Лусія Фрэй або Лусія Фрэй-Готэсман (; 3 лістапада 1889, Львоў — 1942?) — польскі лекар і неўролаг, вядомая тым, што апісала сіндром, названы пазней яе імем. Яна была адной з першых жанчын-акадэмічных неўролагаў у Еўропе. Фрэй загінула падчас Халакосту ў 1942 годзе ў Львоўскім гета ва ўзросце 53-х гадоў.
Жыццё Лусія Фрэй нарадзілася 3 лістапада 1889 года ў Львове, які тады ўваходзіў у склад Аўстра-Венгерскай імперыі, яна была дачкой будаўнічага падрадчыка Шымона Сымха Фрэя і яго жонкі Дзіны (у дзявоцтве Вайнрэб)Mirjam Moltrecht: Dr. med. Lucja Frey. Eine Ärztin aus Lwow 1889—1942. Rekonstruktion eines Lebens. Hartung Gorre Verlag Konstanz, 2004. PDF . Фрэй і яе сям’я былі яўрэяміGliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997. Яна вучылася ў хрысціянскай пачатковай школе паміж 1896 і 1900 гадамі. Скончыл аэкстэрнам сярэднюю школу Францішка-Юзэфа ў 1907 годзе. Пасля заканчэння вучылася матэматыцы і філасофіі ў прафесара Мар’яна Смалухоўскага (1872—1917). Яна была студэнткай філасофскага факультэта з 1907 па 1912 год, але праз пяць гадоў пераехала ў Варшаву і пачала вывучаць медыцыну.
Фрэй вывучала медыцыну з 1918 па 1923 год і атрымала свой медыцынскі дыплом 2 чэрвеня 1923 года. Яе навучанне было перапынена на год з-за польска-ўкраінскай вайны.
Пасля заканчэння вучобы працягнула працу старшым асістэнтам прафесара Казіміра Ажэхоўскага (1878—1942) у яго варшаўскай неўралагічнай клініцыGliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997Eufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, ss. 225—227.. У канцы 1928 года яна пакінула Варшаву, каб вярнуцца ў Львоў, і выйшла замуж за адваката Мардэхая (Марэка) Готэсмана (1887—1941?). З мая 1929 года працавала ў неўралагічнай клініцы ў Львове на вуліцы Рапапорта намеснікам старшага кансультанта. У 1930 годзе нарадзіла дачку Дануту.
Пасля савецкага ўварвання ў Польшчу 19 верасня 1939 года і наступнай акупацыі Львова Марк Готэсман быў абвінавачаны ў контррэвалюцыйнай дзейнасці і арыштаваны НКУС; пасля гэтага моманту пра яго нічога не вядома. У 1941 годзе пад нямецкай акупацыяй Львова Лусія Фрэй была пераселена ў гета і вымушана працаваць у паліклініцы ў гета на Замарстыноўскай 112. Верагодна, яна была забітая разам са сваімі пацыентамі падчас ліквідацыі гета ў жніўні 1942 года або неўзабаве пасля высылкі ў лагер смерці Белжэц. Няма доказаў таго, што яна ці хто-небудзь з яе сваякоў выжыўGliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997.
У яе жыцці шмат нявызначанасці. Паводле сьведчаньняў Яд ва-Шэм Хэдвы Балат, нявесткі Фрэі, Лусія і Марэк мелі сына па імі Якуб, які нарадзіўся ў 1919 годзе. Гэта, хутчэй за ўсё, Якуб Готэсман, сын Марэка Готэсмана ад яго першай жонкі Клары Філіп. Якуб таксама быў забіты падчас Халакосту, як і яго маці Клара і ягоны айчым доктар Міхал Сокалер.
Прызнанне Да 2004 года існавалі толькі кароткія біяграфічныя артыкулы пра жыццё Лусіі Фрэй: на польскайGliński JB. Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 1997Herman E. Wspomnienia pośmiertne. Neurologia Polska 24, 27-28 (1950), шведскайErkki Hakulinen: Känd för sin beskrivning av en gustatoriskt utløst svettning i ansiktet. Läkartidningen 4: 211—212 (1992). і англійскай мовах. Гэтыя выданні паўтаралі фрагментарныя і скупыя факты з класічнай манаграфіі Яўфеміюша Германа пра польскіх неўролагаўEufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1958, ss. 225—227.. У біяграфіі Мірыям Мольтрэхт апублікаваныя новыя факты пра яе трагічнае жыццё. Аднак імя Фрэя часта апускаецца або пішацца з памылкамі ў многіх падручніках і слоўніках. Даты нараджэння і смерці аўстрыйскага лекара і фізіёлага Максіміліяна Руперта Франца фон Фрэя (1852—1932) часам памылкова даваліся як яеSusan L. Bartolucci, Thomas Lathrop Stedman: Stedman’s Medical Eponyms. Lippincott Williams & Wilkins, 2005 p.899 Roche Lexikon Medizin. Elsevier,Urban&FischerVerlag, 2003 p.646 .
Працы Публікацыя Фрэй пра сіндром вушна-скроневага нерва, які цяпер шырока вядомы як «сіндром Фрэй» («zespół Łucji Frey» па-польску), была апублікавана ў 1923 годзе, спачатку ў польскім часопісе «Polska Gazeta Lekarska», а пазней у тым жа годзе ў вядомым французскім часопісе «Revue Neurologique»Frey Ł. Le syndrome du nerf auriculo-temporal. Revue Neurologique 2, 2, 97-104 (1923). The same in Polish: Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego. Polska Gazeta Lekarska 41, 708—710 (1923). Гэта было не самае першае апісанне гэтай сукупнасці сімптомаў. Папярэднікамі Фрэі былі Кастрэмскі (1740), Дзюфенікс (1757)Duphenix M . Observations sur les fistules du canal salivaire de Stenson. I. Sur une playe compliq la joue ou le canal salivaire fut déchireé. Mémoires de l’Académie royale de chrirugie III:431-439 (1857), Бартэз (1806)Barthez (1806) Nouveaux Éléments de la Science de L’ hommo, Paris, vol II, Дзюпюі (1816)Dupuy LE (1816) Sur l’enévement des ganglions gutturaux des nerfs trisplanchniques sur des chevau. Journal de médecine, chirurgie, pharmacie, Paris 37:340-350 As cited in Dunbar et al. (2002), Браўн-Секвар (1849)Brown-Séquard CE: Production de sueur sous l’influence d’une excitation vive des nerfs du goût. Compte Rendu Société de Biologie 1:104 (1850) As cited in Dunbar et al. (2002)Brown-Séquard CE: Remarques sur la précédente note. Compte Rendu Société de Biologie 1:449-450 (1850) As cited in Dunbar et al. (2002), Байларгер (1853), Генле (1855)Henle J: Handbuch der rationnellen Pathologie, 3rd ed, vol. 1, p. 236 (1855) As cited in Dunbar et al. (2002), Берар (1855)Bérard PH. Cours de physiologie, fait à la Faculté de médecine de Paris, vol 4 (1855) As cited in Dunbar et al. (2002), Бергунью (1859)Bergounhioux: La Gazette de Hôspitaux, Paris (1859) As cited in Dunbar et al. (2002), Руер (1859)Rouyer J. Sur l’éphidrose parotidienne. Journal de la physiologie de l’homme et des animaux: 447 (1859), Боткін (1875)Botkin S. Über die Reflexerscheinungen im Gebiete der Hautgefässe und über den reflectorischen Schweiss. Berliner Klinische Wochenschrift 7:81-83 (1857) As cited in Dunbar et al. (2002), Паркс Вебер (1897)Weber FP. Clinical cases V: a case of localized sweating. Transactions: Clinical Society of London 31: 277—280 (1897) As cited in Dunbar et al. (2002), Нью і Бозер (1922)New GB, Bozer HE. Hyperhydrosis of the check associated with the parotid region. Minnesota Medicine, vol. 5 (1922) As cited in Dunbar et al. (2002), і Ліпштат (1922)Lipsztat J. Przypadek umiejscowionego pocenia się podczas jedzenia. Neurologia Polska 6 (1922) As cited in Frey (1923). І Браўн-Секард, і Хенле паведамілі пра свае сімптомы. Ва ўсіх гэтых назіраннях адсутнічае шырокае ўяўленне аб анатоміі, паталогіі і дакладным механізме смакавага потаадлучэння. Артыкул Лусіі Фрэй «Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego» («Le Syndrome du Nerf Auriculo-Temporal») лічыцца першым падобным апісаннем з’явы. Фрэй была першай, хто прызнаў гэты сіндром як парушэнне сімпатычнай і парасімпатычнай інервацыі.
Эпонім «сіндром Фрэй» быў уведзены ў медыцынскую літаратуру Генрыкам Хігерам у 1926 годзеHigier S. Das auriculo-temporale syndrom und seine pathogenese. Z Ges Neur Psych 1926;106:114-119. і ў 1932 годзе БасоBassoe PN. The auriculotemporal syndrome and other vasomotor disturbances about the head. Med North Am 1932; 16:405-412.. У знак прызнання ранейшых апісанняў гэтага сіндрому яго таксама часам называюць сіндромам Байларгера, сіндромам Фрэя-Байларгера або сіндромам Дзюпюі.
Акрамя гэтай важнай працы, Фрэй апублікавала артыкулы пра ўплыў раслінных ядаў на дэгенерацыю спіннога мозгуFrey Ł. O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzenia rdzeniowego. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 158 (1925—1926) As cited in Moltrecht (2004), тапаграфію ствала мозгуFrey Ł. Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska boczne i środkowe w rdzeniu przedłużonym. Neurologia Polska 8, 2, 124—142 (1925) As cited in Moltrecht (2004)Frey Ł. Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska w wyższych piętrach mostu Varola. Polska Gazeta Lekarska 15, 335—338 (1925) As cited in Moltrecht (2004), бакавы аміятрафічны склерозFrey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Neurologia Polska 8, 3-4, 196—219 (1925) As cited in Moltrecht (2004)Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 145 (1925—1926) As cited in Moltrecht (2004), суставы Шарко, анеўрызмы спляценняў мазгавога рэчываFrey Ł. Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Neurologia Polska 9, 1-2, 21-30 (1926) As cited in Moltrecht (2004)Frey Ł. Rdzeń i preparaty drobnowidzowe z przypadku tętniaka splotowatego rdzenia. Polska Gazeta Lekarska 22, 431 (1927) As cited in Moltrecht (2004), кісты страўнічкаў галаўнога мозгуFrey Ł. Pokaz mózgu z torbielą III komory. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 14, 192 (1926) As cited in Moltrecht (2004), пухліны клівусаFrey Ł. Przypadek chorego z guzem stoku Blumenbacha. Polska Gazeta Lekarska 14, 328 (1925) As cited in Moltrecht (2004), пухліны лобнай долі і рэтрапленіальныя пухліныFrey Ł. Przypadek guza retrosplejalnego. Neurologia Polska 11, 3-4, 319—320 (1928) As cited in Moltrecht (2004)Frey Ł. Przypadek guza retrosplejalnego. Polska Gazeta Lekarska 14, 261 (1928) As cited in Moltrecht (2004).
Бібліяграфія Поўны спіс твораў Лусіі Фрэй (яна з’яўляецца адзіным аўтарам, калі не пазначана іншае):
Przypadek podrażnienia nerwu usznoskroniowego. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 1-2 (1923) Przypadek zakrzepu tętnicy móżdżkowej. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 24 (1923) Przypadek zespołu bocznej ściany zatoki jamistej (Zespół Feix). Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 8-9 (1923) Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego. Polska Gazeta Lekarska 41, 708—710 (1923) Le syndrome du nerf auriculo-temporal. Revue Neurologique 2, 2, 97-104 (1923) O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzenia rdzeniowego. Medycyna Doświadczalna i Społeczna 5, 5-6, 379—387 (1925) Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska boczne i środkowe w rdzeniu przedłużonym. Neurologia Polska 8, 2, 124—142 (1925) Frey Ł, (1925) «Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska w wyższych piętrach mostu Varola.» Polska Gazeta Lekarska 15 335–338 (in Polish) Przypadek chorego z guzem stoku Blumenbacha. Polska Gazeta Lekarska 14, 328 (1925) Przypadek guza stoku Blumenbacha. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 9, 6-7 (1925) Przypadek zapalenia nerwów posurowiczego. Neurologia Polska 8, 340—341 (1925) Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Neurologia Polska 8, 3-4, 196—219 (1925) Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 145 (1925—1926) O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzneia rdzeniowego. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 158 (1925—1926) Étude anatomo-pathologique d’un cas d’anévrisme cirsoide de la moelle. Revue Neurologique 1, 709 (1926) Pokaz mózgu z torbielą III komory. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 14, 192 (1926) Preparat torbieli III-ej komory. Polska Gazeta Lekarska 16, 312 (1926) Przypadek cierpienia rodzinno-dziedzicznego, dotyczącego głównie kończyn dolnych. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 4, 193 (1926) Przypadek myelitis. Polska Gazeta Lekarska 50, 955 (1926) Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Neurologia Polska 9, 1-2, 21-30 (1926) Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Nowiny Psych 9, 1-2, 21-28 (1926)