je Budim ostao sjedište osmanskog upravnika, Pešta je bila vrlo zapuštena do 1686. kada su je osvojili Habzburški vladari.
Pešta je od 1723. bila sjedište administrativnog aparata kraljevstva, koji je najbrže rastao u 18. i 19. vijeku i inicirao izraziti rast grada u 19. vijeku.
Spajanje tri distrikta pod jednu administraciju, koje je prvo propisala mađarska revolucionarna vlada 1849 je poništeno ubrzo potom, po reuspostavljanju habzburške vlasti. Konačno je ovu odluku sprovela autonomna mađarska kraljevska vlada, uspostavljena po Austro-Ugarskoj nagodbi iz 1867 (vidi Austro-Ugarska). Broj stanovnika "ujedinjene" prijestonice je porastao u periodu od 1840. do 1900. na 730 000.
U 20. vijeku je većina rasta broja stanovnika otpadala na predgrađa, Ujpešt (Nova Pešta) je više nego udvostručila broj stanovnika između 1890. i 1910, a većina industrije zemlje se koncentrisala u gradu. Ljudski gubici Mađarske tokom Prvog svjetskog rata, i kasniji gubitak više od polovine teritorije kraljevstva (1920.) je zadao samo privremeni udarac broju stanovnika, a Budimpešta je postala prijestonica manje, ali sada suverene države. Do 1930. je uže gradsko jezgro brojalo milion stanovnika, uz dodatnih 400 000 u predgrađima.
Oko trećina od 200.000 Jevreja u Budimpešti je pobijena tokom nacističkog genocida tokom njemačke okupacije u Drugom svjetskom ratu. Grad je znatno porušen u sovjetskoj opsadi tokom zime 1944, a oporavio se tokom 1950-ih i 1960-ih. Budimpešta je tokom 1980-ih podijelila sudbinu države kada je broj stanovnika smanjen uslijed povećane emigracije i smanjenja nataliteta. Svjetska baština Dijelovi grada su upisani na UNESCO-ov popis mjesta svjetske baštine.
Nakon završetka osmanske okupacije, oporavak je počeo tek u 18-om, a naročito u 19. vijeku. Budimpešta je izuzetan primer urbanog razvoja u srednjoj Evropi, sa znatnim kulturnim uticajima toga vremena. Zadržala je i posebne strukturne karakteristike nekadašnjih gradova Pešte, Budima i Obuda. Tada su izgrađeni: Viseći most, završen 1849. godine, simbolizirao je ponovno ujedinjenje Budima i Pešte, do čega je zapravo došlo tek 1873. Neorenesansna palata Mađarske akademije, izgrađena 1862. god. Neogotička zgrada parlamenta (1884–1904) Radijalna Andrašijeva avenija, koja je od 1872. radikalno transformisala urbanu strukturu Pešte. Ime je dobila 1885. godine po glavnom poborniku plana, premijeru Đuli Andrašiju. Urbanistička arhitektonska cjelina avenije i njena okolina (Trg heroja, Gradski park, istorijske uže gradske četvrti i javne zgrade) kvalitetna su arhitektonska i umjetnička ostvarenja principa urbanizma koji odražavaju tendencije u drugoj polovini 19. veka. Jedna je od glavnih trgovačkih ulica u Budimpešti, sa kafićima, restoranima, pozorištima, ambasadama i luksuznim buticima. Prva podzemna željeznice na evropskom kontinentu ispod avenije 1893-96. Javne zgrade sa historicističkom i secesijskom arhitekturom, uklopljene u prstenastu radijalnu gradsku strukturu uz Budimski zamak (sa svojim srednjovjekovnim i karakterističnim baroknim stilom) Uređenje obale Dunava kao dijela istorijskog urbanog pejzaža i primjera harmonične interakcije između ljudskog društva i prirodnog okruženja (brdo Gellert sa Citadelom i brda Budima dijelom prekrivena šumama, široka reka Dunav sa svojim ostrvima i ravničarski teren Pešte koji se uzdiže s blagim nagibom).
Stanovništvo U Budimpešti je 1. januara 2012. živjelo 1.740.041 stanovnika. Budimpeštansko gradsko područje je dom za 2.566.097 ljudi, dok je u metropolitanskom području grada živjelo oko 3,3 miliona ljudi.
U sljedećim tabelama dat je pregled kretanja broja stanovnika Budimpešte. Godina 1870. 1880. 1890. 1900. 1910. 1920. 1930. 1941. 1949. Grad Budimpešta 270.476 10px 355.682 10px 486.671 10px 703.448 10px 880.371 10px 928.996 10px 1.006.184 10px 1.164.963 10px 1.057.912 Predgrađe Budimpešte 31.609 10px 47.024 10px 73.408 10px 157.986 10px 230.082 10px 303.030 10px 436.685 10px 547.828 10px 532.404 Velika Budimpešta 302.085 10px 402.706 10px 560.079 10px 816.434 10px 1.110.453 10px 1.232.026 10px 1.442.869 10px 1.712,791 10px 1.590.316
Godina 1949. 1960. 1970. 1980. 1990. 2001. 2005. 2012. Budimpešta 1.590.316 10px 1.804.606 10px 2.001.083 10px 2.059.347 10px 2.016.774 10px 1.777.921 10px 1.695.814 10px 1.740.041 Predgrađe Budimpešte 307.566 10px 379.649 10px 479.242 10px 567.355 10px 562.666 10px 676.229 10px 726.017 10px 826.056 Budimpeštansko metropolitansko područje 1.897.882 10px 2.184.255 10px 2.480.325 10px 2.626.702 10px 2.579.440 10px 2.454.150 10px 2.421.831 10px 2.566.097
Administrativna podjela right|thumb| Budimpeštanski distrikti right|thumb|Restoran Sörforrás u centru Budimpešte sa ornamentiranom fasadom Prvobitno je Budimpešta po ujedinjenju 1873. godine bila podijeljena na 10 distrikta (mađ. kerület). Danas se grad sastoji od njih 23, od čega ih je šest u Budimu, 16 u Pešti i jedan na Čepeljskom ostrvu.
I Várkerület (Budimski dvorac i četvrt) II distrikt III distrikt IV Újpest V Belváros (uži centar grada, Pešta) VI Terézváros VII Erzsébetváros VIII Józsefváros IX Ferencváros X Kőbánya XI Újbuda XII Hegyvidék XIII distrikt XIV Zugló XV distrikt XVI distrikt XVII Rákosmente XVIII distrikt XIX Kispest XX Pesterzsébet XI Csepel XXII distrikt XXIII Soroksár
Također pogledajte Budimski pašaluk Trg Bošnjaka u Budimpešti
Reference
Vanjski linkovi
Zvanični sajt
* Kategorija:Glavni gradovi evropskih država Kategorija:Gradovi u Mađarskoj Kategorija:Gradovi sa županijskim pravom Kategorija:Naselja na Dunavu Kategorija:Svjetska baština u Mađarskoj