Беларуска-іспанскія адносіны — двухбаковыя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Каралеўствам Іспанія. Дыпламатычныя адносіны паміж дзяржавамі ўсталяваны 13 лютага 1992 года.
Да 2010-х гадоў палітычныя і эканамічныя кантакты заставаліся адносна абмежаванымі. У 2014—2017 гадах бакі актывізавалі палітычныя кансультацыі і эканамічнае супрацоўніцтва; у 2017 годзе былі падпісаны пагадненне аб палітычных кансультацыях, пагадненне аб эканамічным і прамысловым супрацоўніцтве і канвенцыя аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання.
Пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года і наступнага палітычнага крызісу адносіны істотна пагоршыліся. Іспанія падтрымала агульную палітыку Еўрапейскага саюза, які не прызнаў афіцыйна абвешчаныя вынікі выбараў і ўвёў санкцыі супраць беларускіх службовых асоб і арганізацый.
Гістарычныя перадумовы Да ўтварэння незалежнай Рэспублікі Беларусь міждзяржаўных беларуска-іспанскіх адносін не існавала. Кантакты паміж жыхарамі беларускіх зямель і Іспаніяй мелі пераважна культурны, ваенны або эміграцыйны характар.
Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі 1936—1939 гадоў у баявых дзеяннях удзельнічалі выхадцы з БССР і Заходняй Беларусі, пераважна на баку Іспанскай Рэспублікі.
У 1950—1960-я гады ў Мадрыдзе існаваў арганізаваны асяродак беларускай пасляваеннай эміграцыі. Тут дзейнічалі Беларускае акадэмічнае згуртаванне, Інстытут беларусаведы імя Льва Сапегі і Беларуская рэдакцыя Іспанскага нацыянальнага радыё. Гэтыя структуры не мелі статусу міждзяржаўных прадстаўніцтваў, але спрыялі знаёмству іспанскага грамадства з Беларуссю і беларускай культурай.
Усталяванне дыпламатычных адносін 13 лютага 1992 года Рэспубліка Беларусь і Каралеўства Іспанія ўсталявалі дыпламатычныя адносіны.
На працягу першых двух дзесяцігоддзяў у абедзвюх сталіцах не было рэзідэнтных пасольстваў. Іспанскі пасол у Маскве быў акрэдытаваны таксама ў Беларусі, а Беларусь прадстаўляў у Іспаніі пасол, акрэдытаваны з іншай еўрапейскай сталіцы.
У сакавіку 2009 года Беларусь наведаў міністр замежных спраў Іспаніі Мігель Анхель Марацінас. У снежні таго ж года Іспанію наведаў міністр замежных спраў Беларусі Сяргей Мартынаў. У 2014 годзе з візітам у Іспаніі знаходзіўся міністр эканомікі Беларусі Мікалай Снапкоў.
Актывізацыя адносін у 2014—2019 гадах 11 сакавіка 2014 года ў Мадрыдзе адбыліся кансультацыі паміж дзяржаўным сакратаром МЗС Іспаніі Гансала дэ Беніта і намесніцай міністра замежных спраў Беларусі Аленай Купчыной. Бакі заявілі аб магчымасці пашырэння палітычных, эканамічных і культурных кантактаў і аб неабходнасці павелічэння дыпламатычнай прысутнасці ў дзвюх сталіцах.
У лютым 2016 года ў Мадрыдзе прайшлі чарговыя палітычныя кансультацыі. Бакі дамовіліся працягваць рэгулярны дыялог па двухбаковых пытаннях і адносінах Беларусі з Еўрапейскім саюзам. Абмяркоўваліся таксама супрацоўніцтва ў прававой, культурнай, турыстычнай і эканамічнай сферах.
У снежні 2016 года Беларусь адкрыла ў Мадрыдзе дыпламатычнае прадстаўніцтва на ўзроўні часовага паверанага ў справах. У 2017 годзе беларускі ўрад прыняў рашэнне стварыць у Іспаніі пастаяннае пасольства. Рэзідэнтнае Пасольства Беларусі ў Іспаніі было афіцыйна адкрыта ў Мадрыдзе 31 мая 2018 года.
14 чэрвеня 2017 года міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей сустрэўся ў Мадрыдзе з міністрам замежных спраў Іспаніі Альфонса Дасцісам. Міністры падпісалі пагадненне аб палітычных кансультацыях і Канвенцыю аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання. У той жа дзень было падпісана міжурадавае пагадненне аб эканамічным і прамысловым супрацоўніцтве, якое прадугледжвала стварэнне сумеснай міжурадавай камісіі.
Канвенцыя аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання была падпісана 14 чэрвеня 2017 года, апублікавана ў іспанскім Boletín Oficial del Estado ў сакавіку 2021 года і ўступіла ў сілу 9 мая 2021 года.
Дыпламатычныя прадстаўніцтвы Беларусь мае рэзідэнтнае пасольства ў Мадрыдзе. Акрамя таго, у Іспаніі дзейнічае беларускі ганаровы консул у Алікантэ.
Іспанія не мае рэзідэнтнага пасольства ў Мінску. Дыпламатычныя і консульскія пытанні, звязаныя з Беларуссю, знаходзяцца ў кампетэнцыі пасольства Іспаніі ў Маскве і Генеральнага консульства Іспаніі ў Маскве. У Мінску дзейнічае ганаровае консульства Іспаніі і цэнтр прыёму візавых заяў.
Дзяржава Прадстаўніцтва Месца Беларусь Пасольства Беларусі ў Іспаніі Мадрыд Іспанія Пасольства ў Беларусі адсутнічае; Беларусь абслугоўваецца пасольствам Іспаніі ў Расіі Масква Іспанія Ганаровае консульства Мінск
Эканамічныя адносіны Беларуска-іспанскі тавараабарот гістарычна займаў невялікую долю ў знешнім гандлі абедзвюх дзяржаў. У 2013 годзе двухбаковы тавараабарот склаў 189,7 млн еўра, або каля 0,037 % усяго знешняга гандлю Іспаніі; Беларусь займала 109-е месца сярод гандлёвых партнёраў Іспаніі.
У 2010—2013 гадах іспанскі экспарт у Беларусь павялічыўся з 79,56 млн да 143,48 млн еўра. Да асноўных груп іспанскага экспарту адносіліся машыны і механічнае абсталяванне, садавіна і гародніна, аўтамабілі і вырабы з каменю. У беларускім экспарце ў Іспанію значную ролю мелі паліва і ўгнаенні.
Адкрыццё беларускага пасольства ў Мадрыдзе і прадстаўніцтва Беларускай гандлёва-прамысловай палаты ў 2018 годзе разглядалася як інструмент развіцця эканамічных сувязей.
Пасля 2020 года двухбаковыя эканамічныя кантакты істотна скараціліся ў сувязі з санкцыйнай палітыкай Еўрапейскага саюза супраць Беларусі і агульным пагаршэннем палітычных адносін.
Культурнае і адукацыйнае супрацоўніцтва У 1994 годзе Беларусь і Іспанія падпісалі праграму супрацоўніцтва ў сферы спорту паміж Міністэрствам спорту і турызму Беларусі і Вышэйшым саветам спорту Іспаніі.
З 2001 да 2012 года пры Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце працаваў лектар Іспанскага агенцтва міжнароднага супрацоўніцтва і развіцця — AECID.
У 2008 годзе Іспанія ўнесла 50 тыс. еўра ў фонд падтрымкі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта, які пасля закрыцця ў Беларусі дзейнічаў у Вільнюсе.
У 2018 годзе культурныя сувязі актывізаваліся. У студзені Іспанію наведаў міністр спорту і турызму Беларусі Аляксандр Шамко, а ў маі ў Кадысе прайшлі адукацыйныя мерапрыемствы, прысвечаныя беларускай мове і культуры, з удзелам беларускіх універсітэтаў.
У верасні 2018 года ў Нацыянальным цэнтры сучаснага мастацтва ў Мінску адкрылася выстава іспанскай мастачкі Айшы Партэра; паводле арганізатараў, яна стала першай іспанскай мастачкай з персанальнай выставай у гэтай установе.
Аздараўленне дзяцей пасля Чарнобыля Адным з найбольш працяглых напрамкаў гуманітарнага супрацоўніцтва сталі праграмы часовага знаходжання беларускіх дзяцей з тэрыторый, пацярпелых ад Чарнобыльскай катастрофы, у іспанскіх сем'ях.
У 2000-я гады ў Іспанію на летнія і калядныя аздараўленчыя праграмы штогод прыязджалі некалькі тысяч беларускіх дзяцей; у іспанскіх крыніцах называлася каля 3000 дзяцей летам і каля 300 узімку.
У 2009 годзе Беларусь і Іспанія падпісалі міжурадавае пагадненне аб умовах аздараўлення беларускіх непаўналетніх у Іспаніі, а таксама пратакол аб унясенні ў яго змяненняў.
Гэтыя праграмы садзейнічалі ўзнікненню доўгатэрміновых асабістых сувязей паміж беларускімі дзецьмі і іспанскімі сем'ямі і сталі адным з фактараў пазнейшай беларускай міграцыі ў Іспанію.
Пагаршэнне адносін пасля 2020 года Пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 9 жніўня 2020 года Іспанія далучылася да агульнай пазіцыі Еўрапейскага саюза. ЕС не прызнаў афіцыйна абвешчаныя вынікі выбараў і ўвёў абмежавальныя меры супраць асоб і арганізацый, якія былі звязаны з фальсіфікацыяй выбараў, рэпрэсіямі і парушэннямі правоў чалавека.
Пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе Іспанія як член ЕС падтрымала далейшае пашырэнне санкцый супраць Беларусі за яе ўдзел у падтрымцы расійскай агрэсіі.
На гэтым фоне афіцыйныя двухбаковыя палітычныя і эканамічныя кантакты фактычна былі замарожаны.
Кантакты Іспаніі з беларускімі дэмакратычнымі сіламі Іспанскія ўлады пасля 2020 года развівалі кантакты з прадстаўнікамі беларускай дэмакратычнай апазіцыі.
7 красавіка 2026 года прэм'ер-міністр Іспаніі Педра Санчэс сустрэўся ў Мадрыдзе са Святланай Ціханоўскай. Санчэс заявіў пра падтрымку Іспаніяй дэмакратычных памкненняў беларускага грамадства, вызвалення палітычных зняволеных і захавання санкцый Еўрапейскага саюза супраць беларускіх улад.
У той жа дзень Ціханоўскую прыняў міністр замежных спраў Хасэ Мануэль Альбарэс. Іспанскі бок паведаміў, што ў 2025 годзе накіраваў 50 тыс. еўра ў Міжнародны гуманітарны фонд дапамогі ахвярам рэпрэсій у Беларусі і плануе працягнуць такое фінансаванне ў 2026 годзе.
Дагаворна-прававая база Сярод асноўных беларуска-іспанскіх пагадненняў і праграм супрацоўніцтва:
Праграма супрацоўніцтва ў сферы спорту паміж Міністэрствам спорту і турызму Беларусі і Вышэйшым саветам спорту Іспаніі — 1994 год. Пагадненне аб умовах аздараўлення непаўналетніх грамадзян Беларусі ў Іспаніі — 2009 год. Пагадненне аб палітычных кансультацыях паміж міністэрствамі замежных спраў — 14 чэрвеня 2017 года. Пагадненне аб эканамічным і прамысловым супрацоўніцтве — 14 чэрвеня 2017 года. Канвенцыя аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання і прадухіленні ўхілення ад падаткаў — падпісана 14 чэрвеня 2017 года, уступіла ў сілу 9 мая 2021 года.
На беларуска-іспанскія адносіны распаўсюджваюцца таксама асобныя міжнародныя дагаворы, заключаныя раней паміж Іспаніяй і СССР, правапераемнасць адносна якіх была захавана пасля распаду Савецкага Саюза.
Гл. таксама Знешняя палітыка Беларусі Знешняя палітыка Іспаніі Беларусы Іспаніі Беларусы ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі Беларуская рэдакцыя Іспанскага нацыянальнага радыё Беларусь і Еўрапейскі саюз
Крыніцы
Спасылкі Беларусь — інфармацыйная даведка Міністэрства замежных спраў Іспаніі. 25-годдзе ўсталявання дыпламатычных адносін — Міністэрства замежных спраў Іспаніі. Канвенцыя паміж Іспаніяй і Беларуссю аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання — Boletín Oficial del Estado.
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Беларусі Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Іспаніі