Ягелонская ідэя () — польская канцэпцыя федэральнай дзяржавы, накіраваная на ўсход у бок Літвы, Беларусі і Украіны, гэта значыць у арэале «польскага культурнага ўплыву», і якая прадстаўляе мультынацыянальную, шматканфесійную дзяржаву-імперыю, асноўным праціўнікам якой з’яўляецца РасіяTroebst S., Miedzymorze I zaslubiny z morzem: Mapy mentalne a polityka historyczna w Europie srodkowo-wschodniej / Zapiski historyczne, T. LXXI, Zeszyt 4. – Torun, 2006. – s.73.. Мае на ўвазе аб’яднанне Усходу пад уладай ПольшчыГончаров В.В. История Восточной Пруссии и калининградской области в отечественной и зарубежной историографии XX - начала XXI века. Москва, 2009, цывілізатарскую місію «існавання Крэсаў ва ўлонне еўрапейскай культуры» і жорсткае супрацьстаянне з МасквойНеменский, О.Б. Асимметрия польско-русских отношений: исторические причины и современные проявления // Звенья, 2011, № 1(14). М., 2011..
Сваю назву ідэя атрымала ад польскай каралеўскай дынастыі Ягелонаў, якая ўзышла на прастол у 1386 годзе і ўпершыню ўжыла на практыцы механізм стварэння федэратыўнай дзяржавы, якая аб’ядноўвала Польскае каралеўства і Вялікае Княства Літоўскае. Цікавасць да Ягелонскай ідэі ўзнікла ў польскіх гісторыкаў у 1920-х и 1930-х у сувязі з актуальнай на той момант праблемай дыпламатычных узаемаадносін з Літвой і пытаннем прыналежнасці Вільні. Як палітычная праграма, ягелонская ідэя ў міжваеннай Польшчы супрацьпастаўлялася «Пястаўскай ідэі», якая прадугледжвала фарміраванне нацыянальнай польскай дзяржавы з мінімальнай доляй нацыянальных меншасцяў, спакойнымі межамі на ўсходзе і супрацьстаянне Германіі. Гэтую ідэю адстойвалі нацыянал-дэмакраты.
Практычным увасабленнем Ягелонскай ідэі лічыцца палітыка праметэізму. Дапаўняючы Ягелонскую ідэю, яна ставіла перад сабой мэту раздзялення Расіі з дапамогай падтрымкі ўсіх нацыянальных рухаў яе малых народаў, якім Польшча павінна была прынесці вызваленне, а потым частка з іх аб’яднаць у федэрацыю на чале з сабой.
Гл. таксама Міжмор’е Польскі месіянізм Рэч Паспалітая Трох Народаў
Крыніцы
Катэгорыя:Палітыка ПольшчыКатэгорыя:Гісторыя ПольшчыКатэгорыя:Праекты дзяржаўКатэгорыя:Культура Польшчы