Герменегільд І́рачак (таксама вядомы як Ірачак рыцар са Самакава, ; ) — чэшскі гісторык, правазнавец і літаратуразнавец. З’яўляўся абаронцам чэшскай нацыянальнай ідэі ў сваёй грамадскай дзейнасці і працах. Брат Ёсефа Ірачака.

Біяграфія Нарадзіўся 13 красавіка 1827 года ў горадзе Высаке-Міта. У 1839—1843 гадах вучыўся ў піярскай гімназіі ў Літамышлі, пасля пераезду ў Прагу скончыў мясцовую Акадэмічную гімназію. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Пражскім універсітэце, дзе скончыў філасофскі (1846) і юрыдычны (1850) факультэты.

Падчас вучобы пісаў артыкулы для часопісаў «Květy» і «Česká včela», а ў 1848—1850 гадах супрацоўнічаў з К. Гаўлічакам-Бораўскім у выданні «Národní noviny». У 1850 годзе пераехаў у Вену, дзе працаваў рэдактарам выдання «Vídeňský deník» («Венскі штодзённік») і заснаваў літаратурны дадатак да яго пад назвай «Vesna» («Вясна»).

У красавіку 1854 года пачаў працаваць практыкантам у Міністэрстве культуры і асветы Аўстрыйскай імперыі (з 1867 года — Аўстра-Венгрыя), дзе праслужыў да выхаду на пенсію ў 1894 годзе. У 1855 годзе ў Грацы атрымаў ступень доктара права. Акрамя асноўнай працы выкладаў чэшскую мову і літаратуру кронпрынцу Рудольфу.

Пасля выхаду на пенсію цалкам прысвяціў сябе навуковай працы і пераехаў з сям’ёй у Прагу, дзе пасяліўся ў Новым Месце. Памёр 29 снежня 1909 года ў родным горадзе Высаке-Міта ва ўзросце 82 гадоў. Пахаваны ў манументальнай сямейнай грабніцы на мясцовых гарадскіх могілках.

Разам з жонкай Юліяй выхаваў трох дачок: Марыю (нар. 1872), Наэмі (1874—1963) і Юлію (1878—1963). Яго пляменнікам быў вядомы чэшскі гісторык і палітык Канстанцін Ірачак.

Навуковая дзейнасць Асноўным прадметам навуковых інтарэсаў Ірачака з’яўлялася гісторыя славянскага права. Па словах А. С. Лапы-Данілеўскага, які выступаў з некралогам Ірачаку ў 1910 годзе, ён упершыню даследаваў гэтую тэму з такой рознабаковасцю і дбайнасцю. Шматлікія артыкулы навукоўца па гэтым пытанні былі апублікаваны ў розных чэшскіх часопісах. Паводле ацэнкі чэшскага гісторыка Ё. Пекаржа, Герменегільд Ірачак з’яўляецца апошнім вялікім прадстаўніком Чэшскага нацыянальнага адраджэння.

У 1867—1898 гадах пры садзейнічанні свайго брата Ёсефа ён выдаў шматтомны звод чэшскіх юрыдычных помнікаў «Codex juris bohemici» (у 11 частках). У 1863—1873 гадах апублікаваў фундаментальнае трохтомнае даследаванне «Slovanské právo v Čechách a na Moravě» («Славянскае права ў Чэхіі і Маравіі»).

Навуковец з’яўляўся членам шэрагу акадэмічных супольнасцей. У 1858 годзе ён стаў членам-карэспандэнтам Каралеўскага чэшскага таварыства навук, а ў 1897 годзе — яго правадзейны членам. У 1882 годзе быў абраны замежным членам-карэспандэнтам Пецярбургскай акадэміі навук. Таксама з’яўляўся членам-карэспандэнтам акадэмій навук у Вене і Заграбы. За свае гісторыка-прававыя публікацыі ў 1890 годзе быў прызначаны членам I класа Чэшскай акадэміі навук і мастацтваў імператара Франца Іосіфа I па спецыяльнасці юрыдычнай гісторыі.

Узнагароды Ордэн Жалезнай кароны (8 чэрвеня 1877 года). Узнагарода была ўручана за выкладанне чэшскай мовы і літаратуры кронпрынцу Рудольфу. Разам з ордэнам быў узведзены ў рыцарскую годнасць. Пры выбары тытула ён узяў прыдомак «са Самакава» (ze Samokova), каб падкрэсліць, што «выкаваў» свой поспех самастойна, а таксама ў гонар сваіх продкаў, якія былі кавалямі.

Бібліяграфія Über Eigentumsverletzungen und deren Rechtsfolgen nach dem altböhmischen Recht (1855) Slovanské právo v Čechách a na Moravě (1863—1873) Codex juris Bohemici (11 частак, 1867—1892) Spisy zábavné a rozpravné I, II (1876 і 1878) Svod zákonův slovanských (1880) Královské věnné město Vysoké Mýto (1884) Korunní archív český (1896) Právnický život v Čechách (1903) Prove. Historický slovar slovanského prava (1904) Rusové v Čechách (выдадзена ў 1921) Paměti města a kraje vysokomýtského

Крыніцы

Літаратура

Спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 красавіка Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1827 годзе Катэгорыя:Памерлі 29 снежня Катэгорыя:Памерлі ў 1909 годзе Катэгорыя:Гісторыкі Чэхіі Катэгорыя:Гісторыкі права Катэгорыя:Юрысты Чэхіі Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта Катэгорыя:Кавалеры ордэна Жалезнай кароны Катэгорыя:Замежныя члены-карэспандэнты Пецярбургскай акадэміі навук Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Чэхіі